Ενεργειακή κρίση: Πώς απαντούν οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο

Η μείωση των αποθεμάτων καυσίμων και η ραγδαία άνοδος των τιμών οδηγούν χώρες σε όλο τον κόσμο να καταφεύγουν στην καύση άνθρακα, να επιβάλλουν περιορισμούς στα καύσιμα, να μειώνουν την εβδομάδα εργασίας και να καλούν τους πολίτες να μείνουν στα σπίτια τους.

Τα αποθέματα ορυκτών καυσίμων έχουν μειωθεί από τότε που ο πόλεμος εναντίον του Ιράν οδήγησε στο κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας ναυτιλιακής διαδρομής για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που μεταφέρεται δια θαλάσσης. Η έλλειψη αυτή έχει οδηγήσει στη λήψη έκτακτων μέτρων, στο πλαίσιο της προσπάθειας των κυβερνήσεων να ανακόψουν την αύξηση του κόστους που έχει ρίξει τις οικονομίες στο χάος.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ), τα μέλη του οποίου προσπάθησαν να ηρεμήσουν τις αγορές απελευθερώνοντας 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα στρατηγικά τους αποθέματα τον περασμένο μήνα, έχει καλέσει σε ενέργειες όπως η μείωση των αεροπορικών μετακινήσεων και η οδήγηση με χαμηλότερη ταχύτητα.

Ο Guardian συγκέντρωσε και παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν χώρες σε όλο τον κόσμο καθώς η πετρελαϊκή κρίση λόγω του πολέμου με το Ιράν οξύνεται.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες

Οι ΗΠΑ, οι οποίες, μαζί με το Ισραήλ, ξεκίνησαν τον βομβαρδισμό στόχων στο Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν απειλήσει με νέες επιθέσεις κατά των πετρελαϊκών υποδομών της μεσανατολικής χώρας, οι οποίες ενδέχεται να παρατείνουν τον πόλεμο και να οδηγήσουν σε περαιτέρω αύξηση των τιμών των καυσίμων. Την Τρίτη, ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε σφοδρά τους συμμάχους που δεν έχουν συμμετάσχει στην εκστρατεία – μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία – λέγοντάς τους να αγοράζουν πρώτα από τις ΗΠΑ και μετά να «πάνε να βρουν το δικό τους πετρέλαιο» από τον Κόλπο.

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει προβεί σε αύξηση των επιδομάτων ή στη στήριξη των νοικοκυριών που δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους, αλλά συνεχίζει την πολιτική της «drill, baby, drill», επεκτείνοντας την παραγωγή ορυκτών καυσίμων και εμποδίζοντας παράλληλα τα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Την περασμένη εβδομάδα, η κυβέρνηση Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα καταβάλει στη γαλλική εταιρεία TotalEnergies ένα δισ. δολάρια από τα χρήματα των φορολογουμένων για να ματαιώσει τα σχέδια κατασκευής αιολικών πάρκων στα ανοικτά της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ και, αντ’ αυτού, να κατευθύνει τις επενδύσεις προς τον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία και Καναδάς

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ενθαρρύνει τους πολίτες να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους εν μέσω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, αποφεύγοντας τις εκκλήσεις για περιορισμό της ζήτησης και περιορίζοντας τη δράση του στην οικονομική στήριξη των ατόμων που χρησιμοποιούν πετρέλαιο για τη θέρμανση των σπιτιών τους. Η υπουργός Οικονομικών, Ρέιτσελ Ριβς, εξετάζει σχέδια για την καταβολή επιπλέον χρημάτων σε ένα ταμείο που θα διαχειρίζονται οι δήμοι, με σκοπό να βοηθήσει τα ευάλωτα άτομα κατά τη διάρκεια οικονομικών κρίσεων, αλλά έχει αποκλείσει την παροχή καθολικής στήριξης όπως αυτή που προσφέρθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας ενεργειακής κρίσης.

Ο ΔΟΕ προειδοποίησε τις κυβερνήσεις να μην χορηγούν γενικές επιδοτήσεις ως απάντηση στην κρίση και τις συμβούλεψε να κατευθύνουν τη στήριξη προς όσους την έχουν περισσότερο ανάγκη. Η Νέα Ζηλανδία ανακοίνωσε την καταβολή εβδομαδιαίων χρηματικών επιδομάτων σε σχεδόν 150.000 οικογένειες της «μεσαίας τάξης που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες», στο πλαίσιο ενός πακέτου μέτρων ανακούφισης για τα καύσιμα.

Η Αυστραλία εφάρμοσε μείωση κατά 50% στον ειδικό φόρο κατανάλωσης καυσίμων για τρεις μήνες και δημοσίευσε ένα εθνικό σχέδιο για την ασφάλεια εφοδιασμού με καύσιμα. Δεδομένου του τρέχοντος επιπέδου κινδύνου, ενθαρρύνει τους αυτοκινητιστές να «αγοράζουν μόνο τα καύσιμα που χρειάζονται» και επισημαίνει ότι οι εθελοντικές επιλογές θα συμβάλουν στην αποφυγή των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών. Ο Καναδάς, από την άλλη πλευρά, απέφυγε να παρέμβει για να αντισταθμίσει την αύξηση των τιμών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Η ΕΕ έχει ζητήσει ταχύτερη μετάβαση σε μια καθαρή οικονομία – που θα τροφοδοτείται κυρίως από εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – παρόλο που ορισμένα από τα κράτη μέλη της την επιβραδύνουν. Την περασμένη εβδομάδα, η Ιταλία ανέβαλε το σχέδιό της για τη σταδιακή κατάργηση του άνθρακα για περισσότερο από μια δεκαετία, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, πρότεινε να παραμείνουν σε λειτουργία οι μονάδες άνθρακα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και ζήτησε να επιταχυνθεί η κατασκευή σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύσιμο το φυσικό αέριο. Αρκετές κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν ανακοινώσει επιδοτήσεις καυσίμων και μειώσεις φόρων για να προστατεύσουν τους καταναλωτές από τις απότομες αυξήσεις των τιμών.

Την Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να χαλαρώσει το εμβληματικό της σύστημα τιμολόγησης του άνθρακα, καταργώντας την αυτόματη ακύρωση των επιπλέον δικαιωμάτων εκπομπών που βρίσκονται σε ένα αποθεματικό. Υποσχέθηκε επίσης να επιβάλει χαμηλότερους φόρους στην ηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα, κάτι που θα μείωνε την εξάρτηση από τις εισαγωγές, επιταχύνοντας τη μετάβαση από τα βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και τους λέβητες φυσικού αερίου.

Ο Νταν Γιόργκενσεν, επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ, προέτρεψε τα κράτη μέλη την Τρίτη να εξοικονομήσουν ενέργεια σύμφωνα με τις συστάσεις του ΔΟΕ. Οι περισσότερες χώρες έχουν δείξει απροθυμία να επιβάλουν αυστηρά μέτρα για τη μείωση της ζήτησης, αλλά η Σλοβενία έχει αρχίσει να επιβάλλει περιορισμούς στην πώληση καυσίμων στα πρατήρια και η Λιθουανία έχει μειώσει κατά το ήμισυ τις τιμές των εισιτηρίων των εσωτερικών τρένων για τους επόμενους δύο μήνες.

Ασία

Ο άνθρακας κάνει την επανεμφάνισή του σε ολόκληρη την Ασία, η οποία έχει πληγεί περισσότερο από την ενεργειακή κρίση. Η Ινδία έχει διατάξει τα ανθρακικά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να λειτουργούν σε πλήρη δυναμικότητα και να αποφεύγουν τις προγραμματισμένες διακοπές λειτουργίας, ενώ η Ιαπωνία επιτρέπει σε λιγότερο αποδοτικά ανθρακικά εργοστάσια να επανέλθουν στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η Νότια Κορέα έχει άρει τα ανώτατα όρια για την ηλεκτρική ενέργεια από άνθρακα και ανακοίνωσε την αναβολή της προγραμματισμένης κατάργησής της. Το Μπαγκλαντές, η Ταϊλάνδη και οι Φιλιππίνες αυξάνουν επίσης την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από το πιο ρυπογόνο ορυκτό καύσιμο.

Η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, είναι λιγότερο ευάλωτη στην κρίση σε σύγκριση με τις γειτονικές της χώρες. Τα τελευταία χρόνια, έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή ενέργειας – από ορυκτά καύσιμα, πυρηνική ενέργεια και ανανεώσιμες πηγές – και έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου. Τα κρατικά διυλιστήρια της έχουν αποφύγει τις εισαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, φοβούμενοι τον αποκλεισμό τους από τις διεθνείς αγορές, αλλά τα ανεξάρτητα μικρά διυλιστήρια («teapot») συνέχισαν να το επεξεργάζονται για εγχώρια κατανάλωση.

Οι χώρες της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας έχουν λάβει τα πιο δραστικά μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης. Η Σρι Λάνκα έχει εισαγάγει δελτίο καυσίμων και τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. Το Βιετνάμ προέτρεψε τους εργοδότες να επιτρέψουν στο προσωπικό τους να εργάζεται από το σπίτι. Οι παρουσιαστές ειδήσεων στην Ταϊλάνδη έβγαλαν τα σακάκια τους στον αέρα, καθώς η κυβέρνηση κάλεσε τον κόσμο να χρησιμοποιεί λιγότερο τον κλιματισμό και ζήτησε από τους υπαλλήλους να φορούν κοντομάνικα πουκάμισα χωρίς γραβάτες. Επίσης, μείωσε τη θερμοκρασία στα κυβερνητικά γραφεία στους 26-27 °C και ένωσε τη φωνή της με άλλες χώρες της περιοχής, καλώντας τον κόσμο να οδηγεί λιγότερο, να χρησιμοποιεί περισσότερο τα μέσα μαζικής μεταφοράς και να προωθεί τη χρήση κοινών αυτοκινήτων.

Αφρική

Οι περισσότερες αφρικανικές χώρες είναι εισαγωγείς διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, ενώ το υψηλό ποσοστό αγροτών στην ήπειρο σημαίνει ότι είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην αύξηση των τιμών των λιπασμάτων, οι οποίες έχουν πληγεί από την αύξηση του κόστους ενέργειας και τη μείωση των εξαγωγών από τον Κόλπο.

Μια χούφτα χώρες έχουν λάβει έκτακτα μέτρα για να αντιμετωπίσουν το σοκ. Την Τρίτη, η Νότια Αφρική μείωσε τον φόρο επί των καυσίμων για ένα μήνα. Η Τανζανία έδωσε εντολή στο υπουργείο Ενέργειας της τον περασμένο μήνα να ενισχύσει τα στρατηγικά αποθέματα καυσίμων και έκτοτε έχει θέσει ένα νέο ανώτατο όριο τιμών για τη βενζίνη στο Νταρ ες Σαλάμ. Η Αιθιοπία έχει εισαγάγει μια ειδική επιδότηση καυσίμων και η Ζιμπάμπουε σχεδιάζει να αυξήσει την ανάμειξη καυσίμων με αιθανόλη. Το Νότιο Σουδάν έχει αρχίσει να επιβάλλει περιορισμούς στην παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στην πρωτεύουσα, Τζούμπα, ενώ ο Μαυρίκιος έχει περιορίσει την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος από το δίκτυο για μη απαραίτητες χρήσεις.

Νότια Αμερική

Σε ολόκληρη τη Νότια Αμερική, η οποία έχει μακρά ιστορία κρατικών επιδοτήσεων στα καύσιμα, οι δεξιές κυβερνήσεις έχουν σε μεγάλο βαθμό αντισταθεί στις εκκλήσεις για καταστολή των αυξήσεων των τιμών. Ο νέος πρόεδρος της Χιλής, Χοσέ Αντόνιο Καστ, αύξησε τις τιμές των καυσίμων λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, προκειμένου να τις ευθυγραμμίσει με τις παγκόσμιες τιμές. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα για την ανακούφιση του πληθυσμού, όπως το πάγωμα των ναύλων των δημόσιων μεταφορών για το υπόλοιπο του έτους.

Την Τετάρτη, η κυβέρνηση της Αργεντινής ανέβαλε την προγραμματισμένη αύξηση των φόρων στα υγρά καύσιμα και στο διοξείδιο του άνθρακα. Η κίνηση αυτή έρχεται λίγες ημέρες αφότου η κυβέρνηση του Χαβιέρ Μιλέι, του προέδρου που αρνείται την κλιματική αλλαγή, ανακοίνωσε ότι θα επιτρέψει στις τοπικές εταιρείες να αναμιγνύουν εθελοντικά έως και 15% αιθανόλη στη βενζίνη.

Η Βραζιλία, εν τω μεταξύ, προστατεύεται εν μέρει από τις διακυμάνσεις των τιμών χάρη στον μεγάλο στόλο οχημάτων της, τα οποία μπορούν να λειτουργούν με οποιονδήποτε συνδυασμό αιθανόλης και βενζίνης. Οι οδηγοί μπορούν να γεμίζουν τα ρεζερβουάρ τους με αιθανόλη από εγχώρια ζαχαροκάλαμα αντί να βασίζονται σε εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.