Αν και ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed), Κέβιν Γουόρς, είχε μόνο μια δουλειά να κάνει ότι επελέγη για τη θέση από τον Τραμπ, δηλαδή, να προχωρήσει σε μείωση των επιτοκίων, ουδείς υπάρχει αυτή τη στιγμή που να μην πιστεύει ότι η Fed θα ανακοινώσει την Τετάρτη, αύξηση.
Σύμφωνα με το Reuters, ο αυξημένος πληθωρισμός, η τιμή του πετρελαίου που υπερβαίνει τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς και η έμφαση δίνει ο ίδιος ο Γουόρς στην ανάγκη διασφάλισης της σταθερότητας των τιμών και στην παρακολούθηση των μηνυμάτων από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, δεν αφήνουν σχεδόν καμία αμφιβολία για τις επόμενες κινήσεις.
Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ θα ανακοινώσει την απόφασή της για τη νομισματική πολιτική την Τετάρτη, στις 2 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (18:00 GMT, 21:00 ώρα Ελλάδας), μετά την ολοκλήρωση της διήμερης συνεδρίασής της.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές εκτιμούν σε μεγάλο βαθμό ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Fed θα αυξήσουν το βασικό επιτόκιο κατά ένα τέταρτο της ποσοστιαίας μονάδας, διαμορφώνοντάς το στο εύρος του 3,75%-4,00%, και θα δώσουν σήμα για περαιτέρω σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής στο μέλλον.
Αυτό το κρίσιμο σημείο λήψης αποφάσεων φέρνει σε δύσκολη θέση τον Γουόρς, από τότε που ανέλαβε καθήκοντα τον Μάιο. Ο Τραμπ επέλεξε τον Γουόρς με την ξεκάθαρη προσδοκία ότι θα προχωρούσε σε μείωση των επιτοκίων.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής έχει αποδώσει την αποτυχία αυτή στους «πολιτικά» σκεπτόμενους συναδέλφους του Γουόρς στην κεντρική τράπεζα – και όχι στον ίδιο τον Γουόρς – ενώ παράλληλα απειλεί να επιβάλει κυρώσεις σε εμπορικούς εταίρους εάν δεν μειωθούν τα επιτόκια.
Μια αύξηση των επιτοκίων τόσο κοντά στις εκλογές του Νοεμβρίου θα μπορούσε να εντείνει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων σχετικά με το κόστος διαβίωσης, δίνοντας έτσι προβάδισμα στους Δημοκρατικούς.
Υπάρχουν όμως πιέσεις στον Γουόρς και από την άλλη πλευρά: τη Δευτέρα, η απόδοση του κρατικού ομολόγου αναφοράς 10ετούς διάρκειας άγγιξε το 5%, αντανακλώντας διάφορους παράγοντες, όπως οι προσδοκίες ότι οι τιμές του πετρελαίου θα παραμείνουν υψηλές και ότι η Fed θα προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων.
Όπως σημείωσαν οι αναλυτές της Bank of America, για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Fed η επιλογή είναι απλή: «αύξηση επιτοκίων ή κίνδυνος απότομης ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων…
Στον Τραμπ δεν θα αρέσουν οι διαθέσιμες επιλογές, αλλά θα πρέπει να κατανοήσει τους κινδύνους που ενέχει η απώλεια ελέγχου στις αποδόσεις των ομολόγων και τις επιπτώσεις στην αγορά».
Μια απόφαση για αύξηση των επιτοκίων -ειδικά αν συνοδεύεται από προβλέψεις των αξιωματούχων για νέα αύξηση εντός του έτους, όπως αναμένουν πλέον ορισμένοι αναλυτές – θα μπορούσε επίσης να αναγκάσει τον Γουόρς να δώσει τουλάχιστον κάποιες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την πορεία των επιτοκίων και τις δικές του εκτιμήσεις για την οικονομία, εκτός εάν ο ίδιος κρίνει σκόπιμο να αφήσει ορθάνοιχτη την πόρτα για περαιτέρω αυξήσεις.
«Ο Γουόρς θα πρέπει επίσης να ισορροπήσει προσεκτικά στις δηλώσεις του, εάν εξακολουθεί να μην επιθυμεί να παρέχει κατευθυντήριες οδηγίες για τη μελλοντική πορεία της πολιτικής (forward guidance)», έγραψε ο οικονομολόγος της TD Securities, Oscar Munoz. «Εάν η Fed αποφασίσει να αυστηροποιήσει τη νομισματική πολιτική, είναι βέβαιο ότι θα ερωτηθεί για μελλοντικές αυξήσεις επιτοκίων. Για εμάς είναι αρκετά σαφές ότι, εάν η Fed επιλέξει την οδό των αυξήσεων τον Σεπτέμβριο, θα δρομολογηθεί περαιτέρω σύσφιξη της πολιτικής. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε πώς θα διαχειριστεί ο πρόεδρος αυτή την άσκηση ισορροπίας».
Οι οικονομολόγοι αναμένουν πλέον ότι η Fed θα αυξήσει το βασικό επιτόκιο την Τετάρτη, σύμφωνα με νέα δημοσκόπηση του Reuters.
Πριν από μία εβδομάδα, οι οικονομολόγοι είχαν την αντίθετη άποψη, και μάλιστα βάσιμα.
«Δώστε μια ευκαιρία στην αποπληθωριστική τάση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο επιδραστικός αξιωματούχος της Fed, Christopher Waller, σε εκδήλωση του REUTERS NEXT στις αρχές Σεπτεμβρίου, αναφερόμενος στις χαμηλότερες ενδείξεις πληθωρισμού του Ιουνίου και του Ιουλίου, οι οποίες φαινόταν να ανοίγουν τον δρόμο για την επίτευξη του στόχου του 2% που έχει θέσει η Fed, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.
«Πιστεύω ότι πρέπει να περιμένουμε και να δούμε», δήλωσε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο πρόεδρος της Fed της Νέας Υόρκης, John Williams.
Ωστόσο, τα στοιχεία για τον πληθωρισμό της περασμένης εβδομάδας, που έδειξαν υψηλότερες τιμές από τις αναμενόμενες, ενδέχεται να απογοητεύσουν τόσο τον Williams όσο και τον Waller. Παράλληλα, ενισχύουν τον προβληματισμό των τριών προέδρων περιφερειακών τραπεζών της Fed – της Beth Hammack (Fed του Κλίβελαντ), της Lorie Logan (Fed του Ντάλας) και του Neel Kashkari (Fed της Μινεάπολης) – οι οποίοι ήδη από τον Ιούλιο υποστήριζαν ότι η Fed έπρεπε να αυξήσει τα επιτόκια, διαφωνώντας με την απόφαση για διατήρησή τους στα ίδια επίπεδα.
Αρκετά ακόμη στελέχη της Fed έχουν δηλώσει ότι πρέπει να διαπιστώσουν «σύντομα» μια τάση αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, διαφορετικά θα ταχθούν και εκείνα υπέρ μιας αύξησης των επιτοκίων.
Ο πληθωρισμός των τιμών καταναλωτή στις ΗΠΑ, εξαιρουμένων της ενέργειας και των τροφίμων αυξήθηκε κατά 0,3% τον περασμένο μήνα σε σύγκριση με τον προηγούμενο, όπως ανακοίνωσε την Παρασκευή το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας (Bureau of Labor Statistics).
Η άνοδος αυτή υπερβαίνει κατά πολύ τα επίπεδα που συνάδουν με τον στόχο της Fed για πληθωρισμό 2%. Σε συνδυασμό με τις τιμές του πετρελαίου που έχουν εκτιναχθεί πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι εν μέσω αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, τα τελευταία στοιχεία δεν ενισχύουν την πεποίθηση ότι ο πληθωρισμός κινείται προς το 2% «με σαφήνεια και επαρκή ταχύτητα» κάτι που ο Γουόρς είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα, στο Jackson Hole του Wyoming, ότι επιθυμούσε να δει.
Τι λένε οι οικονομολόγοι
«Στην τελική, οι επανειλημμένες αυστηρές προειδοποιήσεις του προέδρου σχετικά με την ανοχή στον πληθωρισμό ενέχουν τον κίνδυνο να πληγεί η θεσμική αξιοπιστία, εάν δεν υπάρξει κάποια δράση που να τις στηρίζει», δήλωσε ο οικονομολόγος της JPMorgan, Michael Feroli. Ο ίδιος προβλέπει ότι η Fed θα αυξήσει τα επιτόκια την Τετάρτη, αν και εκτιμά ότι η απόφαση είναι πιο οριακή («closer call») σε σχέση με την πιθανότητα της τάξεως του 90% που προεξοφλούν οι αγορές συμβολίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures).
Ο οικονομολόγος της Scotiabank, Derek Holt, θεωρεί ότι η αύξηση των επιτοκίων αυτή τη στιγμή αποτελεί λανθασμένη κίνηση, αλλά πιστεύει ότι θα πραγματοποιηθεί ούτως ή άλλως, δεδομένων των δηλώσεων του Γουόρς. «Ο Γουόρς πιθανότατα έχει εγκλωβιστεί ο ίδιος λόγω της μεγάλης σημασίας που αποδίδει στις αγορές», δήλωσε ο Holt. «Αν δεν προχωρήσεις σε αύξηση όταν η αγορά την έχει ήδη προεξοφλήσει, τότε πότε θα το κάνεις;»
Οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι, δεδομένου πως τα περισσότερα στελέχη της Fed που διαμορφώνουν τη νομισματική πολιτική είναι πιθανό να ευθυγραμμιστούν με τις προτιμήσεις του νέου ακόμη προέδρου της Fed, ο Γουόρς θα μπορούσε να εξασφαλίσει πλειοψηφία υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων στα τρέχοντα επίπεδα.
Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις επανειλημμένες δηλώσεις του ίδιου του Γουόρς ότι ο έλεγχος του πληθωρισμού αποτελεί ευθύνη της Fed, τα απογοητευτικά στοιχεία για τον πληθωρισμό του Αυγούστου που έδειξαν έντονη άνοδο των τιμών, καθώς και την πρόσφατη ένδειξη από τον Τραμπ ο πόλεμος στο Ιράν – και κατά συνέπεια οι υψηλές τιμές του πετρελαίου – ενδέχεται να συνεχιστούν για μερικούς ακόμη μήνες, ίσως ο ίδιος να μην επιθυμεί μια τέτοια κίνηση.
«Πιστεύουμε ότι οι Waller και Williams θα ταχθούν υπέρ μιας αύξησης των επιτοκίων, με το επιχείρημα ότι ο “ρυθμός” της διαδικασίας αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού δεν είναι ικανοποιητικός», έγραψε ο Gregory Daco, οικονομολόγος της EY-Parthenon.
«Ακόμη και αν υπάρξουν μία ή δύο διαφωνίες υπέρ της διατήρησης των επιτοκίων, ο Γουόρς πιθανότατα θα αξιοποιήσει την πλειοψηφία για να καθοδηγήσει τις εξελίξεις εκ των έσω και να ψηφίσει τελικά υπέρ της αύξησης».
