Στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 8 ετών εκτόξευσε ο πόλεμος στο Ιράν τις τιμές των φιστικιών, καθώς η χώρα είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός του δημοφιλούς ξηρού καρπού στον κόσμο.
Η σύγκρουση περιορίζει την προσφορά σε μια ήδη στενή αγορά και μάλιστα σε μια εποχή που η ζήτηση των καταναλωτών αυξάνεται ραγδαία.
Το εμπόριο φιστικιών της χώρας ήταν ήδη περίπλοκο λόγω των κυρώσεων και των γεωπολιτικών εντάσεων πριν από τον πόλεμο, δήλωσε στο Bloomberg ο Nick Moss, αναλυτής της αγοράς ξηρών καρπών στην Expana Markets. Μια μικρότερη από την αναμενόμενη σοδειά το 2025 και οι διακοπές επικοινωνιών τον Ιανουάριο κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής καταστολής των πολιτικών αναταραχών, οι οποίες περιόρισαν τον συντονισμό των εξαγωγών, περιόρισαν περαιτέρω την προσφορά.
Το ξέσπασμα του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου επιδείνωσε την κατάσταση, κάνοντας ακόμα δυσκολότερα τα πράγματα, και οδηγώντας σε μείωση της διαθεσιμότητας φιστικιών, τα οποία είναι όλο και πιο δύσκολο να παραδοθούν στις παγκόσμιες αγορές, σημείωσε ο Moss. «Τα φιστίκια είναι σίγουρα ευαίσθητα στις διαταραχές στη Μέση Ανατολή, δεδομένου του ρόλου της περιοχής ως σημαντικού παραγωγού, κόμβου διαμετακόμισης και προορισμού».
Υψηλό οκτώ ετών
Η κατανάλωση έχει σημειώσει ραγδαία άνοδο σε παγκόσμιο επίπεδο από τότε που οι σοκολάτες «Dubai chocolate» με γέμιση φιστικιού έγιναν viral στο TikTok και το Instagram στα τέλη του 2023, εκτοξεύοντας τη ζήτηση σε όλη την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Ασία. Μεγάλες εταιρείες τροφίμων, όπως η Häagen-Daz και η Táche, πρόσθεσαν το φιστίκι στις σειρές παγωτών και φυτικών γαλακτοκομικών προϊόντων, ενώ η Starbucks έκανε δημοφιλή τον καφέ με γεύση φιστικιού.
Οι τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 30% τα δύο χρόνια από τα τέλη του 2023, σύμφωνα με τις τιμές αναφοράς της Expana για τα φιστίκια των ΗΠΑ. Το Ιράν καλλιεργεί περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής φιστικιών και αποτελεί το ένα τρίτο των εξαγωγών, σύμφωνα με το υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, ενώ οι ΗΠΑ ισοδυναμούν με περίπου το 40% της παραγωγής και περίπου το ήμισυ των αποστολών.
Με τον πόλεμο στο Ιράν να περιορίζει τις προμήθειες και να παρεμποδίζει το εμπόριο, οι τιμές των φιστικιών έφτασαν τα 4,57 δολάρια ανά λίβρα τον Μάρτιο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Μάιο του 2018, σύμφωνα με τα στοιχεία της Expana.
Διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα
Η σύγκρουση έχει διαταράξει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, συμπεριλαμβανομένων των αποστολών φιστικιών προς την Ινδία, η οποία εισάγει βρώσιμους ξηρούς καρπούς αξίας περίπου 9 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, σύμφωνα με τον Gyana Ranjan Das, επικεφαλής του τμήματος βρώσιμων ξηρών καρπών και οσπρίων στην Crown Point Ltd., μια εταιρεία με έδρα τις ΗΠΑ που ειδικεύεται στην προμήθεια φιστικιών σε εταιρείες επεξεργασίας τροφίμων. Αν και είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί εάν οι επιθέσεις που έχει δεχθεί το Ιράν έχουν προκαλέσει ζημιές στους οπωρώνες της χώρας, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως στο βορειοανατολικό τμήμα της, οι διαδρομές logistics και ναυτιλίας προς τα εμπορικά κέντρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Τουρκία έχουν διαταραχθεί, δήλωσε ο Moss.
«Υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με το πόσα προϊόντα θα καταφέρουν να φτάσουν στις παγκόσμιες αγορές εάν η σύγκρουση συνεχιστεί», είπε. «Ακόμη και για τους αγοραστές που συνήθως δεν προμηθεύονται άμεσα ή έμμεσα από το Ιράν, αυτές οι περιορισμοί στην προσφορά θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένο ανταγωνισμό για τα διαθέσιμα αποθέματα αλλού».
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τους παραγωγούς τροφίμων είτε σε αύξηση των τιμών, είτε σε τροποποίηση των συνταγών, είτε σε μετάβαση σε φθηνότερους ξηρούς καρπούς.
«Είναι συνηθισμένο οι παραγωγοί σνακ να αντικαθιστούν έναν ξηρό καρπό με έναν άλλο λόγω αποφάσεων που συνδέονται με τις τιμές, αν και μπορεί να είναι πιο δύσκολο να αντικατασταθούν πλήρως τα φιστίκια ως κύριο συστατικό», είπε ο Das. «Φαίνεται ότι τα παγωτά τους καλοκαιρινούς μήνες φέτος θα στερηθούν τη γεύση φιστικιού, ή αυτή θα είναι πιο ήπια.»
