Οι ιρανικές επιχειρήσεις καταφεύγουν ολοένα και περισσότερο σε σχήματα «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» και άλλες τακτικές για να προσελκύσουν πελάτες, καθώς το κόστος ζωής ξεφεύγει από τον έλεγχο έπειτα από μήνες πολέμου με τις ΗΠΑ.
Τις τελευταίες εβδομάδες, διαφημιστικές πινακίδες εταιρειών όπως η ιρανική SnappPay έχουν κάνει την εμφάνισή τους στους δρόμους της Τεχεράνης, προσφέροντας στους καταναλωτές αναβολή πληρωμών για τα πάντα, από ρούχα και κινητά τηλέφωνα μέχρι χρυσό και ταξίδια διακοπών, καθώς ολοένα και περισσότεροι Ιρανοί διαπιστώνουν ότι έχουν όλο και λιγότερα χρήματα για να ξοδέψουν.
«Ένας καλύτερος τρόπος να αποκτήσετε ψυγείο: αγοράστε το με δόσεις με την TechnoPay» γράφει μία διαφημιστική πινακίδα.
Οι υπηρεσίες διανομής, συμπεριλαμβανομένου του βραχίονα διανομών της SnappPay, SnappFood, έχουν επίσης αναρτήσει διαφημίσεις που προσφέρουν μισές μερίδες πίτσας και ιρανικών μαγειρευτών φαγητών, όπως το ghormeh sabzi.
Απρόσιτα και τα βασικά
Οι τακτικές πωλήσεων αποτελούν την τελευταία ένδειξη της ολοένα και βαθύτερης οικονομικής δυσχέρειας σε μια χώρα όπου ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της και ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών έχουν επιδεινώσει τον πληθωρισμό, συμβάλλοντας στο να καταστούν ακόμη και οι βασικές δαπάνες απρόσιτες για πολλούς ανθρώπους.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ακόμη και πριν ξεκινήσει ο πόλεμος τον Φεβρουάριο, οι Ιρανοί αντιμετώπιζαν επί χρόνια αυξήσεις τιμών, κυρώσεις και κακοδιαχείριση της οικονομίας, που είχαν διαβρώσει το βιοτικό επίπεδο.
Όμως η αναστάτωση που προκάλεσε ο πόλεμος και η επακόλουθη διαμάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχουν επιδεινώσει αυτή την τάση.
Ο ετήσιος πληθωρισμός έχει παραμείνει πάνω από το 80% για τρεις συνεχόμενους μήνες, ενώ το ιρανικό νόμισμα, το ριάλ, έχει υποχωρήσει σε μια σειρά νέων ιστορικών χαμηλών.
Η διάδοση των προσφορών «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» δείχνει την «απελπισία των παραγωγών και των προμηθευτών καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις μειώνουν την αγοραστική δύναμη των ανθρώπων», δήλωσε ο Ali Saedvandi, οικονομολόγος και ιδρυτής του EconClinic, ενός ιδιωτικού ινστιτούτου τραπεζικής και οικονομικής εκπαίδευσης στην Τεχεράνη.
Εκτός από τους μεμονωμένους καταστηματάρχες που εισάγουν προγράμματα δόσεων, υπάρχουν πλέον περισσότερες από δώδεκα διαδικτυακές πλατφόρμες που προσφέρουν αγορές με πίστωση, ορισμένες χωρίς επιπλέον χρεώσεις ή τόκους.
Η SnappPay επιτρέπει στους πελάτες να πληρώνουν χωρίς τόκους είτε στο τέλος του μήνα είτε σε τέσσερις μηνιαίες δόσεις, με πιστωτικό όριο 500 εκατ. ριάλ για τους περισσότερους πελάτες (περίπου 270 δολάρια).
Ο Saedvandi δήλωσε ότι η πώληση με δόσεις χωρίς χρεώσεις σε μια οικονομία υψηλού πληθωρισμού σήμαινε ότι ο έμπορος λάμβανε τελικά λιγότερα χρήματα, επειδή η αξία του νομίσματος μειώνεται κατά τη διάρκεια αρκετών μηνών.
Ωστόσο, ορισμένες επιχειρήσεις αναγκάζονται να πωλούν αγαθά με ζημία επειδή «οι πωλήσεις έχουν μειωθεί δραματικά και η αγορά βιώνει σοβαρό στασιμοπληθωρισμό», είπε.
Θηριώδης πληθωρσιμός
Οι ΗΠΑ έχουν επιδιώξει να ασκήσουν αυξανόμενη οικονομική πίεση στο Ιράν προκειμένου να αναγκάσουν το καθεστώς να συνθηκολογήσει, να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου, με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει στο Axios ότι το Ιράν «βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση».
«Απλώς παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχει χρήματα», είπε.
Πριν από την εκεχειρία του Απριλίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βομβάρδισαν ιρανικά εργοστάσια χάλυβα και πετροχημικές εγκαταστάσεις, προσθέτοντας και άλλο κόστος στις πολεμικές ζημιές ύψους 270 δισ. δολαρίων που εκτιμά το καθεστώς.
Τον περασμένο μήνα, η Ουάσιγκτον επανέφερε τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, αφού κατέρρευσε μια προσωρινή συμφωνία για το άνοιγμα ξανά των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου πριν από τον πόλεμο.
Ο πόλεμος έχει επηρεάσει όλες τις πτυχές της καθημερινής ζωής στο Ιράν.
Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έφτασε σχεδόν το 130% τον μήνα που έληξε στις 22 Ιουλίου, σύμφωνα με το στατιστικό κέντρο του Ιράν.
Το ποσοστό ανεργίας για την άνοιξη του 2026 καταγράφηκε στο 9,1%, αυξημένο σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, με 2,5 εκατ. ανθρώπους ηλικίας 15 ετών και άνω να είναι άνεργοι.
Σε μια αγορά φρέσκων προϊόντων στο ανατολικό τμήμα της Τεχεράνης, η Νέντα, μια 29χρονη μητέρα δύο παιδιών, έψαχνε ανάμεσα σε τελάρα με χτυπημένες και αλλοιωμένες πατάτες και πιπεριές που πωλούνταν.
«Έτσι ταΐζω τα παιδιά μου. Ήδη ζούσαμε με το ζόρι», είπε για τον τρόπο ζωής της οικογένειάς της, ο οποίος «επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο» μετά τον πόλεμο.
Με τον σύζυγό της να κερδίζει 260 εκατ. ριάλ τον μήνα, το τετραμελές νοικοκυριό ζει με λιγότερα από 5 δολαρια την ημέρα.
Αντοχή στον πόνο
Το Ιράν πιστεύει ότι μπορεί να αντέξει την οικονομική πίεση.
Έχει περάσει χρόνια δημιουργώντας αυτό που αποκαλεί «οικονομία της αντίστασης», σχεδιασμένη να είναι αρκετά αυτάρκης ώστε να αντέχει τις κυρώσεις, την απομόνωση και τις συγκρούσεις, ακόμη και καθώς βρίσκεται αντιμέτωπο με ολοένα βαθύτερη οικονομική καχεξία και τη λαϊκή απογοήτευση.
Το καθεστώς της χώρας και η στρατιωτική ηγεσία στοιχηματίζουν ότι η μεγαλύτερη αντοχή τους στον πόνο θα τους επιτρέψει να βγουν νικητές από την αντιπαράθεσή τους με τις ΗΠΑ και ότι οι υψηλότερες παγκόσμιες τιμές ενέργειας που θα προκύψουν από το κλείσιμο του Στενού θα αναγκάσουν τελικά τον Τραμπ να υποχωρήσει.
Όμως ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα για το κόστος που θα επωμιστεί ο ιρανικός λαός.
«Η σημαντικότερη ανησυχία για μένα – δεν είναι ότι οι ΗΠΑ θα επιτεθούν ξανά, γιατί έχω εμπιστοσύνη στην αντίσταση του λαού και στις δυνατότητες των ενόπλων δυνάμεών μας – είναι η διαβίωση και η οικονομική κατάσταση του λαού», είπε.
Η δυσαρέσκεια για την οικονομία ήταν αυτή που πυροδότησε τις μαζικές αντικαθεστωτικές διαμαρτυρίες τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, οι οποίες συγκλόνισαν τη χώρα για εβδομάδες προτού κατασταλούν βάναυσα.
Δεν έχει υπάρξει καμία ένδειξη εσωτερικής αναταραχής από την έναρξη του πολέμου.
Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι η αλλαγή στα καταναλωτικά πρότυπα δείχνει ότι οι άνθρωποι προετοιμάζονται για μακροχρόνιες δυσκολίες.
Ο Saedvandi δήλωσε ότι ο μεγάλος αριθμός Ιρανών που πωλούν τα αποθέματα χρυσού τους για προσωπικά έξοδα και η μείωση της κατανάλωσης βασικών αγαθών δείχνουν ότι «ο κόσμος έχει αρχίσει να αποδέχεται πως η υποβάθμιση του βιοτικού επιπέδου και των εισοδημάτων είναι πιθανό να συνεχιστεί».
Η κυβέρνηση εισήγαγε ένα πρόγραμμα κουπονιών τροφίμων, σχεδιασμένο να μειώσει την οικονομική πίεση, καταβάλλοντας περίπου 5 δολάρια τον μήνα σε 80 εκατ. Ιρανούς, τη μεγάλη πλειονότητα του πληθυσμού.
Ωστόσο, ο πληθωρισμός έχει ήδη διαβρώσει την αξία αυτών των κουπονιών και ο Πεζεσκιάν δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η κυβέρνησή του σχεδίαζε να αυξήσει το ποσό περικόπτοντας τη βοήθεια προς τους δικαιούχους υψηλότερων εισοδημάτων.
Στη Seyyed Khandan, μια συνοικία ανώτερης μεσαίας τάξης, ένας υπάλληλος σε δημοτική αγορά φρέσκων προϊόντων – όπου τα προϊόντα πωλούνται κάτω από τις τιμές της αγοράς, ώστε τα είδη παντοπωλείου να είναι πιο προσιτά – δήλωσε ότι ο αριθμός των πελατών είχε μειωθεί από 1.200 σε περίπου 400 την ημέρα. «Τα έσοδα έχουν μειωθεί δραματικά», είπε.
Τα οικονομικά προσιτά φορτηγάκια φαγητού έχουν γίνει ολοένα και πιο δημοφιλή σε όλη την πόλη. Τα αρνίσια κεμπάπ, σήμα κατατεθέν της περσικής κουζίνας, έχουν εξαφανιστεί από τη διατροφή πολλών οικογενειών λόγω της αύξησης των τιμών και έχουν αντικατασταθεί από μικρότερες μερίδες ψητού συκωτιού, μια φθηνότερη εναλλακτική.
Ένας ταμίας σε ένα δημοφιλές κατάστημα φαλάφελ στην οδό Shariati της Τεχεράνης δήλωσε ότι η επιχείρηση είχε χάσει περίπου τους μισούς πελάτες της από την έναρξη του πολέμου. Παρόλο που το φαλάφελ, που παρασκευάζεται από ρεβίθια, θεωρούνταν ανέκαθεν ένα οικονομικό γεύμα, «το κόστος των υλικών έχει αυξηθεί απότομα».
