Περισσότερο με πόκερ παρά με σκάκι μοιάζει πλέον η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και, κυρίως, στα Στενά του Ορμούζ, μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, με το Ομάν να ψάχνει εναγωνίως εναλλακτικές διαδρομές για το LNG, τη Σαουδική Αραβία να στερεύει από πετρέλαιο και τις τιμές να σκαρφαλώνουν.
Ομάν: «Ψάξτε εξαγωγικές οδούς»
Απαιτούνται εναλλακτικές διαδρομές ώστε οι ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας του Ομάν σε σημαντική συγκέντρωση παραγωγών και εμπόρων φυσικού αερίου
«Ας εντοπίσουμε εναλλακτικές επιλογές εξαγωγής», δήλωσε τη Δευτέρα ο Salim Al-Aufi, Υπουργός Ενέργειας και Ορυκτών Πόρων του Ομάν, στο συνέδριο Gastech στην Μπανγκόκ. «Είτε προς τον βορρά, είτε μέσω του Ομάν, είτε μέσω της Υεμένης. Διαφοροποιήστε τις επιλογές σας για να εξάγετε τους πόρους από την περιοχή».
Οι δηλώσεις αυτές γίνονται τη στιγμή που η Adnoc Gas Plc εξετάζει το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας νέας εγκατάστασης εξαγωγής LNG εκτός του Στενού του Ορμούζ, μέσω του οποίου περνά, υπό κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς του εν λόγω καυσίμου. Το Ομάν διαθέτει ήδη μία μονάδα εξαγωγής LNG στο ανατολικό τμήμα της χώρας, η λειτουργία της οποίας δεν εξαρτάται από το Στενό του Ορμούζ.
Πάντως, ο υπουργός Ενέργειας του Ομάν εμφανίστηκε αισιόδοξος ότι η διαταραχή στο Στενό του Ορμούζ αποτελεί πιθανότατα βραχυπρόθεσμο φαινόμενο και ότι η κατάσταση αναμένεται να σταθεροποιηθεί μεσοπρόθεσμα.
Σαουδική Αραβία: Προς εξάντληση τα πετρελαϊκά αποθέματα
Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία θα εξαντλήσει τα αποθέματα πετρελαίου που προορίζονται για εξαγωγή εάν δεν επαναλειτουργήσει εντός ημερών τον βασικό αγωγό της προς την Ερυθρά Θάλασσα, γεγονός που θα οδηγήσει σε απώλεια έως και 4% της παγκόσμιας προσφοράς, σύμφωνα με αγοραστές και εμπόρους σαουδαραβικού πετρελαίου.
Μια περαιτέρω μείωση των ροών από τη Σαουδική Αραβία θα επιδεινώσει την παγκόσμια στενότητα στην προσφορά, η οποία έχει ήδη ωθήσει τις τιμές των καυσίμων σε επίπεδα -ρεκόρ, έχει τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό παγκοσμίως και έχει οδηγήσει τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων στα υψηλότερα επίπεδα από την οικονομική κρίση του 2008.
Από τη στιγμή που οι επιθέσεις με drones ανάγκασαν τη Σαουδική Αραβία να κλείσει τον τεράστιο αγωγό πετρελαίου που διασχίζει τη χώρα από την ανατολή προς τη δύση την περασμένη Παρασκευή, το Ριάντ δεν έχει δώσει πλήρη στοιχεία σχετικά με την έκταση των ζημιών ή το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο αγωγός θα παραμείνει εκτός λειτουργίας.
Πηγές που μίλησαν στο πρακτορείο Reuters παρέθεσαν αντικρουόμενες εκτιμήσεις: μία εξ αυτών ανέφερε ότι η αποκατάσταση των ζημιών ενδέχεται να διαρκέσει έως και πέντε με έξι εβδομάδες, ενώ μια άλλη υποστήριξε ότι η επισκευή θα μπορούσε να ολοκληρωθεί νωρίτερα και ότι η άντληση πετρελαίου θα μπορούσε να επαναληφθεί μερικώς παράλληλα με τις εργασίες επισκευής.
Τους τελευταίους έξι μήνες, ο αγωγός που διασχίζει την έρημο της Αραβικής Χερσονήσου προστάτευσε τη Σαουδική Αραβία από τις σοβαρότερες επιπτώσεις του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ – λόγω της εμπόλεμης κατάστασης – το οποίο είχε παραλύσει τις εξαγωγές των γειτονικών της χωρών.
Ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο έχει χρησιμοποιήσει τον αγωγό για να ανακατευθύνει περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως -ποσοστό που αντιστοιχεί στο 4% περίπου της παγκόσμιας προσφοράς – προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Ωστόσο, με τον αγωγό εκτός λειτουργίας, το Γιανμπού διαθέτει πλέον αποθέματα ικανά να καλύψουν τις εξαγωγές για διάστημα μόλις πέντε έως επτά ημερών, σύμφωνα με τρεις πηγές του κλάδου που γνωρίζουν τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει επίσης αποθέματα για την τροφοδοσία πελατών για αρκετές ημέρες μέσω των αιγυπτιακών λιμανιών Άιν Σούκνα (στην Ερυθρά Θάλασσα) και Σίντι Κερίρ (στη Μεσόγειο), όπως ανέφερε μια τέταρτη πηγή.
Η χωρητικότητα αποθήκευσης στο Γιανμπού ανέρχεται σε περίπου 35 εκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του κλάδου, ενώ οι εγκαταστάσεις στο Άιν Σούκνα και το Σίντι Κερίρ έχουν δυνατότητα αποθήκευσης 18 εκατομμυρίων και 20 εκατομμυρίων βαρελιών αντίστοιχα.
Τα αποθέματα δεν είναι πλήρη και τελικά θα εξαντληθούν εάν δεν επαναλειτουργήσει ο αγωγός που συνδέει την ανατολική με τη δυτική πλευρά της χώρας, δήλωσαν οι πηγές. Η προσφορά πετρελαίου από τη Σαουδική Αραβία υποχώρησε ήδη τον Αύγουστο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον δεκαετιών, λόγω της μειωμένης ροής μέσω του Στενού του Ορμούζ και της Ερυθράς Θάλασσας, ανακοίνωσε την Παρασκευή ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA). Η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί φέτος κατά 5,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως (ή περίπου 6%), σύμφωνα με τον IEA, ο οποίος συντονίζει τις ενεργειακές πολιτικές των δυτικών χωρών.
Πέρα από την επίθεση στον αγωγό, μαχητές των Χούθι στην Υεμένη – οι οποίοι έχουν απειλήσει τις σαουδαραβικές αποστολές πετρελαίου – κατέλαβαν την Παρασκευή ένα νησί στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
Πριν από τον πόλεμο, η Μέση Ανατολή προμήθευε περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν περιοριστεί στα 6 έως 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Την περασμένη εβδομάδα, η Σαουδική Αραβία ενημέρωσε τον ΟΠΕΚ ότι η παραγωγή πετρελαίου της είχε υποχωρήσει στα 6,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο, από 10,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Φεβρουάριο, πριν από την έναρξη του πολέμου.
Νέες επιθέσεις σε πλοία στο Ορμούζ
Παρά την αισιόδοξη ρελάνς του Ομάν, ένα ακόμη πλοίο χτυπήθηκε στα Στενά του Ορμούζ, όπως ανακοίνωσε την Κυριακή το Κέντρο Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), την ώρα που οι απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν φαίνονται να πλησιάζουν, έστω σε επανέναρξη.
Η βρετανική υπηρεσία ειδοποίησης για τη θαλάσσια ασφάλεια ανέφερε σε ανάρτησή της στο X ότι έλαβε αναφορά για την επίθεση, η οποία προκλήθηκε από άγνωστο βλήμα, αργά το Σάββατο, ενώ το πλοίο διέπλεε τα Στενά.
Ξέσπασε πυρκαγιά και τοπικές αρχές έσπευσαν στο σημείο για να συνδράμουν στην απομάκρυνση των μελών του πληρώματος, δήλωσε το UKMTO.
Στο μεταξύ, υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος απέκλεισε το ενδεχόμενο νέων συνομιλιών.
«Καμία διαπραγμάτευση. Όσο δεν ικανοποιούνται οι όροι του Ιράν, οι συνομιλίες είναι μάταιες», δήλωσε ο Εμπραχίμ Αζιζί, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, σε ανάρτησή του στο X.
Ωστόσο, το Ιράν επιδιώκει επαφές με γειτονικές χώρες, παρά το γεγονός ότι επί μήνες εξαπέλυε πλήγματα εναντίον τους ως αντίποινα για επιθέσεις των ΗΠΑ.
Ένας ανώτερος Ιρανός κυβερνητικός αξιωματούχος και ένας διπλωμάτης από τον Κόλπο δήλωσαν στο MS NOW ότι αξιωματούχοι από το Ιράν και χώρες του Κόλπου πρόκειται να συναντηθούν τη Δευτέρα στο Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν, για να υπογράψουν συμφωνία σχετικά με τη δρομολόγηση ναυτιλιακής γραμμής Ιράν – Ομάν μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ο αξιωματούχος πρόσθεσε ότι, προς το παρόν, δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.
Μιλώντας στη Σύνοδο Κορυφής των BRICS στο Νέο Δελχί την Παρασκευή, ο Ιρανός Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα υποχωρήσει, προσθέτοντας ότι έχει αντισταθεί στην επιθετικότητα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
«Το Ιράν έχει ορθώσει επιτυχώς το ανάστημά του απέναντι στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Πεζεσκιάν.
«Καθώς επιδιώκουμε την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, δεν θα λυγίσουμε μπροστά στην αλαζονεία του εκφοβισμού», πρόσθεσε.
Οι δηλώσεις του Πεζεσκιάν το Σαββατοκύριακο ακολούθησαν τον ισχυρισμό του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ότι το Ιράν θα είχε αφανίσει το Ισραήλ και τη Μέση Ανατολή, και θα είχε αρχίσει να πλήττει αμερικανικές πόλεις, εάν η Ουάσιγκτον δεν είχε αναλάβει στρατιωτική δράση εναντίον του Ιράν.
«Αν έπρεπε να το ξανακάνω, θα έκανα ακριβώς αυτό που έκανα», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη.
Ανταποδοτικές επιθέσεις
Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν σημειωθεί πολυάριθμες ανταποδοτικές επιθέσεις κατά πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι κατέστρεψε 10 ιρανικά δεξαμενόπλοια την προηγούμενη εβδομάδα.
Το Σάββατο, η CENTCOM ανέφερε ότι οι δυνάμεις της έχουν ανακατευθύνει 100 εμπορικά πλοία κατά τη διάρκεια των τελευταίων 60 ημερών, αφότου επανέλαβε τον ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν.
«ΚΑΝΕΝΑ πλοίο δεν πέρασε από τον αποκλεισμό χωρίς την άδεια των αμερικανικών δυνάμεων», ανέφερε η CENTCOM σε ανάρτησή της στο X.
Ο πόλεμος με το Ιράν πιθανότατα θα λήξει σύντομα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, δήλωσε ο Τραμπ το Σάββατο. Προέβλεψε επίσης ότι οι τιμές της ενέργειας θα σημειώσουν κατακόρυφη πτώση μόλις συμβεί αυτό.
«Νομίζω πολύ σύντομα, μάλιστα νομίζω ότι θα είναι αμέσως μετά τις ενδιάμεσες εκλογές», δήλωσε ο Τραμπ κατά τη διάρκεια ταξιδιού του στην Ιρλανδία, όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφους πότε είναι πιθανό να λήξει ο πόλεμος με το Ιράν. «Θα έλεγα σύντομα, και οι τιμές του πετρελαίου θα καταρρεύσουν όταν συμβεί αυτό».
Σκαρφαλώνουν οι τιμές
Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Παρασκευή, αλλά κατέγραψαν σημαντικά εβδομαδιαία κέρδη, αφού εκτινάχθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά εδώ και μήνες, λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το αργό πετρέλαιο Brent – το παγκόσμιο σημείο αναφοράς – έκλεισαν με πτώση 2,8%, στα 104,61 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI) υποχώρησε κατά 2,4%, κλείνοντας στα 100,05 δολάρια το βαρέλι. Την Πέμπτη, το Brent είχε φτάσει στο υψηλό των περίπου 108 δολαρίων το βαρέλι, ενώ το WTI ξεπέρασε τα 104 δολάρια.
Στο μεταξύ, ο πόλεμος συνεχίζεται
Ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι κατέστρεψε ένα προηγμένο αμερικανικό drone πάνω από τα Στενά του Ορμούζ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν τη Δευτέρα ότι το «νέο προηγμένο σύστημα αεροδιαστημικής άμυνας» που διαθέτουν αναχαίτισε και κατέστρεψε ένα προηγμένο drone τύπου MQ-1 πάνω από τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς να δώσουν περαιτέρω λεπτομέρειες για την αποστολή του σκάφους. Το MQ-1 κατασκευάζεται από την αμερικανική αμυντική εταιρεία General Atomics και ιστορικά χρησιμοποιείται κυρίως από την Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ και τη CIA.
Το περιστατικό ακολούθησε μια σειρά ιρανικών επιχειρήσεων κατά αμερικανικών μη επανδρωμένων ναυτικών συστημάτων στον Κόλπο.
Τραμπ: «Κάν’ το όπως στη Βενεζουέλα»
Την Κυριακή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να συνεχίσουν την εκστρατεία τους κατά του Ιράν και να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το πετρέλαιο της χώρας, παρομοιάζοντας το σενάριο αυτό με τη συμφωνία που σύναψε η Ουάσιγκτον με τη Βενεζουέλα νωρίτερα φέτος.
«Τελικά θα αποχωρήσουμε (από τον πόλεμο), εκτός αν αποφασίσουμε να μείνουμε και να κρατήσουμε το πετρέλαιο, όπως κάναμε με τη Βενεζουέλα», δήλωσε ο Τραμπ αναφερόμενος στη σύγκρουση με το Ιράν, στο περιθώριο του τουρνουά γκολφ Irish Open στην Ιρλανδία.
Πρόσθεσε ότι τα έσοδα των ΗΠΑ από τη συμφωνία με τη Βενεζουέλα – η οποία παρείχε στην Ουάσιγκτον πρόσβαση στο περίπου ένα πέμπτο των αποθεμάτων πετρελαίου της χώρας – έχουν «καλύψει πολλές φορές το κόστος του πολέμου».
Αναβολή συνομιλιών για το Στενό του Ορμούζ
Πάντως, μια συνάντηση στο Ομάν μεταξύ των χωρών του Κόλπου και του Ιράν, με στόχο τη συζήτηση πιθανών συμφωνιών για το Στενό του Ορμούζ αναβλήθηκε. Την είδηση ανακοίνωσε την Κυριακή μέσω της πλατφόρμας X ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, επικαλούμενος την ανάγκη για «συναίνεση».
Αξιωματούχοι από το Ιράν και τα κράτη του Κόλπου επρόκειτο να συναντηθούν τη Δευτέρα και να υπογράψουν συμφωνία για τη δρομολόγηση ναυτιλιακής γραμμής Ιράν – Ομάν μέσω του Στενού του Ορμούζ, αν και δεν διεξάγονταν απευθείας συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
