Δύο νέα νοσοκομεία εντάσσει η ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση της Σλοβακίας στις αμυντικές δαπάνες για να τις φέρει λίγο πάνω από τον στόχο του 2% του ΑΕΠ του ΝΑΤΟ. Το περίεργο είναι ότι εκτός από χρήση σε καιρό πολέμου, έχουν σχεδιαστεί για καθημερινή περίθαλψη πολιτών.
«Πρόκειται ουσιαστικά για πολιτικά νοσοκομεία με ορισμένα απόρρητα αμυντικά στοιχεία ενσωματωμένα σε αυτά για να δικαιολογήσουν την ένταξή τους στον αμυντικό προϋπολογισμό», δήλωσε στους Financial Times ο Τόμας Βάλασεκ, πρώην πρέσβης της Σλοβακίας στο ΝΑΤΟ.
«Κανένα νοσοκομείο δεν ήταν στα αρχικά μας αμυντικά σχέδια, ούτε ο στρατός ή το ΝΑΤΟ τα έχουν ζητήσει».
Χωρίς τις δύο ιατρικές εγκαταστάσεις, οι αμυντικές δαπάνες της χώρας το 2026 θα ανέρχονταν στο 1,74% του ΑΕΠ, δήλωσε ο Βάλασεκ, ο οποίος είναι τώρα βουλευτής της αντιπολίτευσης. Τα νοσοκομεία αντιπροσωπεύουν το 35% των αμυντικών δαπανών για εξοπλισμό στον προϋπολογισμό της Σλοβακίας για το 2026, οι οποίες είναι μια δαπάνη που γίνεται «σε βάρος του εξοπλισμού για στρατιώτες και πιλότους», πρόσθεσε ο Βάλασεκ.
Σύμφωνα με τους κανόνες του ΝΑΤΟ, οι κυβερνήσεις μπορούν να χαρακτηρίσουν έργα ως «διπλής χρήσης» «μόνο όταν το στρατιωτικό στοιχείο μπορεί να υπολογιστεί ή να εκτιμηθεί συγκεκριμένα». Το ΝΑΤΟ δήλωσε ότι αυτή τη στιγμή ελέγχει τις δαπάνες του 2025 που αναφέρθηκαν από τη Σλοβακία και άλλα μέλη.
Το εργοτάξιο του ενός νοσοκομείου στα περίχωρα της Μπρατισλάβα βρίσκεται σε γη που ανήκει στο υπουργείο Άμυνας και περιβάλλεται από τοίχους και συρματοπλέγματα, με πινακίδες που προειδοποιούν για την παραβίαση ή τη βιντεοσκόπηση. Αλλά όταν ρωτήθηκε για τα έργα, ένας στρατιώτης σε υπηρεσία φρουράς απάντησε ότι επρόκειτο για «ένα πολιτικό έργο».
Αυτό το νοσοκομείο, που αναμένεται να κοστίσει περίπου 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ, πρόκειται να απασχολεί μόνο πολιτικούς γιατρούς και να παρέχει περίπου 1.000 κλίνες.
Το άλλο νοσοκομείο στην ανατολική πόλη Πρέσοβ, κοντά στα ουκρανικά σύνορα, χαρακτηρίζεται ως στρατιωτικό νοσοκομείο επειδή τρεις από τους ορόφους του θα προορίζονται για τις ένοπλες δυνάμεις. Αλλά περίπου ο διπλάσιος χώρος θα προορίζεται για πολιτική χρήση.
Η Σλοβακία θα υποστηρίξει ότι τα νοσοκομεία εξυπηρετούν στρατιωτικές ανάγκες
Η κυβέρνηση του Ρόμπερτ Φίτσο υποστηρίζει ότι και τα δύο νοσοκομεία θα υποστηρίξουν στρατιωτικές ή εθνικές ανάγκες ασφάλειας σε περίπτωση πολέμου ή μεγάλης κρίσης. Σε πρόσφατη επίσκεψή του, ο Φίτσο περιέγραψε το νοσοκομείο του Πρέσοβ ως «ένα εξαιρετικό παράδειγμα του πώς γνωρίζουμε τις υποχρεώσεις που έχουμε απέναντι στους εταίρους μας στο εξωτερικό, αλλά και ότι οι πόροι [της άμυνας] μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς άλλους από την αγορά οπλικών συστημάτων».
Ο Γιάροσλαβ Νατζ, πρώην υπουργός Άμυνας της Σλοβακίας, δήλωσε ότι η κυβέρνηση του Φίτσο επιδιώκει έργα υποδομής «που έχουν ελάχιστη ή καθόλου πραγματική αμυντική δικαιολόγηση και, κατά την άποψή μου, πιθανότατα δεν θα γίνουν αποδεκτά από το ΝΑΤΟ ως νόμιμες αμυντικές δαπάνες».
Τα έργα έρχονται σε μια εποχή που τα δημόσια οικονομικά της Σλοβακίας επιδεινώνονται. Τον Απρίλιο, ο οίκος αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας S&P υποβάθμισε τη Σλοβακία κατά μία βαθμίδα στο Α, προειδοποιώντας ότι «η ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη, οι υψηλές δαπάνες για κοινωνικές μεταβιβάσεις και άμυνα, και οι επερχόμενες βουλευτικές εκλογές [το 2027] θα καταστήσουν τη δημοσιονομική εξυγίανση πιο δύσκολη από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως».
Οι επικριτές λένε ότι τα έργα θα επιτρέψουν στον Φίτσο να διεκδικήσει τα εύσημα τόσο για τη μη αύξηση των αμυντικών δαπανών όσο και για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης — προεκλογικές δεσμεύσεις που έδωσε πριν επιστρέψει στο αξίωμα και επιβιώσει από μια απόπειρα δολοφονίας το 2024.
Μετά την εκλογική ήττα του Ούγγρου συμμάχου του Βίκτορ Όρμπαν, ο Φίτσο είναι ένας από τους ηγέτες στην Ευρώπη που επιδιώκουν στενούς δεσμούς με τον Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο επισκέφθηκε στο Μαρ-α-Λάγκο νωρίτερα φέτος. Είναι επίσης ο μόνος ηγέτης της ΕΕ που αναμένεται να παραστεί στην παρέλαση της Ημέρας της Νίκης στη Ρωσία στη Μόσχα στις 9 Μαΐου.
Ο Σλοβάκος ηγέτης υπέγραψε απρόθυμα τον νέο στόχο του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες ύψους 5% του ΑΕΠ, προειδοποιώντας ότι ήταν «αδύνατο» να επιτευχθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
«Εάν υπάρξει οποιαδήποτε αύξηση στις αμυντικές δαπάνες, θα θελήσουμε να χρησιμοποιήσουμε αυτές τις αυξημένες δαπάνες για έργα διπλής χρήσης», είχε δηλώσει τότε ο Φίτσο.
