Περισσότεροι από 32 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη απειλούνται με φτώχεια εξαιτίας των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν, με τις αναπτυσσόμενες χώρες να αναμένεται να πληγούν περισσότερο.
Την προειδοποίηση αυτή απευθύνει ο ΟΗΕ με έκθεση του Προγράμματος Ανάπτυξης που δόθηκε στη δημοσιότητα εν μέσω μιας έυθραυστης εκεχειρίας, στην οποία αναφέρεται ότι ο κόσμος αντιμετωπίζει ένα «τριπλό σοκ» που αφορά την ενέργεια, τα τρόφιμα και την ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη.
Ο οργανισμός κρούει τον κώδωνα του κινδύνου ότι ο πόλεμος αντιστρέφει τα κέρδη στη διεθνή ανάπτυξη, με τις επιπτώσεις να αναμένεται να γίνουν άνισα αισθητές μεταξύ των περιοχών.
Ο Alexander De Croo, διοικητής του UNDP και πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου, δήλωσε: «Μια σύγκρουση σαν αυτή είναι ανάπτυξη σε αντίστροφη κατεύθυνση, ακόμα κι αν σταματήσει ο πόλεμος, και μια εκεχειρία είναι προφανώς πολύ ευπρόσδεκτη. Αλλά οι επιπτώσεις είναι ήδη εκεί. Θα δείτε μια διαρκή επίδραση, ειδικά στις φτωχότερες χώρες, όπου ωθούν τους ανθρώπους πίσω στη φτώχεια. Αυτό είναι το πιο σπαρακτικό στοιχείο. Οι άνθρωποι που ωθούνται στη φτώχεια είναι πολύ συχνά οι άνθρωποι που ήταν κάποτε στη φτώχεια, βγήκαν από αυτήν και τώρα ωθούνται πίσω».
Αλυσιδωτές επιπτώσεις
Οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα τις έξι εβδομάδες μετά τις πρώτες αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ-Ισραήλ στην Τεχεράνη, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν πνίγει τον εφοδιασμό με πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην παγκόσμια οικονομία.
Με αρνητικές επιπτώσεις στις προμήθειες λιπασμάτων και στην παγκόσμια ναυτιλία, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι έχει στηθεί μια «ωρολογιακή βόμβα επισιτιστικής ασφάλειας» για τον αναπτυσσόμενο κόσμο.
Ακόμα κι αν μπορεί να διατηρηθεί μια διαρκής ειρήνη στη Μέση Ανατολή, η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δήλωσε ότι το αποτύπωμα του πολέμου θα είναι μόνιμο στην παγκόσμια οικονομία.
Απαιτείται παγκόσμια αντίδραση
Δημοσιεύοντας την έκθεσή του καθώς οι παγκόσμιοι ηγέτες συγκεντρώνονται στην Ουάσιγκτον για την εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, το UNDP δήλωσε ότι απαιτείται μια παγκόσμια αντίδραση για την υποστήριξη των χωρών που έχουν πληγεί περισσότερο από τις οικονομικές επιπτώσεις.
Ανέφερε ότι απαιτούνται στοχευμένες και προσωρινές μεταφορές μετρητών για την προστασία των πιο ευάλωτων νοικοκυριών στις αναπτυσσόμενες χώρες, με κόστος περίπου 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την εξουδετέρωση των κραδασμών για όσους βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας.
Ο De Croo δήλωσε ότι οι διεθνείς οργανισμοί και οι τράπεζες ανάπτυξης θα μπορούσαν να παράσχουν την οικονομική υποστήριξη. «Υπάρχει μια θετική οικονομική απόδοση για την παροχή βραχυπρόθεσμων μεταφορών μετρητών για να αποφευχθεί η επιστροφή των ανθρώπων στη φτώχεια», είπε.
Επόμενες καλύτερες παρεμβάσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν προσωρινές επιδοτήσεις ή κουπόνια για ηλεκτρικό ρεύμα ή αέριο μαγειρέματος.
Ωστόσο, το UNDP προειδοποίησε κατά των γενικευμένων επιδοτήσεων, επειδή θα στήριζαν άσκοπα πλουσιότερα νοικοκυριά και θα ήταν οικονομικά μη βιώσιμες με την πάροδο του χρόνου.
Τρία σενάρια για τον πόλεμο
Παρουσιάζοντας τρία σενάρια για τον πόλεμο, διαπίστωσε ότι στη χειρότερη περίπτωση -που περιλαμβάνει έξι εβδομάδες σημαντικής διαταραχής στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και οκτώ μήνες παρατεταμένου υψηλότερου κόστους- έως και 32,5 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα περιέλθουν σε φτώχεια.
Η έκθεση χρησιμοποίησε το όριο φτώχειας ανώτερου-μεσαίου εισοδήματος, ένα διεθνές πρότυπο που υπολογίζεται από την Παγκόσμια Τράπεζα, το οποίο ορίζεται ως εισόδημα κάτω των 8,30 δολαρίων ανά άτομο την ημέρα.
Το ήμισυ της παγκόσμιας αύξησης της φτώχειας θα συγκεντρωθεί στην ομάδα των 37 χωρών που εισάγουν καθαρή ενέργεια: στην περιοχή του Κόλπου, την Αφρική, την Ασία και τα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη.
Το UNDP αναφέρει ότι ενώ οι πλούσιες χώρες βρίσκονται σε ισχυρότερη θέση για να μετριάσουν τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου, εκείνες στον παγκόσμιο Νότο ξεκινούν από ασθενέστερη αρχική θέση και έχουν ήδη σοβαρούς οικονομικούς περιορισμούς.
Στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που δημοσιεύθηκαν την περασμένη εβδομάδα, έδειξαν ότι οι χώρες στην επιτροπή αναπτυξιακής βοήθειας μείωσαν τις δαπάνες βοήθειας κατά 174,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σχεδόν κατά το ένα τέταρτο χαμηλότερα από το ποσό του 2024.
Με φόντο αυτά τα νούμερα, ο De Croo δήλωσε ότι κατανοεί τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι πλούσιες χώρες, αλλά ότι οι περικοπές βοήθειας θα έχουν μακροπρόθεσμες αρνητικές συνέπειες. «Οι επενδύσεις στην ανάπτυξη, για να το πούμε με στρατιωτικούς όρους, είναι το απόλυτο προληπτικό χτύπημα. Γιατί κάνεις ένα προληπτικό χτύπημα; Το κάνεις για να αποφύγεις την έναρξη μιας σύγκρουσης. Αυτό κάνει η ανάπτυξη», είπε.
«Αν επενδύσεις στη μείωση της φτώχειας, σε ισχυρούς θεσμούς, στον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, αυτά είναι στοιχεία που θα σε βοηθήσουν να σταθεροποιήσεις τον κόσμο», κατέληξε.
