Tata: Σκληρή μάχη για μείνει εκτός χρηματιστηρίου

Σε οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό, ίσως και γεωπολιτικό «θρίλερ» παραπέμπει ο κλιμακούμενος «εμφύλιος» πόλεμος στον ινδικό επιχειρηματικό όμιλο – «μαμούθ» της Tata Sons, με αφορμή τις εκ διμάτρου αντίθετες θέσεις σχετικά με την είσοδο στο χρηματιστήριο.

Όπως γράφουν σε δραματικό ύφος οι Financial Times, όταν έμπαινε στην αίθουσα του διοικητικού συμβουλίου, την περασμένη Πέμπτης, ο Νόελ Τάτα, ο 69χρονος απόγονος μιας από τις πιο διάσημες επιχειρηματικές οικογένειες της Ινδίας, γνώριζε ότι τον περίμενε μια σκληρή μάχη.

Εναντίον του είχαν παραταχθεί δύο ανώτερα στελέχη της Tata Sons, της ιδιωτικής εταιρείας χαρτοφυλακίου που ελέγχει τις 26 εισηγμένες εταιρείες του Ομίλου Tata, αξίας 280 δισ. δολαρίων, οι δύο ανεξάρτητοι σύμβουλοι του διοικητικού συμβουλίου και ένας συνυποψήφιος για την Tata Trusts, τον μεγαλύτερο μέτοχο της εταιρείας.

Η συνεδρίαση

Πρώτο θέμα στην ημερήσια διάταξη της Πέμπτης ήταν το πώς θα ανταποκριθούν σε μια απόφαση της κεντρικής τράπεζας της Ινδίας, της Reserve Bank of India, σύμφωνα με την οποία η Tata Sons έπρεπε να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, κάτι στο οποίο ο Νόελ είχε αντισταθεί επί μακρόν, καθώς θεωρούσε ότι θα άλλαζε ανεπανόρθωτα τον χαρακτήρα του ομίλου.

Πριν από τη συνεδρίαση, δήλωσε στους παρευρισκόμενους ότι περίμενε από τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου να καταβάλουν νέα προσπάθεια για να διατηρήσουν τον πρόεδρο, τον N. Chandrasekaran, γνωστό σε όλους ως Τσάντρα (Chandra).

Ο Τσάντρα υποστηρίζει την εισαγωγή στο χρηματιστήριο, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας για μεγαλύτερη διαφάνεια, αλλά δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι θα παραιτηθεί, αφού δεν κατάφερε να κερδίσει την υποστήριξη του Νόελ.

Ο Νόελ, ο οποίος προεδρεύει των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, έδειχνε σίγουρος καθώς περνούσε μπροστά από μια τοιχογραφία που απεικόνιζε το διακύβευμα: την τεράστια έκταση της επιχειρηματικής αυτοκρατορίας της Tata, από τον τομέα της ενέργειας και των υπηρεσιών πληροφορικής έως τη χαλυβουργία και την αυτοκινητοβιομηχανία.

Είχε προετοιμάσει γραπτές δηλώσεις και μια γνωμοδότηση από έναν πρώην πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ινδίας, που υποστήριζε τη θέση του ότι ο Τσάντρα δεν έπρεπε να λάβει παράταση.

«Μια απόφαση σχετικά με την προεδρία που θα ληφθεί τώρα… θα ήταν επιρρεπής σε σοβαρή νομική αμφισβήτηση από οποιονδήποτε μέτοχο επιλέξει να την προσβάλει», δήλωσε ο Νόελ στη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου.

Αυτή η εταιρεία, πρόσθεσε, «δεν πρέπει να εκθέτει τον εαυτό της σε μια τέτοια αμφισβήτηση σε καμία περίπτωση. Σίγουρα δεν πρέπει να το κάνει σε μια στιγμή που εκκρεμούν ζητήματα πολύ μεγαλύτερης σημασίας ενώπιον της ρυθμιστικής αρχής της».

Το διοικητικό συμβούλιο τον αγνόησε.

Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε με μια δήλωση σύμφωνα με την οποία ο Τσάντρα επανεκλέχθηκε για πέντε χρόνια και η Tata Sons θα προχωρούσε σε ενέργειες για να συμμορφωθεί με την οδηγία της κεντρικής τράπεζας σχετικά με την εισαγωγή στο χρηματιστήριο.

Η Tata Trusts καταδίκασε την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου ως «νομικά άκυρη», καθώς οι δύο υποψήφιοι της Tata Trusts για το διοικητικό συμβούλιο δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.

Η ώρα των μετόχων

«Είναι η πρώτη φορά που βλέπω τη διοίκηση, κατά μία έννοια, να αντιτάσσεται στους μεγαλύτερους μετόχους. Αυτό είναι σαφώς πρωτόγνωρο», δήλωσε ο Αμίτ Τάντον, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Institutional Investor Advisory Services με έδρα τη Βομβάη, αμφισβητώντας αν το διοικητικό συμβούλιο θα εξασφαλίσει την υποστήριξη των μετόχων.

Οι μέτοχοι πρόκειται να ψηφίσουν σε ετήσια γενική συνέλευση, η οποία, θεωρητικά, αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλος του έτους.

Διακυβεύεται το μέλλον του μεγαλύτερου ομίλου εταιρειών της Ινδίας και ορισμένων από τα πιο αξιόλογα περιουσιακά του στοιχεία, τα οποία θα μπορούσαν να αποτελέσουν στόχους εταιρικών επιδρομέων, εάν διαλυθούν οι αμοιβαίες συμμετοχές μεταξύ της Tata Trusts και ορισμένων από τις εταιρείες που ελέγχει.

Μια εισηγμένη Tata Sons θα μπορούσε να αξίζει πάνω από 120 δισ. δολάρια, σύμφωνα με αναλυτές, καθιστώντας την τη μεγαλύτερη δημόσια προσφορά (IPO) της Ινδίας.

Ο Όμιλος Tata, με ιστορία που ξεπερνά τα 150 χρόνια, βασίζεται εδώ και καιρό στην ειδική μεταχείριση από τις ινδικές αρχές για να διατηρήσει τον έλεγχο, μέσω φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, του δικτύου εταιρειών του, στο οποίο περιλαμβάνονται η Air India, η Jaguar Land Rover, η Tata Steel και ο γίγαντας της πληροφορικής Tata Consultancy Services.

Τα τελευταία 30 χρόνια, τροποποιήσεις στη νομοθεσία επέτρεψαν στην εταιρεία να εξαγοράζει μετοχές για να ενισχύσει τον έλεγχό της επί των εταιρειών του ομίλου, ενώ το 2002 η κυβέρνηση απαλλάξε την Tata από την υποχρέωση να έχει έναν διορισμένο από την κυβέρνηση εκπρόσωπο για τα καταπιστεύματά της.

Πριν από μια δεκαετία, ο προκάτοχος του Νόελ και ετεροθαλής αδελφός του, Ρατάν (Ratan), απομάκρυνε τον Σάιρους Μίστρι (Cyrus Mistry), έναν από τους κληρονόμους του μειοψηφικού μετόχου Shapoorji Pallonji Group, από τη θέση του προέδρου της Tata Sons.

Το Ανώτατο Δικαστήριο τελικά αποφάνθηκε υπέρ του Ράταν.

Ενώ ο Νόελ έκανε εκστρατεία κατά της εισαγωγής στο χρηματιστήριο, άτομα που βρίσκονται κοντά στις συζητήσεις αναφέρουν ότι δύο ισχυρά μπλοκ ασκούσαν πιέσεις στους αξιωματούχους υπέρ της εισαγωγής: ο Τσάντρα και οι σύμμαχοί του, οι οποίοι διαθέτουν ισχυρές διασυνδέσεις στο Νέο Δελχί, και οι βαριά χρεωμένοι μέτοχοι μειοψηφίας, ο Όμιλος SP, ο οποίος επιθυμεί να ρευστοποιήσει το μερίδιό του ύψους 18%.

Κατά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου την Πέμπτη, ζητήθηκε από τον Τσάντρα να αποχωρήσει από την αίθουσα κατά τη συζήτηση για την παράταση της θητείας του.

Ενώ ο Νόελ τάχθηκε κατά και ο αντιπρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου Βένου Σρινιβασάν υπέρ της πρότασης, ο Σαουράμπ Αγκραβάλ, οικονομικός διευθυντής της εταιρείας, υποστήριξε τον Τσάντρα.

Οι δύο ανεξάρτητοι σύμβουλοι, η Ανίτα Τζορτζ και ο Χάρις Μανβάνι, υποστήριξαν επίσης τον Τσάντρα, καθώς θεώρησαν ότι απαιτείται μια έμπειρη προσωπικότητα για τη συμμόρφωση με την οδηγία περί εισαγωγής στο χρηματιστήριο.

Η τεράστια εθνική σημασία της Tata σημαίνει ότι οι αποφάσεις για το μέλλον της – όπως η απόφαση της κεντρικής τράπεζας – απαιτούν προηγούμενη έγκριση από τα ανώτατα κλιμάκια της ινδικής κυβέρνησης, σύμφωνα με αρκετούς.

«Το Δελχί σίγουρα είχε κάποιο ρόλο να διαδραματίσει» στην τελευταία απόφαση της κεντρικής τράπεζας, δήλωσε πρόσωπο κοντά στην Tata. «Οι φορείς που τελικά θα επικρατήσουν σε περιπτώσεις όπως αυτές», πρόσθεσε, «βρίσκονται στην ηγεσία της κυβέρνησης της χώρας».

Ο Νόελ, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία το 2024, αντιμετωπίζει πλέον τη μάχη της ζωής του για να αποφύγει την εισαγωγή στο χρηματιστήριο και να διατηρήσει την Tata υπό τον έλεγχο των φιλανθρωπικών ιδρυμάτων.

Υποστηρίζει ότι η μοναδική δομή του ομίλου του επιτρέπει να έχει μια μακροπρόθεσμη οπτική για τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες και επισημαίνει ότι τα μερίσματα που διοχετεύονται στα καταπιστεύματα χρηματοδοτούν φιλανθρωπικά έργα αξίας εκατομμυρίων δολαρίων.

Οι αντίπαλοί του υποστηρίζουν ότι προσπαθεί να διατηρήσει τον οικογενειακό έλεγχο πάνω σε έναν τεράστιο όμιλο, ο οποίος χρειάζεται τη μεγαλύτερη διαφάνεια και την αγοραία πειθαρχία που θα επέφερε η εισαγωγή του στο χρηματιστήριο.

Ο Τσάντρα, 63 ετών, είναι ένας τρομερός αντίπαλος. Έχοντας αφιερώσει όλη του τη ζωή στην Tata, ανέβηκε τα σκαλοπάτια της εταιρείας μέχρι να ηγηθεί της μεγαλύτερης εταιρείας υπηρεσιών πληροφορικής της Ινδίας, της Tata Consultancy Services, πριν ο Ρατάν Τάτα τον επιλέξει για να ηγηθεί της μητρικής εταιρείας.

Πολλές σημαντικές αποφάσεις που ελήφθησαν υπό την ηγεσία του Τσάντρα, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε ημιαγωγούς, ήταν «πολύ στενά συνδεδεμένες με τα σχέδια της κυβέρνησης», δήλωσε ένα άτομο που είχε συνεργαστεί μαζί του.

Στο επίκεντρο της πικρής διαμάχης βρίσκεται η διακυβέρνηση της μητρικής εταιρείας.

Σύμφωνα με το καταστατικό της Tata Sons, η πλειοψηφία των διορισμένων από τα καταπιστεύματα μελών του διοικητικού συμβουλίου πρέπει να συμφωνήσει για οποιαδήποτε βασική απόφαση. Ωστόσο, οι δύο τρέχοντες διορισμένοι από τα καταπιστεύματα μέλη του διοικητικού συμβουλίου – ο Νόελ και ο σύμμαχος του Τσάντρα, Σρινιβασάν – δεν συμφωνούν σχεδόν σε τίποτα. Αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για νομική αμφισβήτηση της απόφασης παράτασης της θητείας του Τσάντρα.

Τα βασικά καταπιστεύματα

Πριν από τη συνεδρίαση της Πέμπτης, το Sir Dorabji Tata Trust, ένα από τα δύο κύρια καταπιστεύματα, ζήτησε από τον Σρινιβάσαν να μην παραστεί, δεδομένης της δημόσιας υποστήριξής του υπέρ της εισαγωγής της εταιρείας στο χρηματιστήριο. Ο Σρινιβάσαν αρνήθηκε, δηλώνοντας ότι είχε καθήκον, ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου, να ψηφίσει υπέρ αυτού που θεωρούσε καλύτερο για την εταιρεία.

Το Sir Ratan Tata Trust, το δεύτερο κύριο καταπίστευμα, δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει κρίσιμες συνεδριάσεις για να ορίσει τους εκπροσώπους του καταπιστεύματος στη Γενική Συνέλευση, εν αναμονή της απόφασης της Επιτροπής Φιλανθρωπικών Οργανώσεων σχετικά με τις καταγγελίες του Σρινιβάσαν για τον αριθμό των ισόβιων διαχειριστών.

Αν και δεν έχει ακόμη κινηθεί καμία νομική διαδικασία, ο Νόελ πιστεύει ότι τα δικαστήρια θα ακυρώσουν τελικά την απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Πέμπτης και ότι, μόλις επιλυθεί το ζήτημα με την Επιτροπή Φιλανθρωπικών Οργανώσεων, τα καταπιστεύματα θα συντονιστούν στη Γενική Συνέλευση, αναγκάζοντας τον Τσάντρα να αποχωρήσει.

Εν τω μεταξύ, ο Τσάντρα μπορεί να ξεκινήσει γρήγορα τις εργασίες για την εισαγωγή της εταιρείας στο χρηματιστήριο, ανέφερε πρόσωπο κοντά του.

Ωστόσο, η αντίθεση των καταπιστευμάτων έναντι του Τσάντρα θα περιπλέξει τα πράγματα, δήλωσε ο Τάντον. «Ο Τσάντρα μπορεί να γυρίσει και να πει ότι εξασφάλισε την πλειοψηφία. Αλλά τελικά, θα πρέπει να συνεργαστεί με τον μεγαλύτερο μέτοχο.»