Χαρακτηριστικό του κλίματος αναμονής που επικρατεί στη ρωσική οικονομία αυτή τη στιγμή είναι η μείωση του ενδιαφέροντος στην αγορά επαγγελματικών χώρων.
Σύμφωνα με τη ρωσική οικονομική εφημερίδα «Kommersant», μεταξύ 2026 και 2030, η Μόσχα ενδέχεται να δει μόνο 5,6 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα γραφειακών χώρων, δηλαδή, ένα τέταρτο λιγότερο από το σχεδιαζόμενο.
Εντός της διάρκειας της παραπάνω περιόδου, οι κατασκευαστές ανακοίνωσαν έργα γραφείων συνολικού εμβαδού 7,3 εκατομμυρίων τετραγωνικών μέτρων, αλλά η κατασκευή σχεδόν του μισού του ανακοινωθέντος όγκου δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.
Αύξηση του κόστους
Η IBC Real Estate καταγράφει μια παρόμοια τάση: σύμφωνα με τα στοιχεία της, μόνο 4,9 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα τέτοιου χώρου θα εισέλθουν στην αγορά γραφείων της Μόσχας έως το 2030, ενώ, το 21% των προγραμματισμένων επιχειρηματικών κέντρων θα καθυστερήσει.
Η Invest7 εκτιμά ότι περίπου το 23 – 31% των γραφειακών χώρων θα καθυστερήσει για το 2026 – 2030. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δεν θα προστεθούν περισσότερα από 4,5 – 5 εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα τέτοιων ακινήτων στην πρωτεύουσα.
Οι κατασκευαστές αρχικά σχεδίαζαν μεγάλο όγκο νέων έργων λόγω της κρίσιμης έλλειψης επιχειρηματικών κέντρων υψηλής ποιότητας τα τελευταία χρόνια, λέει η Maria Zimina, Εκτελεστική Διευθύντρια της CORE.XP.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της, τα ποσοστά κενών γραφείων στη Μόσχα το 2024 μειώθηκαν στο ιστορικό χαμηλό του 3,5%, ενώ τα ποσοστά ενοικίασης το 2025 προβλέπεται να αυξηθούν κατά 40% σε ετήσια βάση.
Επιπλέον, ένας σημαντικός όγκος νέων έργων προήλθε από προγράμματα για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη περιοχών και χώρων απασχόλησης, προσθέτει η Irina Sokhaneva, Ανώτερη Αναλύτρια της Remain.
Οι κατασκευαστές είχαν προβλέψει την οικονομική απόδοση του έργου υπό τις πιο ευνοϊκές συνθήκες, ενώ το τρέχον περιβάλλον της αγοράς – υψηλό κόστος δανεισμού και αυξανόμενο κόστος κατασκευής – αναγκάζει τους κατασκευαστές να αναβάλουν τα έργα τους, σημειώνει η Ekaterina Belova, επικεφαλής του τμήματος γραφειακών χώρων στην IBC Real Estate.
Το κόστος κατασκευής γραφείων μόνο το 2026 θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 10% σε ετήσια βάση, στα 220.000 ρούβλια (2,2 χιλιάδες ευρώ) ανά τετραγωνικό μέτρο.
Σύμφωνα με την κα Belova, αυτή η αύξηση το 2025 ήταν 18% σε ετήσια βάση.
Τα εμπόδια
Η Ksenia Kharkevich, επικεφαλής του τμήματος γραφείου στην Invest7, σημειώνει ότι οι διακοπές εφοδιασμού, οι αλλαγές στο σχεδιασμό και οι χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης εμποδίζουν την έγκαιρη ολοκλήρωση των έργων γραφείων.
Η μείωση της ζήτησης για επιχειρηματικά κέντρα έχει γίνει ένα επιπλέον εμπόδιο για τους κατασκευαστές, καθώς οι χαμηλοί ρυθμοί πωλήσεων περιορίζουν τη διαθεσιμότητα του κεφαλαίου που απαιτείται για την έναρξη λειτουργίας, λέει η Ekaterina Belova.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο όγκος των συναλλαγών γραφείων μειώθηκε κατά το ήμισυ σε ετήσια βάση, στα 395.700 τετραγωνικά μέτρα.
Η ζήτηση επενδύσεων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μειώθηκε κατά πέντε φορές σε ετήσια βάση, στα 36.700 τετραγωνικά μέτρα, σύμφωνα με την Irina Sokhaneva.
Αυτό έχει οδηγήσει σε αύξηση των ποσοστών κενών γραφείων: μέχρι το τέλος του 2026, το ποσοστό θα μπορούσε να αυξηθεί κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες σε ετήσια βάση, στο 8,5%, σύμφωνα με την Ekaterina Belova.
Σύμφωνα με την ίδια, ορισμένοι ενοικιαστές εκκενώνουν εντελώς τον χώρο τους, γεγονός που τροφοδοτεί το ποσοστό κενών θέσεων, προσθέτει.
Η ζήτηση θα παραμείνει υποτονική τα επόμενα δύο χρόνια, καθώς οι εταιρείες συνεχίζουν να υιοθετούν μια προσέγγιση αναμονής εν μέσω του τρέχοντος οικονομικού κλίματος, λέει η Olesya Dzyuba, Διευθύντρια Ανάλυσης και Έρευνας Αγοράς στην Ricci.
Η πιθανότητα αντιστροφής της τρέχουσας τάσης, καταλήγει η κα Belova, θα συνεχίσει να καθορίζεται από τον ρυθμό των μειώσεων των βασικών επιτοκίων από την Κεντρική Τράπεζα.
