Τράπεζες: Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Στο μεταίχμιο μίας νέας φάσης βρίσκεται η χρηματοδότηση των επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα, καθώς πλησιάζει η λήξη τόσο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), όσο και του ΕΣΠΑ της περιόδου 2021 – 2027.

Μιλώντας για την επόμενη ημέρα, τραπεζικοί κύκλοι κάνουν λόγο για ένα μοντέλο διοχέτευσης ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, που θα αξιοποιεί χρηματοδοτικά εργαλεία υποστηριζόμενα από κοινοτικούς πόρους, καθώς και κονδύλια προερχόμενα από το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.

Τις τάσεις αυτές αναδεικνύει και η Τράπεζα της Ελλάδος μέσω της Έκθεσης του Διοικητή που έδωσε την περασμένη Δευτέρα στη δημοσιότητα.

Όπως επισημαίνει η εγχώρια νομισματική αρχή, το 2025 εδραιώθηκε η σημασία των μικτών σχημάτων χρηματοδότησης που συνδυάζουν δημόσιους, ευρωπαϊκούς και τραπεζικούς πόρους.

Οι εκταμιεύσεις

Συγκεκριμένα, κατά την περυσινή χρονιά σε επίπεδο εκταμιεύσεων καταγράφηκαν τα ακόλουθα:

– 4 δισ. ευρώ μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων στο πλαίσιο προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ).

Πρόκειται για επίπεδα αυξημένα κατά 300 εκατ. ευρώ ή 8% σε σχέση με το 2024 και κατά 2 δισ. ευρώ ή 100% σε σχέση με το 2023.

– 3,5 δισ. ευρώ μέσω RRF έναντι 2,6 δισ. ευρώ το 2024 και αισθητά χαμηλότερων ποσών το 2023.

Από το ποσό αυτό, περίπου 2 δισ. ευρώ αφορούσαν σε πόρους του ΤΑΑ, ενώ τα υπόλοιπα 1,5 δισ. ευρώ προήλθαν από τη συμμετοχή των πιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο των προβλεπόμενων σχημάτων συγχρηματοδότησης.

Σε σωρευτική βάση, έως το τέλος του 2025 οι εκταμιεύσεις δανείων υπερέβησαν το 50% της συνολικής αξίας των υπογεγραμμένων δανειακών συμβάσεων έναντι περίπου 40% στο τέλος του 2024 και 22% στο τέλος του 2023.

Κατά την Τράπεζα της Ελλάδος, η εν λόγω επιτάχυνση αποτυπώνει κυρίως την ωρίμανση επενδυτικών σχεδίων που είχαν κατατεθεί τα προηγούμενα έτη.

Η επόμενη ημέρα

Η νομισματική αρχή σημειώνει πως μολονότι η διαδικασία συμβασιοποίησης των δανείων του RRF αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2026, η επίδρασή τους στη ρευστότητα της αγοράς θα εκτείνεται πέραν του συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα, δεδομένου ότι η εκταμιευτική δραστηριότητα προβλέπεται να συνεχιστεί έως και το 2029.

Σύμφωνα με την Έκθεση του Διοικητή, μετά τη λήξη του ΤΑΑ περαιτέρω ενίσχυση της χρηματοδότησης θα προέλθει από τα νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά σχήματα.

Πρόκειται, όπως επισημαίνεται σχετικά, για δράσεις που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση, την ενεργειακή αναβάθμιση και τη στήριξη της κοινωνικής συνοχής.

Επιπλέον υπογραμμίζεται ο ουσιώδης ρόλος που θα διαδραματίσουν τα χρηματοδοτικά προγράμματα που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ (2028-2034).

Σύμφωνα με τη νομισματική αρχή, βάσει των έως σήμερα διαθέσιμων ενδείξεων, εκτιμάται ότι θα διατηρήσει συγκρίσιμο ύψος πόρων με το ισχύον πρόγραμμα ΕΣΠΑ (26 δισ. ευρώ), κατευθύνοντας επενδύσεις σε τομείς όπως οι μεταφορές, η ενέργεια, τα ψηφιακά δίκτυα.

Τα δάνεια προς μικρομεσαίους

Σε κάθε περίπτωση πάντως, η δυναμική των νέων δράσεων είναι ευθέως συνεδεδεμένη με την ικανότητα διεύρυνσης του πλήθους των δικαιούχων επιχειρήσεων, με μεγαλύτερη συμμετοχή των μικρομεσαίων στη συνολική δανειοδότηση.

Σε αυτό το περιβάλλον, κομβικός για τη χρηματοδότηση τόσων των ΜΜΕ, όσο και των ελεύθερων επαγγελματιών, θα είναι ο ρόλος των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Κι αυτό διότι με αυτά αποκτούν ευκολότερη πρόσβαση σε τραπεζικά κεφάλαια, αλλά και καλύτερη τιμολόγηση, είτε μέσω επιδότησης επιτοκίου ή με την παροχή εγγυοδοσίας.

Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Τράπεζα της Ελλάδος για τη δανειοδοτική δραστηριότητα του 2025.

Από το σύνολο των σχετικών εκταμιευθέντων πόρων, το 75% κατευθύνθηκε προς επιχειρήσεις πολύ μικρού, μικρού ή μεσαίου μεγέθους.

Συνολικά, οι εκταμιεύσεις δανείων που συνδέονται με χρηματοδοτικά προγράμματα προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) αναλογούσαν σε 40% της αξίας των νέων χορηγήσεων της κατηγορίας.

Πρόκειται για ποσοστό σταθερό σε σχέση με το 2024 και σημαντικά πιο υψηλό έναντι του 25% που καταγράφηκε το 2023. Είναι δε υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου για το σύνολο των επιχειρήσεων.

Εξάλλου, μόνο στο πλαίσιο του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ άνω του 90% των χορηγηθέντων δανείων κατευθύνθηκε προς επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών χαμηλότερο από 10 εκατ. ευρώ και λιγότερους από 50 εργαζομένους.

Τέλος, ανά κατηγορία εργαλείων, το μεγαλύτερο μέρος των εκταμιεύσεων (περίπου 70%) αφορούσε προγράμματα εγγυοδοσίας, ενώ το υπόλοιπο (30%) προήλθε από σχήματα συγχρηματοδότησης και μικροπιστώσεων.