Στα κρυπτονομίσματα στρέφεται όλο και περισσότερο το Ιράν, υπό την πίεση των αμερικανικών κυρώσεων, του οικονομικού αποκλεισμού και του πολέμου, για να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους εμπορίου και να διευκολύνει τις διασυνοριακές πληρωμές.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η ιρανική κεντρική τράπεζα έχει χαλαρώσει τους τελευταίους μήνες ορισμένους από τους αυστηρούς περιορισμούς στη διακίνηση συναλλάγματος, ενθαρρύνοντας ουσιαστικά επιχειρήσεις και εξαγωγείς να επαναφέρουν κεφάλαια στη χώρα με οποιονδήποτε διαθέσιμο τρόπο. Στο νέο αυτό περιβάλλον περιλαμβάνονται το Tether (USDT), το Bitcoin και άλλες μορφές ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, μέσω των εγχώριων ανταλλακτηρίων κρυπτονομισμάτων.
Η αλλαγή είναι σημαντική. Μέχρι πρόσφατα, οι Ιρανοί εξαγωγείς υποχρεώνονταν να επιστρέφουν μεγάλο μέρος των εσόδων τους σε ξένο νόμισμα και να τα διαθέτουν μέσω κρατικά ελεγχόμενων μηχανισμών, συχνά σε ισοτιμίες πολύ δυσμενέστερες από εκείνες της αγοράς. Το σύστημα αυτό είχε οδηγήσει πολλές επιχειρήσεις να διατηρούν κεφάλαια στο εξωτερικό ή να τα επαναφέρουν στη χώρα χωρίς να τα δηλώνουν.
Τώρα, οι επιχειρήσεις μπορούν σε μεγαλύτερο βαθμό να χρησιμοποιούν τα έσοδα από τις εξαγωγές τους απευθείας για την αγορά πρώτων υλών και άλλων εισαγόμενων προϊόντων. Παράλληλα, έχουν μεγαλύτερη ελευθερία να πραγματοποιούν συναλλαγές στην ανοικτή αγορά συναλλάγματος.
Το Tether έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για stablecoin συνδεδεμένο με το δολάριο. Η σχετικά σταθερή αξία του το καθιστά ελκυστικό εργαλείο για συναλλαγές σε μια οικονομία όπου το ριάλ έχει υποστεί μεγάλη υποτίμηση. Η χρήση του, ωστόσο, έχει προσελκύσει την προσοχή των αμερικανικών αρχών. Η Tether έχει ήδη παγώσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε USDT που συνδέθηκαν από τις αρχές με την ιρανική κεντρική τράπεζα.
Στα 10 δισ. οι συναλλαγές crypto του Ιράν
Το μέγεθος της αγοράς είναι πλέον σημαντικό. Η TRM Labs υπολογίζει ότι περίπου 9,9 δισ. δολάρια σε συναλλαγές κρυπτονομισμάτων συνδέθηκαν με το Ιράν το 2025, ενώ τέσσερα μεγάλα ιρανικά ανταλλακτήρια αντιπροσώπευαν περίπου 7,7 δισ. δολάρια από αυτόν τον όγκο.
Η Ουάσιγκτον προσπαθεί, όμως, να κλείσει και αυτόν τον δρόμο. Τον Ιούνιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις στη Nobitex, τη μεγαλύτερη πλατφόρμα κρυπτονομισμάτων του Ιράν, καθώς και σε άλλα τρία ανταλλακτήρια. Τον Αύγουστο ακολούθησαν νέες κυρώσεις κατά δύο ακόμη πλατφορμών που, σύμφωνα με το υπουργείο, χρησιμοποιούνταν από το ιρανικό καθεστώς για ξέπλυμα χρήματος και παράκαμψη των κυρώσεων.
Οι αμερικανικές αρχές προειδοποιούν μάλιστα ότι δεν κινδυνεύουν μόνο ιρανικές εταιρείες. Ξένες τράπεζες και επιχειρήσεις που πραγματοποιούν σημαντικές συναλλαγές με κυρώσεις-στόχους μπορεί επίσης να βρεθούν αντιμέτωπες με περιορισμούς στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το Ιράν διαθέτει επιπλέον ένα σημαντικό πλεονέκτημα: την εγχώρια παραγωγή Bitcoin. Η χώρα έχει αξιοποιήσει το σχετικά φθηνό ηλεκτρικό ρεύμα για εξόρυξη κρυπτονομισμάτων, δημιουργώντας έναν ακόμη τρόπο απόκτησης ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων χωρίς άμεση πρόσβαση στο διεθνές τραπεζικό σύστημα.
Ωστόσο, τα κρυπτονομίσματα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν πλήρως το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι όγκοι είναι σημαντικοί, αλλά οι ανάγκες της ιρανικής οικονομίας είναι πολύ μεγαλύτερες. Παράλληλα, η αυξημένη χρήση stablecoins και ανταλλακτηρίων δημιουργεί νέους κινδύνους για τις επιχειρήσεις, καθώς οι αμερικανικές κυρώσεις επεκτείνονται και στις ψηφιακές υποδομές.
Η εξέλιξη, πάντως, αποκαλύπτει μια ευρύτερη τάση. Όσο περισσότερο το Ιράν αποκλείεται από τις παραδοσιακές διεθνείς πληρωμές, τόσο περισσότερο αναζητά εναλλακτικά δίκτυα. Τα κρυπτονομίσματα, από ένα περιθωριακό χρηματοοικονομικό εργαλείο, μετατρέπονται έτσι σε μέρος της οικονομικής υποδομής μιας χώρας που προσπαθεί να λειτουργήσει μέσα σε ένα ολοένα πιο ασφυκτικό καθεστώς κυρώσεων.
Και για την Ουάσιγκτον, αυτό σημαίνει ότι η μάχη για την απομόνωση του Ιράν δεν διεξάγεται πλέον μόνο στις τράπεζες, στα λιμάνια και στις αγορές πετρελαίου. Διεξάγεται και πάνω στο blockchain.
