Στρώνεται το έδαφος από το ΥΠΕΝ για τη μεταφορά των πολεοδομιών από τους δήμους στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, με την αυτοδιοίκηση να δηλώνει ότι δεν πρόκειται να παρακολουθήσει αμέτοχη την αναδιάταξη ενός από τους πλέον κρίσιμους τομείς άσκησης δημόσιας διοίκησης. Οι δήμαρχοι εμφανίζονται ετοιμοπόλεμοι απέναντι σε ένα σχέδιο που, όπως υποστηρίζουν, αφαιρεί από τους ΟΤΑ αρμοδιότητες μείζονος σημασίας και οδηγεί σε περαιτέρω συγκέντρωση εξουσιών στο κεντρικό κράτος.
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων κατευθύνεται στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γεγονός που καταδεικνύει ότι το Υπερταμείο αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προετοιμασία της μετάβασης.
Οι τελευταίες κινήσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στον απόηχο των αποκαλύψεων για τα κυκλώματα στις Υπηρεσίες Δόμησης, δείχνουν ότι η μεταρρύθμιση περνά πλέον από τη φάση των εξαγγελιών στη φάση της υλοποίησης. Προ ημερών, η ένταξη του έργου «Ενσωμάτωση στο Ελληνικό Κτηματολόγιο των Υπηρεσιών Δόμησης» στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, με προϋπολογισμό 6,2 εκατ. ευρώ, αποτελεί το πρώτο διοικητικό βήμα για τη δημιουργία του νέου συστήματος που θα αναλάβει την έκδοση οικοδομικών αδειών και τον έλεγχο της δόμησης σε πανελλαδικό επίπεδο.
Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων κατευθύνεται στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας, γεγονός που καταδεικνύει ότι το Υπερταμείο αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προετοιμασία της μετάβασης. Η αποστολή του αφορά την οργανωτική και τεχνική υποστήριξη μιας μεταρρύθμισης που το ΥΠΕΝ χαρακτηρίζει ως μία από τις σημαντικότερες των τελευταίων δεκαετιών στον τομέα της πολεοδομίας.
Ο κυβερνητικός σχεδιασμός για τις πολεοδομίες
Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, οι σημερινές Υπηρεσίες Δόμησης θα αντικατασταθούν σταδιακά από νέα Κέντρα Δόμησης που θα λειτουργούν στο πλαίσιο του Ελληνικού Κτηματολογίου. Στο υπουργείο υποστηρίζουν ότι το υφιστάμενο μοντέλο έχει εξαντλήσει τα όριά του. Υπάρχουν υπηρεσίες που λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις προσωπικού, άλλες που αδυνατούν να ανταποκριθούν στον όγκο των υποθέσεων και πολλές περιπτώσεις όπου η ερμηνεία της νομοθεσίας διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή. Η κεντρική διοίκηση εκτιμά ότι μέσω ενός ενιαίου φορέα θα επιτευχθεί ταχύτερη έκδοση αδειών, καλύτερος έλεγχος των διαδικασιών και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Παράλληλα, η επιτάχυνση των διαδικασιών για τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολεοδομικές υπηρεσίες βρίσκονται στο επίκεντρο σοβαρών υποθέσεων διαφθοράς. Η προώθηση του σχεδίου μεταφοράς των Υπηρεσιών Δόμησης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο συμπίπτει χρονικά με τη νέα μεγάλη υπόθεση διαφθοράς που αποκαλύφθηκε το προηγούμενο διάστημα σε πολεοδομικές υπηρεσίες της Αττικής.
Οι αποκαλύψεις για κύκλωμα που φέρεται να δρούσε σε πολεοδομίες επανέφεραν στο προσκήνιο τη συζήτηση για τις χρόνιες παθογένειες του συστήματος. Υπό αυτό το πρίσμα, κυβερνητικά στελέχη προβάλλουν την ανάγκη δημιουργίας ενός ενιαίου ψηφιοποιημένου μηχανισμού ελέγχου της δόμησης, ενώ η αυτοδιοίκηση αντιτείνει ότι τα φαινόμενα διαφθοράς δεν αντιμετωπίζονται με την αφαίρεση αρμοδιοτήτων από τους δήμους αλλά με ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών και επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών.
Οι δημοτικοί άρχοντες αντιμετωπίζουν με καχυποψία το σχέδιο. Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει ήδη διατυπώσει την αντίθεσή της στη μεταφορά των αρμοδιοτήτων, υποστηρίζοντας ότι η δόμηση αποτελεί κατεξοχήν τοπική υπόθεση, η οποία συνδέεται άμεσα με τον πολεοδομικό σχεδιασμό, τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και τη λειτουργία των δημοτικών υπηρεσιών. Πέρα από την πολιτική διάσταση, οι δήμοι θέτουν και πρακτικά ερωτήματα. Ζητούν απαντήσεις για το μέλλον των εργαζομένων στις ΥΔΟΜ, για τον τρόπο με τον οποίο θα μεταφερθούν αρχεία και εκκρεμείς υποθέσεις, καθώς και για το αν το Κτηματολόγιο διαθέτει την αναγκαία τεχνογνωσία ώστε να αναλάβει ένα τόσο σύνθετο αντικείμενο.
Αντιδράσεις εκφράζονται και από τον τεχνικό κόσμο. Συνδικαλιστικοί φορείς μηχανικών έχουν υποστηρίξει ότι το Κτηματολόγιο δημιουργήθηκε για διαφορετικό σκοπό και ότι η πολεοδομική λειτουργία απαιτεί εξειδικευμένο θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο. Στις παρεμβάσεις τους επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση των προβλημάτων των ΥΔΟΜ θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω στελέχωσης και εκσυγχρονισμού των υφιστάμενων υπηρεσιών, χωρίς να απαιτείται πλήρης μεταφορά αρμοδιοτήτων.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αρμόδιων πηγών, δεν αποκλείεται προς τα τέλη του έτους πιλοτική λειτουργία των πρώτων νέων δομών πριν από τη γενικευμένη εφαρμογή του συστήματος. Ο χρονικός ορίζοντας που έχει τεθεί οδηγεί σταδιακά προς το 2027, οπότε και αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί η μετάβαση στο νέο καθεστώς.
