Σαμπάνια: Ακραία ζέστη πυροδότησε την πιο πρώιμη συγκομιδή, θέτοντας σε δοκιμασία τη μοναδική γεύση της

Οι υψηλές θερμοκρασίες του φετινού καλοκαιριού αναμένεται να οδηγήσουν στη συγκομιδή νωρίτερα σταφυλιών στην ιστορία της Καμπανίας (Champagne), δοκιμάζοντας τις αντοχές ενός κλάδου που βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με την κλιματική αλλαγή, αλλά και με ασθενέστερη ζήτηση και αυξημένο κόστος παραγωγής για σαμπάνια.

Η επίσημη περίοδος συγκομιδής στη γαλλική περιοχή ξεκινά στις 15 Αυγούστου, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των σταφυλιών αναμένεται να συλλεχθεί μεταξύ 20 και 25 Αυγούστου. Πρόκειται για μια περίοδο περίπου δύο εβδομάδες νωρίτερα από τα τελευταία χρόνια. Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή αν συγκριθεί με το παρελθόν: μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000, η συγκομιδή για την παραγωγή σαμπάνιας πραγματοποιούνταν σχεδόν πάντα τον Σεπτέμβριο ή ακόμη και τον Οκτώβριο.

Η άνοδος της θερμοκρασίας επιταχύνει την ωρίμανση των σταφυλιών, αυξάνοντας τα επίπεδα σακχάρων και περιορίζοντας το χρονικό περιθώριο μέσα στο οποίο οι παραγωγοί μπορούν να πετύχουν την επιθυμητή ισορροπία μεταξύ σακχάρων, οξύτητας και λεγόμενης φαινολικής ωριμότητας. Η τελευταία αφορά το στάδιο στο οποίο οι τανίνες και άλλες χημικές ενώσεις έχουν ωριμάσει αρκετά ώστε να προσδώσουν στο κρασί την επιθυμητή γεύση και υφή.

«Στα εξαιρετικής ποιότητας σταφύλια οινοποίησης θέλεις η διαδικασία ωρίμανσης να είναι αργή», δήλωσε η Λίντα Τζόνσον-Μπελ, ιδρύτρια του Wine & Climate Change Institute.

Για τη Champagne το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο. Σε αντίθεση με πολλά κόκκινα κρασιά, όπου τα υψηλότερα επίπεδα σακχάρων μπορούν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ, η ταυτότητα της σαμπάνιας βασίζεται στη φρεσκάδα, την υψηλή οξύτητα, τη χαμηλή γλυκύτητα, τη φινέτσα και την κομψότητά της. «Αυτή είναι η ταυτότητα του προϊόντος», εξήγησε η Τζόνσον-Μπελ.

Η προσαρμογή γίνεται αναγκαστική

Η θερμοκρασία δεν είναι όμως η μοναδική πρόκληση. Οι Ευρωπαίοι αμπελουργοί αντιμετωπίζουν ολοένα συχνότερα ξηρασίες, παγετούς και χαλαζοπτώσεις εκτός εποχής, ενώ οι πυρκαγιές αποτελούν έναν ακόμη κίνδυνο. Παράλληλα, η αγορά αλκοολούχων ποτών εμφανίζει σημάδια κόπωσης, το κόστος εργασίας και καυσίμων έχει αυξηθεί και οι δασμοί στις ΗΠΑ δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα για τη Champagne, με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ αποτελούν τη σημαντικότερη εξαγωγική αγορά της.

Οι παραγωγοί αναζητούν τρόπους προσαρμογής. Ορισμένοι εγκαταλείπουν λιγότερο αποδοτικούς αμπελώνες, άλλοι πειραματίζονται με διαφορετικές ποικιλίες σταφυλιών, ενώ σε άλλες περιοχές εξετάζεται ακόμη και η μετατόπιση της παραγωγής προς βορειότερα σημεία.

Στην Champagne, ωστόσο, τα περιθώρια είναι πολύ πιο περιορισμένα. Η ονομασία προέλευσης καθορίζει αυστηρά πού και πώς μπορούν να καλλιεργούνται τα σταφύλια, ενώ περιορίζει και τη χρήση άρδευσης σε ενήλικους αμπελώνες.

Το Comité Champagne, ο επαγγελματικός φορέας του κλάδου, αναφέρει ότι οι παραγωγοί πειραματίζονται με τεχνικές προστασίας των σταφυλιών, νέες ποικιλίες και ειδικές κατασκευές που μπορούν να προστατεύουν τις συστάδες χωρίς να διαταράσσουν το οικοσύστημα του αμπελώνα. Παράλληλα, δημιουργείται κέντρο έρευνας και ανάπτυξης για την αναζήτηση νέων λύσεων.

Για φέτος, οι παραγωγοί έχουν επίσης περιορίσει την ποσότητα σταφυλιών που μπορούν να οδηγηθούν στην αγορά, με στόχο την εξισορρόπηση των αποθεμάτων και τη διατήρηση της ποιότητας σε μια περίοδο δύσκολων καιρικών συνθηκών και ασθενέστερης γαλλικής ζήτησης.

Παρά τις δυσκολίες, η εικόνα της φετινής σοδειάς δεν είναι απαραίτητα αρνητική. Ο Λούκα Σόλκα, παγκόσμιος επικεφαλής του κλάδου ειδών πολυτελείας της Bernstein, εκτιμά ότι η ποιότητα φαίνεται πολλά υποσχόμενη και ότι η βιομηχανία μπορεί να βγει με χαμηλότερα αποθέματα, κάτι που ενδέχεται να στηρίξει την αγορά.

Ανάλογη εμπειρία περιγράφει ο Ζαν-Κλοντ Μας, ιδρυτής του Domaines Paul Mas στην περιοχή Languedoc. «Σε 30 χρόνια δεν έχω ξαναδεί χρονιά σαν αυτή», είπε, σημειώνοντας ότι, παρά τη συσσωρευμένη ζέστη από τα τέλη Μαΐου, οι αμπελώνες του δείχνουν εξαιρετικά καλά.

Η κλιματική αλλαγή ευνοεί την Αγγλία

Η ίδια εξέλιξη παρατηρείται και στη Βρετανία, όπου η σχετικά μικρή αλλά ταχύτατα αναπτυσσόμενη οινοβιομηχανία παρήγαγε περίπου 16,5 εκατ. φιάλες πέρυσι και αύξησε τις εξαγωγές της κατά 55%.

«Είναι εκπληκτικό πόσο νωρίτερα έχει μετακινηθεί η συγκομιδή μέσα σε μία γενιά», δήλωσε ο Φέργκους Ελάιας, διευθυντής κρασιού στο Balfour Winery στο Σάφολκ. Όπως θυμάται, οι συγκομιδές του πατέρα του άρχιζαν στις αρχές Οκτωβρίου και μπορούσαν να συνεχιστούν μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Σήμερα, ο ίδιος λέει ότι θα μπορούσε ήδη να συλλέξει σταφύλια και να παράγει ένα αξιοπρεπές κρασί.

Η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργεί μάλιστα νέες ευκαιρίες για τη βρετανική οινοπαραγωγή. Το ασβεστολιθικό έδαφος της νότιας Αγγλίας μοιάζει με εκείνο της βόρειας Γαλλίας και πλέον επιτρέπει την καλλιέργεια ποικιλιών που στο παρελθόν δυσκολεύονταν να ωριμάσουν επαρκώς. Η προοπτική έχει προσελκύσει ακόμη και γαλλικούς οίκους: η Taittinger έχει αποκτήσει γη στο Κεντ για την παραγωγή αγγλικού αφρώδους οίνου.

Για τη Champagne, πάντως, το ζητούμενο είναι αν η παράδοση μπορεί να συμβαδίσει με ένα ολοένα θερμότερο κλίμα.