Να αποκόψουν από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα τις επιχειρήσεις που βοηθούν το Ιράν να παρακάμψει τις κυρώσεις, απειλούν οι ΗΠΑ. Αυτή η εξέλιξη θέτει τις τράπεζες της Κίνας σε μια δύσκολη θέση: το Πεκίνο μπορεί να απορρίψει τις απαιτήσεις, αλλά οι μεγαλύτερες τράπεζές του εξακολουθούν να έχουν ισχυρά κίνητρα για να διατηρήσουν την πρόσβαση στο δολάριο ΗΠΑ.
Το Σύστημα Διασυνοριακών Διατραπεζικών Πληρωμών της Κίνας (CIPS) έδειξε ότι η χώρα προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από τη χρηματοδότηση που επικεντρώνεται στο δολάριο, χωρίς όμως να την εγκαταλείψει εντελώς
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι κάθε οντότητα που διευκολύνει «το ξέπλυμα χρήματος ή την παράκαμψη των κυρώσεων για λογαριασμό του Ιράν κινδυνεύει να αποκλειστεί από το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα». Η ανακοίνωση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της «οικονομικής D-Day» κατά του Ιράν που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Όταν ρωτήθηκε συγκεκριμένα για τις κινεζικές τράπεζες, ο Μπέσεντ δήλωσε: «Εάν διευκολύνουν συναλλαγές και αποτελούν μέρος του οικοσυστήματος που μετατρέπει το ιρανικό πετρέλαιο σε χρήματα, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται για καταστολή, θα αποτελέσουν στόχο».
Η Κίνα δήλωσε την Τρίτη ότι θα «λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να προστατευθεί.
«Η Κίνα έχει καταστήσει σαφές σε πολλές περιπτώσεις την κατηγορηματική της αντίθεση στις παράνομες μονομερείς κυρώσεις που δεν βασίζονται στο διεθνές δίκαιο ούτε έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ», δήλωσε την Τρίτη εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών απαντώντας σε ερωτήσεις.
Πριν από τον πόλεμο, η Κίνα αγόραζε περίπου το 90% του εξαγόμενου πετρελαίου του Ιράν — περίπου το 12% των συνολικών εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας — γεγονός που την καθιστούσε τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές της Επιτροπής Επισκόπησης Οικονομικών και Ασφάλειας ΗΠΑ-Κίνας τον Μάρτιο.
Με την ονομασία «Επιχείρηση Economic Outcast», οι διευρυμένες αμερικανικές κυρώσεις προσδιόρισαν αρκετές εταιρείες και άτομα με έδρα την Κίνα ως φερόμενους ως συνεργάτες του ιρανικού στρατού.
Οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι θα δώσουν στις χώρες ένα χρονοδιάγραμμα για να σταματήσουν τις δραστηριότητες που έχουν εντοπιστεί, αλλά δεν ανακοίνωσαν δημόσια τις ημερομηνίες. Όταν το CNBC ρώτησε για την επικοινωνία σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας δήλωσε ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση και επανέλαβε ότι το Πεκίνο θα προστατεύσει τα συμφέροντά του.
Πρόκειται για σκληρή ρητορική, όπως σχολιάζει το CNBC, καθώς πλησιάζει η σύνοδος κορυφής μεταξύ του Τραμπ και του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπίνγκ.
Ωστόσο, οι αναλυτές τονίζουν ότι η Κίνα θα κάνει ό,τι μπορεί για να παραμείνει στο σύστημα χρηματοδότησης με δολάριο ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ έχουν θέσει υψηλότερα κριτήρια για την Κίνα και άλλες χώρες που επιθυμούν να χρησιμοποιούν το δολάριο — ενισχύοντας έτσι το κίνητρό τους για διαφοροποίηση. Και η πολυπλοκότητα της οικονομικής αντιπαλότητας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας καθιστά μια «ημέρα D» στον οικονομικό τομέα μια δύσκολη αποστολή για την κυβέρνηση Τραμπ.
Πώς το CIPS της Κίνας προσφέρει αντιστάθμιση έναντι του δολαρίου
Ο Πίτερ Αλεξάντερ, διευθύνων σύμβουλος της συμβουλευτικής εταιρείας Z-Ben με έδρα τη Σαγκάη, δήλωσε στο CNBC ότι το Σύστημα Διασυνοριακών Διατραπεζικών Πληρωμών της Κίνας (CIPS) έδειξε ότι η χώρα προσπαθεί να διαφοροποιηθεί από τη χρηματοδότηση που επικεντρώνεται στο δολάριο, χωρίς όμως να την εγκαταλείψει εντελώς.
Η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας άρχισε να αναπτύσσει το CIPS το 2012 — την ίδια χρονιά που το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε κυρώσεις στη σχετικά μικρή κινεζική Τράπεζα του Κουνλούν για παράνομες δραστηριότητες που αφορούσαν το Ιράν. Οι συναλλαγές του έχουν αυξηθεί από τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας το 2022 και, γενικά, έχουν σημειώσει άνοδο φέτος, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.
Το σύστημα περιλαμβάνει 210 άμεσα συμμετέχοντα ιδρύματα παγκοσμίως, κυρίως θυγατρικές κρατικών κινεζικών τραπεζών.
Ο Αλεξάντερ ανέφερε επίσης ότι η Αργεντινή και η Αυστραλία ανανέωσαν αυτό το μήνα τις διμερείς συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων με την Κίνα, οι οποίες επιτρέπουν την ανταλλαγή γιουάν αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ των κεντρικών τραπεζών των χωρών.
«Το αναδυόμενο χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν είναι απαραίτητα ένα σύστημα στο οποίο οι χώρες εγκαταλείπουν το δολάριο ΗΠΑ», δήλωσε ο Αλεξάντερ. «Πρόκειται για ένα γεωπολιτικό μέσο αντιστάθμισης κινδύνου.»
Η κυριαρχία του δολαρίου
Το αμερικανικό δολάριο εξακολουθούσε να αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων πληρωμών τον Ιούλιο, ενώ το γιουάν της Κίνας κατατάσσεται πέμπτο με ποσοστό 3,1%, σύμφωνα με τη Swift, το ασφαλές σύστημα ανταλλαγής τραπεζικών μηνυμάτων που αποτελεί τη βάση των διεθνών τραπεζικών συναλλαγών. Το ποσοστό αυτό σημειώνει πτώση σε σχέση με το 4% και πλέον που καταγραφόταν στις αρχές του 2025.
Στον τομέα της χρηματοδότησης του εμπορίου, το δολάριο ΗΠΑ αντιπροσώπευε σχεδόν το 80% εκείνο το μήνα, ενώ το γιουάν της Κίνας κατείχε τη δεύτερη θέση με 8,4%, όπως έδειξαν τα στοιχεία της SWIFT.
«Η Κίνα σίγουρα θέλει να παραμείνει στο σύστημα του δολαρίου, το οποίο ωφελεί τον εμπορικό της μηχανισμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα κάνει τα πάντα για να συμμορφωθεί με τις διευρυνόμενες αμερικανικές κυρώσεις», δήλωσε ο Tianchen Xu, ανώτερος οικονομολόγος της Economist Intelligence Unit, στο CNBC.
Ανέφερε ότι αναμένει η Κίνα να χρησιμοποιήσει ελέγχους επί των σπάνιων γαιών και άλλα μέτρα για να ανταποδώσει τις κυρώσεις εναντίον μεγάλων κινεζικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ επιθυμούν επίσης πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά που διαθέτει η Κίνα, γεγονός που αποτελεί κίνητρο για τη διατήρηση σταθερών σχέσεων.
Η επικείμενη συνάντηση Τραμπ – Σι
Ο Τραμπ και ο Κινέζος ηγέτης Σι αναμένεται να συναντηθούν στις ΗΠΑ στα τέλη του επόμενου μήνα, μετά την επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο τον Μάιο. Ο Νταν Γουάνγκ, διευθυντής της Eurasia Group για την Κίνα, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να ματαιώσουν τη σύνοδο κορυφής.
«Ο πυρήνας των σχέσεων Κίνας-ΗΠΑ αφορά περισσότερο την κατάσταση στην Ταϊβάν… οι σχέσεις Κίνας-Ιράν δεν είναι καθόλου τόσο στενές όσο φαντάζονται οι εξωτερικοί παρατηρητές», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι το Πεκίνο έχει ουσιαστικά σταματήσει τις κρατικά χρηματοδοτούμενες επενδύσεις σε υποδομές από το 2018.
Η απομάκρυνση μιας μεγάλης κινεζικής τράπεζας από το σύστημα SWIFT θα αύξανε σημαντικά την πίεση για υποτίμηση του κινεζικού γιουάν, κάτι που είναι «απαράδεκτο» για το Πεκίνο, δήλωσε την Τρίτη στο CNBC.
Ο δείκτης του δολαρίου ΗΠΑ έχει ενισχυθεί από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σημειώνοντας άνοδο περίπου 1,5%.
Το κινεζικό γιουάν έχει ενισχυθεί κατά σχεδόν 2% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, και κατά περισσότερο από 3% έναντι του ευρώ.
Νωρίτερα φέτος, η Κίνα συνέβαλε στη διοργάνωση των αρχικών ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ στο Πακιστάν.
Ωστόσο, αναλυτές είχαν προειδοποιήσει τότε ότι το Πεκίνο δεν είχε ούτε την ικανότητα ούτε τη διάθεση να ασκήσει πίεση σε καμία από τις δύο πλευρές ώστε να διαπραγματευτούν.
«Το Πεκίνο δεν έχει καν αρχίσει να παίζει σκληρά με τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Αλεξάντερ.
Όσον αφορά την αντίδραση των ΗΠΑ, «το ερώτημα δεν είναι τι θα μπορούσε να γίνει», ανέφερε, «το ερώτημα είναι αν θα γίνει κάτι».
