Να αναστείλει τις επιθέσεις κατά του Ιράν για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση της άμεσης επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, δήλωσε ότι συμφώνησε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επισημαίνοντας παράλληλα την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε μια πρόταση δέκα σημείων που παρουσίασε η Τεχεράνη.
Σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο που μίλησε στην Wall Street Journal, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη σταματήσει όλες τις επιθετικές επιχειρήσεις στο Ιράν, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως σαφές σήμα αποκλιμάκωσης. Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση: τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των μετοχών κατέγραψαν έντονη άνοδο, ενώ οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν απότομα, αντανακλώντας την ανακούφιση των επενδυτών.
Λίγες ώρες νωρίτερα, ωστόσο, το κλίμα ήταν τελείως διαφορετικό. Ο Τραμπ είχε απειλήσει ανοιχτά ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «εξαλείψουν» τον ιρανικό πολιτισμό εάν η Τεχεράνη δεν συμμορφωνόταν με τις απαιτήσεις του μέχρι συγκεκριμένη προθεσμία.
Από την πλευρά του, το Ιράν είχε καταστήσει σαφές ότι προτίθεται να συνεχίσει να ασκεί επιρροή στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους διαύλους παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Ο Αμερικανός πρόεδρος, επιχειρώντας να μειώσει τις ανησυχίες, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα συμβάλουν στην ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Παρά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός, η κατάσταση παραμένει περίπλοκη. Το Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι η συμφωνία δεν επεκτείνεται στον Λίβανο και τη σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ, δημιουργώντας ερωτήματα για τη συνοχή της εκεχειρίας. Την ίδια στιγμή, αναφορές από χώρες του Κόλπου, όπως το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έκαναν λόγο για νέες πυραυλικές επιθέσεις ακόμη και μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, γεγονός που υπογραμμίζει την εύθραυστη φύση της.
Παράλληλα, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ θα ξεκινήσουν στο Ισλαμαμπάντ, με στόχο μια πιο μόνιμη διευθέτηση, αν και το προτεινόμενο σχέδιο αναμένεται να αντιμετωπίσει έντονες αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο.
Η αλλόκοτη πορεία προς την σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν
Η πορεία προς αυτή την προσωρινή εκεχειρία δεν ήταν ούτε σύντομη ούτε γραμμική. Αντιθέτως, αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας παρατεταμένης και επικίνδυνης κλιμάκωσης που ξεκίνησε μήνες νωρίτερα.
Οι ρίζες της κρίσης εντοπίζονται στα μέσα του 2025, όταν μια προηγούμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ισραήλ έβαλε τέλος σε μια σύντομη αλλά έντονη αντιπαράθεση. Αν και η συμφωνία αυτή προσέφερε προσωρινή σταθερότητα, δεν αντιμετώπισε τα βαθύτερα αίτια της έντασης: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τον ρόλο του στην περιοχή και τη μακροχρόνια αντιπαλότητα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εύθραυστη αυτή ισορροπία κατέρρευσε στα τέλη Φεβρουαρίου 2026, όταν οι ΗΠΑ, σε συντονισμό με το Ισραήλ, εξαπέλυσαν εκτεταμένα πλήγματα κατά ιρανικών στόχων.
Σύμφωνα με αποκαλύψεις των New York Times, καθοριστικό ρόλο στην απόφαση αυτή έπαιξε μια μυστική συνάντηση στον Λευκό Οίκο, στις 11 Φεβρουαρίου, μεταξύ του Τραμπ και του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Εκεί, ο Νετανιάχου παρουσίασε ένα φιλόδοξο σχέδιο, υποστηρίζοντας ότι ένα αποφασιστικό στρατιωτικό πλήγμα θα μπορούσε όχι μόνο να αποδυναμώσει το Ιράν, αλλά και να οδηγήσει σε αλλαγή καθεστώτος. Ο Τραμπ φάνηκε να συμμερίζεται αυτή την εκτίμηση.
Ωστόσο, στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης υπήρχαν σοβαρές επιφυλάξεις. Αξιωματούχοι των υπηρεσιών πληροφοριών προειδοποίησαν ότι, αν και η στρατιωτική αποδυνάμωση του Ιράν ήταν εφικτή, η πρόκληση εσωτερικής εξέγερσης ή η ανατροπή του καθεστώτος ήταν εξαιρετικά αβέβαιη.
Ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, και ο αντιπρόεδρος Τζ. Ντι Βανς εξέφρασαν έντονο σκεπτικισμό, επισημαίνοντας τους κινδύνους μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης, την πιθανότητα διαταραχής των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και τις επιπτώσεις στη στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ.
Η σύγκρουση ξεφεύγει
Παρά τις διαφωνίες, οι περισσότεροι σύμβουλοι τελικά ευθυγραμμίστηκαν με τον πρόεδρο. Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υποστήριξε την άμεση δράση, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο διατήρησε μια πιο επιφυλακτική στάση, προκρίνοντας περιορισμένους στόχους αντί για γενικευμένο πόλεμο. Ο Βανς παρέμεινε ο βασικός αντίλογος, προειδοποιώντας για το κόστος και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Καθώς η σύγκρουση εξελισσόταν τον Μάρτιο, επεκτάθηκε πέρα από τα αρχικά της όρια. Χώρες του Κόλπου ενίσχυσαν τις άμυνές τους, ενώ τα Στενά του Ορμούζ μετατράπηκαν σε βασικό σημείο πίεσης. Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία ήταν άμεσες: οι τιμές της ενέργειας αυξήθηκαν και οι αγορές έγιναν ιδιαίτερα ευμετάβλητες. Η διεθνής κοινότητα άρχισε να πιέζει έντονα για αποκλιμάκωση, καθώς οι κίνδυνοι γενικευμένης σύρραξης αυξάνονταν.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, άρχισαν να εντείνονται και οι διπλωματικές προσπάθειες, όπως ανέφεραν τότε οι Financial Times και Reuters. Χώρες όπως το Πακιστάν, η Τουρκία και η Αίγυπτος ανέλαβαν ρόλο διαμεσολαβητή, ενώ το Ιράν άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να εξετάσει διαπραγματεύσεις υπό όρους. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι τα τέλη Μαρτίου η κατάσταση είχε φτάσει σε οριακό σημείο, με αυξανόμενες απώλειες και σοβαρές ζημιές σε υποδομές.
Στις αρχές Απριλίου, οι προσπάθειες για εκεχειρία εντάθηκαν, αλλά αρχικά απέτυχαν. Οι προτάσεις των ΗΠΑ για προσωρινές παύσεις απορρίφθηκαν από την Τεχεράνη, η οποία παρουσίασε ένα πιο εκτεταμένο πλαίσιο απαιτήσεων. Το σημείο καμπής ήρθε όταν η Ουάσινγκτον έθεσε σαφές τελεσίγραφο, αυξάνοντας την πίεση για συμφωνία.
Τελικά, στις 7–8 Απριλίου 2026, επιτεύχθηκε η προσωρινή κατάπαυση του πυρός. Αν και η συμφωνία προσέφερε άμεση ανακούφιση, έγινε σαφές ότι πρόκειται για μια εύθραυστη και προσωρινή λύση. Οι βασικές διαφορές παραμένουν άλυτες και το ενδεχόμενο επανάληψης των εχθροπραξιών δεν μπορεί να αποκλειστεί.
