Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη φαινόταν να πλησιάζουν την Τετάρτη σε ένα μνημόνιο μίας σελίδας για τον τερματισμό του πολέμου στον Περσικό Κόλπο — με έμφαση στο «φαινόταν». Πηγές ανέφεραν στο Reuters ότι η συμφωνία θα μπορούσε να οριστικοποιηθεί εντός των επόμενων ημερών, ενώ η περιοχή ήδη προσαρμόζεται στις προσδοκίες για αποκλιμάκωση. Ωστόσο σε αυτό το σημείο έχει ξαναβρεθεί η ανθρωπότητα που κοιτάει με κομμένη την ανάσα τις δραματικές εξελίξεις στην πολύπαθη Μέση Ανατολή.
Οι επιθέσεις με drones της Δευτέρας στην Ζώνη Πετρελαϊκής Βιομηχανίας της Φουτζέιρα υπενθύμισαν με τον πιο σαφή τρόπο το στρατηγικό κόστος αυτής της επιτυχίας
Παρ’ όλα αυτά, η σύγκρουση έχει προκαλέσει ήδη βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές. Όπως υπογραμμίζει το Reuters, η παράκαμψη του Ορμούζ από τα ΗΑΕ έχει γίνει ένα ευάλωτο σημείο πρώτης γραμμής, με πολλές “αθόρυβες” οικονομικές επιπτώσεις — από τον αυξανόμενο γεωπολιτικό κίνδυνο έως τους εκπληκτικούς τρόπους με τους οποίους οι διαταραγμένες εφοδιαστικές αλυσίδες αναδιαμορφώνουν την καθημερινή ζωή στα εστιατόρια του Ντουμπάι.
Ποια είναι η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο
– Τα ΗΑΕ δήλωσαν ότι τα αμυντικά τους συστήματα αντιμετώπισαν ιρανικούς πυραύλους και drones για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα την Τρίτη, χαρακτηρίζοντας τις επιθέσεις ως σοβαρή κλιμάκωση και διατηρώντας το δικαίωμα να ανταποκριθούν. Η Τεχεράνη αρνήθηκε ότι πραγματοποίησε οποιεσδήποτε επιθέσεις, ενώ ο ιρανικός στρατός προειδοποίησε για «συντριπτική αντίδραση» σε περίπτωση που τα ΗΑΕ χρησιμοποιηθούν ως βάση εκτόξευσης για οποιαδήποτε επίθεση κατά του Ιράν.
– Το ΔΝΤ προειδοποίησε ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει «πολύ χειρότερα αποτελέσματα» εάν ο πόλεμος με το Ιράν παραταθεί έως το 2027 και η τιμή του πετρελαίου φτάσει τα 125 δολάρια το βαρέλι, με την επικεφαλής Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα να δηλώνει ότι το σχετικά ευνοϊκό βασικό σενάριο του Ταμείου για μια βραχύβια σύγκρουση έχει ήδη ξεπεραστεί. Η αρνητική πρόβλεψη του ΔΝΤ — ανάπτυξη 2,5% και πληθωρισμός 5,4% — έχει πλέον επαληθευτεί, με το κόστος των λιπασμάτων να έχει αυξηθεί κατά 30-40% και τις τιμές των τροφίμων να αναμένεται να ακολουθήσουν την ίδια πορεία.
– Το αεροπλανοφόρο «Σαρλ ντε Γκωλ» της Γαλλίας διέσχισε τη Διώρυγα του Σουέζ και κατευθύνεται προς το νότιο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας και τον Κόλπο του Άντεν, ενώ το Παρίσι και το Λονδίνο προετοιμάζουν κοινή αποστολή για την προστασία της ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ. Σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από το στενό πέρασμα, όπου οι διαταραχές που συνδέονται με το Ιράν έχουν πλήξει σοβαρά τη ναυτιλιακή κίνηση.
Η ευπάθεια της παράκαμψης του Ορμούζ από τα ΗΑΕ
Όταν τα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν ουσιαστικά, τα ΗΑΕ έκαναν ό,τι τους επέτρεπε η γεωγραφία τους και στράφηκαν προς τα ανατολικά.
Η Φουτζέιρα και το Χορ Φακάν, δύο λιμάνια που προηγουμένως ήταν δευτερεύοντα στην ακτή του Κόλπου του Ομάν, απορρόφησαν το πλήγμα και διατήρησαν τη χώρα — και τμήματα του ευρύτερου Κόλπου — εμπορικά ζωντανά.
Η παράκαμψη λειτούργησε. Ο αριθμός των εμπορευματοκιβωτίων που διακινήθηκαν στο Χορ Φακάν έχει αυξηθεί περίπου 25 φορές.
Ωστόσο, οι επιθέσεις με drones της Δευτέρας στην Ζώνη Πετρελαϊκής Βιομηχανίας της Φουτζέιρα υπενθύμισαν με τον πιο σαφή τρόπο το στρατηγικό κόστος αυτής της επιτυχίας.
Τα δύο λιμάνια δεν αποτελούν απλώς βολικές εναλλακτικές λύσεις. Έχουν εξελιχθεί σε υποδομές ζωτικής σημασίας. Το Χορ Φακάν αποτελεί πλέον το κύριο σημείο εισαγωγής στην ανατολική ακτή των ΗΑΕ, διαχειριζόμενο φορτία που παλαιότερα θα έφταναν απευθείας στο λιμάνι Τζέμπελ Αλί του Ντουμπάι — από είδη διατροφής έως ιατρικά εφόδια, με τις μετακινήσεις φορτηγών να αυξάνονται από 100 σε 7.000 την ημέρα.
Ο ρόλος της Φουτζέιρα είναι διαφορετικός, αλλά εξίσου απαραίτητος: βρίσκεται στο τέλος του αγωγού αργού πετρελαίου του Αμπού Ντάμπι, της χερσαίας διαδρομής που επέτρεψε στον κρατικό πετρελαϊκό γίγαντα ADNOC να συνεχίσει να εξάγει πετρέλαιο στις παγκόσμιες αγορές καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης. Χωρίς τη Φουτζέιρα, η τρέχουσα στρατηγική εξαγωγής ενέργειας των ΗΑΕ καταρρέει εντελώς.
Νέοι στόχοι
Αυτή η συγκέντρωση λειτουργιών αποτελεί επίσης συγκέντρωση ευπάθειας, όπως υπογραμμίζει το Reuters. Καθώς η εμπορική επιβίωση της περιοχής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από δύο σημεία στην ίδια ακτογραμμή, η διαρθρωτική αναδιάρθρωση του εμπορίου στον Κόλπο έχει δώσει στο Ιράν έναν ακριβή χάρτη των σημείων στα οποία μπορεί να ασκήσει τη μέγιστη πίεση.
Ο χάρτης του ναυτικού του IRGC, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα το βράδυ, το κατέστησε σαφές: η νέα ζώνη ελέγχου εκτείνεται κατά μήκος σημαντικών τμημάτων της ακτογραμμής του Κόλπου του Ομάν στα ΗΑΕ — ακριβώς στα ύδατα που η περιοχή θεωρούσε ως τη διαδρομή διαφυγής της. Εμπειρογνώμονες στον τομέα της ναυτιλίας δήλωσαν την Τρίτη ότι κανένα από τα δύο λιμάνια δεν είχε επηρεαστεί ακόμη — αλλά το μήνυμα ήταν αδιαμφισβήτητο.
Δεν πρόκειται για υποθετική απειλή. Το Ιράν έχει ήδη ασκήσει πίεση στη Φουτζέιρα δύο φορές. Μια επίθεση με drone στις 14 Μαρτίου χτύπησε το λιμάνι, προκαλώντας πυρκαγιές και αναστέλλοντας τις εργασίες φόρτωσης πετρελαίου. Ενώ εξαπέλυσε νέα επίθεση την περασμένη Δευτέρα. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν άνοδο περίπου 6% και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent έκλεισαν στα 115 δολάρια το βαρέλι.
Τα πλοία ωστόσο συνεχίζουν να φτάνουν. Όμως για το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν — των οποίων οι μόνες θαλάσσιες συνδέσεις βρίσκονται εξ ολοκλήρου πίσω από τα Στενά του Ορμούζ — η εναλλακτική λύση σε περίπτωση που αυτά τα λιμάνια δεχθούν συνεχή πίεση είναι δαπανηρή και αργή: χερσαίες μεταφορές από την ακτή της Ερυθράς Θάλασσας της Σαουδικής Αραβίας, μια ακριβή εναλλακτική λύση που χαρακτηρίζεται από συμφόρηση καθώς δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να αντέξει το βάρος του περιφερειακού εμπορίου.
Το ναυτικό της Ιρανικής Επαναστατικής Φρουράς δημοσίευσε τη Δευτέρα έναν νέο χάρτη της περιοχής των Στενών του Ορμούζ, την οποία, όπως ανέφερε, έχει υπό τον έλεγχό του, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Η περιοχή ξεκινά στα δυτικά με μια γραμμή που ενώνει το δυτικότερο άκρο του νησιού Κεσμ του Ιράν με το εμιράτο Ουμ αλ Κουέιν των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Στα ανατολικά, η περιοχή σταματά σε μια γραμμή μεταξύ του όρους Μομπάρακ του Ιράν και του εμιράτου Φουτζέιρα των ΗΑΕ.
