Η πίστη στο ότι το φιλελεύθερο οικονομικό μοντέλο μπορεί να επιβιώσει από την παγκόσμια μετατόπιση που προωθούν οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι αφέλεια εκ μέρους της ΕΕ, σύμφωνα με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας του Βελγίου.
Ο Πιέρ Βουνς δήλωσε στους Financial Times ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ένωσης εξακολουθούν να επιδιώκουν στόχους όπως οι ανοιχτές αγορές και η περιορισμένη κρατική βοήθεια που δεν αντικατοπτρίζουν πλέον μια γεωπολιτική πραγματικότητα που διαμορφώνεται από το κίνημα «Πρώτα η Αμερική» του Ντόναλντ Τραμπ και τις κατευθυνόμενες πολιτικές του Πεκίνου.
«Το άνοιγμα στο εμπόριο και οι αυστηροί κανόνες κρατικής βοήθειας λειτουργούν σε έναν κόσμο που βασιζόταν σε κανόνες», είπε ο Βουνς. «Αυτός ο κόσμος έχει παρέλθει και αν επιμείνεις σε έναν κόσμο που έχει φύγει, είσαι απλώς αφελής».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθορίζει την εμπορική και πολιτική ανταγωνισμού για την ΕΕ και πρόσφατα έχει σφραγίσει συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με χώρες της Λατινικής Αμερικής, την Αυστραλία, την Ινδία και την Ινδονησία. Αλλά ο Βουνς αμφισβήτησε αυτήν την προσέγγιση: «Πώς ακολουθείτε τους κανόνες σε έναν κόσμο όπου κάποιοι άνθρωποι δεν τους ακολουθούν;»
Στο παρελθόν, είπε ο Βουνς, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούσαν να «εφαρμόσουν την καλή ατζέντα του ελεύθερου εμπορίου και επίσης να περιορίσουν σε μεγάλο βαθμό τη βιομηχανική πολιτική», μια προσέγγιση που ήταν «σε μεγάλο βαθμό επιτυχημένη, εκτός από το ότι υστερούσαμε στο μέτωπο της καινοτομίας».
Το μοντέλο της ΕΕ υπό πίεση
Αυτό το μοντέλο βρίσκεται τώρα υπό πίεση. Ο Βουνς επεσήμανε ιδιαίτερα τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει δομικά υψηλότερο κόστος, αλλά εξακολουθεί να στοχεύει στη διατήρηση της εγχώριας παραγωγής. Η ΕΕ, υποστήριξε, έχει την «τάση να μην αντιμετωπίζει συμβιβασμούς… Απλώς δεν είναι ανταγωνιστική, αυτό είναι όλο».
Στο επίκεντρο του επιχειρήματός του βρίσκεται η άποψη ότι η Ευρώπη δεν έχει εσωτερικεύσει πόσο μακριά έχει απομακρυνθεί η παγκόσμια οικονομία από τους ίσους όρους ανταγωνισμού. Οι κινεζικές επιδοτήσεις και οι προστατευτικές πολιτικές των ΗΠΑ έχουν αναδιαμορφώσει το τοπίο, είπε.
«Ο κόσμος έχει αλλάξει, επομένως δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κάνουμε το ίδιο πράγμα και να βρίσκουμε τις ίδιες απαντήσεις ξανά και ξανά, ενώ αυτοί έχουν σε κάποιο βαθμό αποτύχει στο παρελθόν», σημείωσε ο ίδιος.
Σε πρόσφατο έγγραφο της βελγικής κεντρικής τράπεζας, ο Βουνς ασκεί ωμή κριτική στην οικονομική στρατηγική της ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες αποφεύγουν δύσκολους συμβιβασμούς μεταξύ της κλιματικής φιλοδοξίας, της ανταγωνιστικότητας και του ανοίγματος των αγορών.
Η Επιτροπή την τελευταία δεκαετία έχει επίσης προωθήσει μια φιλόδοξη πράσινη ατζέντα, συμπεριλαμβανομένου ενός στόχου για την επίτευξη μηδενικών καθαρών εκπομπών άνθρακα έως τα μέσα του αιώνα. Διαδοχικές κρίσεις – συμπεριλαμβανομένης της πανδημίας, του πολέμου Ρωσίας – Ουκρανίας και του πρόσφατου πολέμου στο Ιράν – έχουν οδηγήσει στην αποδυνάμωση των πολιτικών της πράσινης συμφωνίας εν μέσω ανησυχιών για την ασθενή ανάπτυξη και τη μείωση της ανταγωνιστικότητας σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η Ευρώπη πρέπει να πάρει δύσκολες πολιτικές αποφάσεις
Χώρες σε όλο τον κόσμο εξετάζουν το πώς να διαφοροποιηθούν από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μετά την τελευταία ενεργειακή κρίση από τη σύγκρουση με το Ιράν. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ, έχει προβλέψει ότι η σημερινή κατάσταση θα ενισχύσει την πυρηνική ενέργεια, σημειώνοντας πως ένα μεγάλο μέρος των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών της Ευρώπης κατασκευάστηκε ως απάντηση στις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.
«Χρειαζόμαστε μια πολιτική συζήτηση και όχι τέτοιου είδους μεγαλεπήβολες αφηγήσεις όπου προσποιείσαι ότι μπορείς να τα έχεις όλα», είπε ο Βουνς.
Ο Βουνς και ο συν-συγγραφέας του, Γκιρτ Λάνγκενους, υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη έχει μια τάση για οικονομική αναδιανομή και αποστροφή προς το ρίσκο λόγω «βαθιά ριζωμένων κοινωνικών προτιμήσεων», οι οποίες εμποδίζουν την ικανότητα της Ευρώπης να ανταγωνίζεται στις αναδυόμενες τεχνολογίες.
Από την τεχνητή νοημοσύνη μέχρι τη ρομποτική, ο Βουνς προειδοποίησε ότι η Ένωση κινδυνεύει να μείνει περαιτέρω πίσω τόσο στην καινοτομία όσο και στην ικανότητά της να διαμορφώνει τα παγκόσμια πρότυπα.
«Με κάθε νέο κύμα τεχνολογίας υστερούμε με πιο προφανή τρόπο», είπε, ενώ πρόσθεσε: «Προσπαθούμε να ρυθμίσουμε κάτι που δεν κατέχουμε».
Ενώ το να είσαι «οπαδός» της τεχνολογίας – κάποιος που υιοθετεί την τεχνολογία αντί να ηγείται της καινοτομίας – μπορεί να ήταν διαχειρίσιμο στο παρελθόν, η σημερινή ταχεία ανάπτυξη αυξάνει τον κίνδυνο να χάσει η Ευρώπη τον έλεγχο του οικονομικού της μέλλοντος.
Πίσω από αυτές τις προκλήσεις, υποστήριξε ο Βουνς, βρίσκεται ένας βαθύτερος πολιτικός περιορισμός: «Ουσιαστικά έχετε δημοκρατίες που δεν μπορούν πλέον να κάνουν επιλογές».
