Παρά τις αμερικανικές κυρώσεις που μετρούν περισσότερο από μία δεκαετία και τη νέα εκστρατεία οικονομικής πίεσης της κυβέρνησης Τραμπ, η Mahan Air εξακολουθεί να επεκτείνει το διεθνές της δίκτυο. Η ιρανική αεροπορική εταιρεία, η οποία εμφανίζεται ως ιδιωτική επιχείρηση, κατηγορείται από τις ΗΠΑ και άλλες κυβερνήσεις ότι έχει εξελιχθεί σε κρίσιμο επιχειρησιακό βραχίονα του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), μεταφέροντας προσωπικό, χρήματα, εξοπλισμό και, σύμφωνα με αμερικανικές αρχές, όπλα προς συμμάχους της Τεχεράνης, αναφέρει η Wall Street Journal.
Η Ουάσιγκτον κλιμάκωσε την πίεση την Τρίτη, επιβάλλοντας νέες κυρώσεις σε εταιρείες και μεσάζοντες που φέρεται να βοήθησαν τη Mahan να αποκτήσει τουλάχιστον τρία μεταχειρισμένα Boeing 777. Τα αεροσκάφη, σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, διοχετεύθηκαν μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν. Παράλληλα, στο στόχαστρο βρέθηκαν εταιρείες στην Τουρκία και τα ΗΑΕ, καθώς και ο εκπρόσωπος της Mahan στη Μαλαισία, τον οποίο οι ΗΠΑ κατηγορούν ότι διευκόλυνε την εξαγωγή αμερικανικής προέλευσης εξαρτημάτων προς το Ιράν.
Η επιχείρηση, ωστόσο, δεν δείχνει να περιορίζει τις φιλοδοξίες της. Ο στόλος της αποτελείται κυρίως από παλαιότερα μεταχειρισμένα Boeing και Airbus, ορισμένα ηλικίας έως και 35 ετών, ενώ οι επιβάτες αναφέρουν ότι τα αεροσκάφη προσφέρουν ελάχιστες ανέσεις και δεν διαθέτουν ούτε αλκοόλ ούτε σύστημα ψυχαγωγίας. Η αγορά εισιτηρίων συχνά απαιτεί μετρητά, καθώς οι διεθνείς πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες δεν λειτουργούν κανονικά στο Ιράν.
Παρά τα εμπόδια, η Mahan επεκτείνεται
Τον Ιούλιο ξεκίνησε εβδομαδιαίες πτήσεις από την Τεχεράνη προς το Πουκέτ της Ταϊλάνδης, ενώ στις 30 Αυγούστου εγκαινίασε δρομολόγια προς το Ανόι και την πόλη Χο Τσι Μινχ, μετά από συμφωνία Ιράν-Βιετνάμ για την ενίσχυση των αεροπορικών και εμπορικών συνδέσεων. Η εταιρεία πραγματοποιεί πλέον τακτικές πτήσεις προς περίπου 20 προορισμούς, μεταξύ των οποίων η Μόσχα, η Κωνσταντινούπολη, το Μουσκάτ και η Γκουανγκζού της Κίνας.
Η επιχειρησιακή της σημασία γίνεται ακόμη πιο εμφανής στις περιφερειακές συγκρούσεις. Το φετινό καλοκαίρι, δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία έπληξαν τον διάδρομο του αεροδρομίου της Σαναά, σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν την προσγείωση πτήσης της Mahan που μετέφερε αξιωματούχους των Χούθι. Πέρυσι, οι λιβανικές αρχές έλεγξαν επιβάτες πτήσης της εταιρείας στη Βηρυτό, μετά από καταγγελίες ότι το αεροσκάφος χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά χρημάτων προς τη Χεζμπολάχ. Η Τεχεράνη αρνήθηκε την κατηγορία.
Η Mahan βρίσκεται στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον από το 2011, όταν το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών την κατηγόρησε ότι μετέφερε όπλα και προσωπικό για λογαριασμό των Φρουρών της Επανάστασης. Έκτοτε, οι κυρώσεις έχουν επεκταθεί σε προμηθευτές, πράκτορες και εταιρείες που συνεργάζονται μαζί της. Πρόσφατα, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν επίσης έξι χώρες, μεταξύ των οποίων το Ομάν, να μην επιτρέπουν στη Mahan να χρησιμοποιεί τα αεροδρόμιά τους.
Η πίεση επεκτάθηκε συνολικά στον ιρανικό αεροπορικό κλάδο, με κυρώσεις σε 27 μικρότερες αεροπορικές εταιρείες και περιορισμούς σε εξαιρέσεις που επέτρεπαν πληρωμές για υπερπτήσεις και τη χρήση αεροσκαφών αμερικανικής προέλευσης.
Οι κυρώσεις δεν καθηλώνουν τα αεροπλάνα
Η Mahan ιδρύθηκε το 1991 από τον πολιτικό Χοσεΐν Μαρασί στην επαρχία Κερμάν, σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν επιχειρούσε να ανοικοδομήσει την οικονομία του μετά τον πόλεμο με το Ιράκ. Σύμφωνα με την ίδια, έχει μεταφέρει περισσότερους από 100 εκατ. επιβάτες. Μετά την εκλογή του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ το 2005, όμως, η εταιρεία φέρεται να πέρασε υπό ισχυρότερη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και της επίλεκτης Δύναμης Κουντς.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση την έθεσε στη μαύρη λίστα το 2024, κατηγορώντας την για μεταφορά drones προς τη Ρωσία, ενώ η Σαουδική Αραβία έχει απαγορεύσει τις πτήσεις της από το 2016.
Το παράδοξο είναι ότι οι κυρώσεις δεν έχουν καθηλώσει τη Mahan. Όπως επισημαίνει στην WSJ ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού του Foundation for Defense of Democracies, το καθεστώς έχει ισχυρό κίνητρο να διατηρήσει την εταιρεία σε λειτουργία. «Οι κυρώσεις αυξάνουν το κόστος» για την Τεχεράνη, αλλά δεν εξαλείφουν τη δυνατότητά της να χρησιμοποιεί την αεροπορική εταιρεία ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης: για την Τεχεράνη, η Mahan δεν αποτελεί απλώς μια αεροπορική εταιρεία. Αποτελεί έναν από τους μηχανισμούς μέσω των οποίων το Ιράν διατηρεί ανθρώπους, εμπορεύματα και δίκτυα επιρροής σε μια περιοχή όπου η αμερικανική πίεση επιχειρεί να κλείσει κάθε διαθέσιμο οικονομικό και επιχειρησιακό δίαυλο.
