Το κόλπο έχει δουλέψει κατά το παρελθόν. Έχει συμβεί να φέρει αποτελέσματα ακόμα και προτού καν εφαρμοστεί, μόνο με την εξαγγελία του. Ανακοινώνοντας δηλαδή και μόνο την πρόθεση των κυβερνήσεων να ρίξουν στην αγορά ποσότητες πετρελαίου από τα λεγόμενα «στρατηγικά αποθέματα», οι τρέιντερς έσπευδαν να πουλήσουν προθεσμιακά συμβόλαια πετρελαίου με αποτέλεσμα να αποκλιμακώνονται οι εντάσεις στις διεθνείς αγορές εμπορευμάτων και να πέφτουν οι τιμές στις αντλίες των πρατηρίων καυσίμων.
Είναι ιδέα του Γάλλου προέδρου να επαναλάβει η διεθνής κοινότητα το κόλπο. Η Γαλλία εξάλλου ασκεί έως τα τέλη Δεκεμβρίου την προεδρία του G7. Και ο Εμανουέλ Μακρόν έχει προαναγγείλει ότι «τις επόμενες εβδομάδες» θα συγκαλέσει μια συνάντηση κορυφής των επτά μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη αφιερωμένη στην ενέργεια. Για τον «καλύτερο συντονισμό των επιπέδων αποθεμάτων, των εξαγωγών και των παραγωγικών δυνατοτήτων». Και για «να επανεξεταστεί μια πιθανή απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων», όπως ο ίδιος τόνισε.
Τον Μάρτιο η διεθνής κοινότητα απελευθέρωσε πάνω από 400 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από στρατηγικά της αποθέματα
Το ερώτημα είναι όμως αν στην παρούσα συγκυρία το κόλπο εξακολουθεί να πιάνει. Αν θα φέρει τα ποθητά αποτελέσματα ή αν η αγορά έχει ήδη «προεξοφλήσει» τα κυβερνητικά αποθέματα ως μέρος του διακινούμενου εμπορεύματος. Διότι προ ολίγων μηνών, που επιχειρήθηκε η αύξηση της πετρελαϊκής προσφοράς με τον τρόπο αυτό, απέφερε μόνο πρόσκαιρα αποτελέσματα. Εξάλλου, η αισθητή κάμψη (λόγω ακρίβειας) της ζήτησης για καύσιμα διεθνώς δεν φαίνεται να επηρεάζει τις τιμές του αργού διεθνώς.
Η πρόσφατη Ιστορία
Τον Μάρτιο η διεθνής κοινότητα απελευθέρωσε πάνω από 400 εκατ. βαρέλια αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων από στρατηγικά της αποθέματα. Την απόφαση έλαβαν στις 11 Μαρτίου οι 32 χώρες-μέλη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας (ΙEA) και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής επωμίστηκαν το κύριο βάρος της προσπάθειας, ρίχνοντας στην αγορά 172 εκατ. βαρέλια.
Η Ιαπωνία απελευθέρωσε κάτι λιγότερο από 80 εκατ. βαρέλια, ο Καναδάς, η Νότια Κορέα και η Γερμανία από περίπου 20 εκατ. βαρέλια η κάθε μία, ενώ η Γαλλία απελευθέρωσε περίπου 15 εκατ. βαρέλια. Η Ευρώπη διοχέτευσε στην αγορά κατά κύριο λόγο προϊόντα διύλισης – ντίζελ, βενζίνη και κηροζίνη – για τα οποία ο κίνδυνος ελλείψεων ήταν υψηλότερος από ό,τι για το αργό πετρέλαιο.
Συνολικά η IEA εκτίμησε στα μέσα Σεπτεμβρίου ότι εν τέλει από την πρωτοβουλία του περασμένου Μαρτίου στην αγορά μπήκαν ακόμα μεγαλύτερες ποσότητες αργού πετρελαίου και παραγώγων διυλιστηρίου. Συνολικά από το Φεβρουάριο της χρονιάς που διανύουμε, τόσο από τα στρατηγικά αποθέματα που ελέγχουν οι κυβερνήσεις όσο από και τα μη στρατηγικά (τα λεγόμενα εμπορικά, που ελέγχουν οι εταιρείες), είχαν διοχετευθεί στην αγορά 507 εκατομμύρια βαρέλια.
Κατά μέσον όρο δηλαδή διοχετεύονταν 2,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, όταν η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου και παραγώγων υπολογίζεται ότι κυμαίνεται μεταξύ 102,8 και 105,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
«Ωστόσο αυτός ο ελιγμός δεν έφερε ουσιαστικό αποτέλεσμα. Δεν μείωσε οριστικά τις τιμές. Η τιμή του πετρελαίου Brent, η οποία πλησίαζε τα 115 δολάρια στις αρχές Μαΐου, υποχώρησε στα 71 δολάρια στις αρχές Ιουλίου όχι χάρη στην αύξηση της προσφοράς, αλλά χάρη στην εκεχειρία που επιτεύχθηκε μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον. Αλλά την περασμένη Παρασκευή ξεπέρασε τα 106 δολάρια», γράφει η Αρμέλ Μποϊνέ στον «Figaro».
Ένα ξεπερασμένο τέχνασμα
«Εν τέλει και η μόχλευση της απελευθέρωσης πετρελαϊκών αποθεμάτων χάνει την ισχύ της», διαπιστώνει η ρεπόρερ της παριζιάνικης εφημερίδας. «Κάθε επιπλέον μέρα που περνά χωρίς να επιλύεται η πολεμική διένεξη που ξεκίνησε πριν από περισσότερο από έξι μήνες και είχε ως αποτέλεσμα να σταματήσει η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ, μειώνει αναλογικά τον αντίκτυπο των βαρελιών που περνούν από τις δεξαμενές αποθήκευσης στην αγορά. Ακόμα και 400 εκατ. βαρέλια μπορεί να φαίνονται σαν σταγόνα στον ωκεανό σε σύγκριση με τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια που εξάγονταν καθημερινά από τον Κόλπο πριν κλείσουν τα Στενά», εξηγεί η Μποϊνέ.
Πέραν αυτού, έχουν μειωθεί και τα διαθέσιμα αποθέματα. Στις 21 Ιουλίου το βρετανικό πρακτορείο Reuters ανέφερε ότι οι χώρες που είχαν συμφωνήσει τη συλλογική απελευθέρωση αποθεμάτων στις 11 Μαρτίου, το τετράμηνο που είχε μεσολαβήσει είχαν διοχετεύσει στην αγορά περίπου 290 εκατ. βαρέλια. Στις 18 Σεπτεμβρίου τα στρατηγικά αποθέματα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, που θεωρούνται παραδοσιακά ως το κεντρικό δίχτυ ασφαλείας της Δύσης απέναντι στις αναταράξεις της παγκόσμιας πετρελαϊκής αγοράς, είχαν περιοριστεί στα 284,6 εκατ. βαρέλια.
Όπως σημείωσε το αμερικανικό Υπουργείο Ενέργειας, είναι το χαμηλότερο επίπεδο αποθεμάτων από το 1982, από την εποχή δηλαδή που μαίνονταν ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ. Πρόκειται για έναν πόλεμο τον οποίο επίσης προκάλεσε η Ουάσιγκτον στηρίζοντας αναφανδόν την πολεμική μηχανή του Σαντάμ Χουσεΐν, που εν τέλει επιβλήθηκε των στρατιωτικών δυνάμεων των μουλάδων – ήταν νωπές οι μνήμες από τα ντροπιαστικά για τις ΗΠΑ επεισόδια της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.
Βραχύβια οφέλη
«Μια νέα απελευθέρωση στρατηγικών ή/και εμπορικών διαθεσίμων πετρελαίου, είτε γίνει συντονισμένα από την IEA είτε όχι, θα μπορούσε όντως να καθησυχάσει τις αγορές. Θα μπορούσε να προμηθεύσει αργό πετρέλαιο στα διυλιστήρια σε χαμηλότερες τιμές και να έφθαναν φθηνότερα καύσιμα στις πιο πιεσμένες περιοχές. Θα ήταν ιδιαίτερα αποτελεσματική εάν στόχευε συγκεκριμένα στο ντίζελ, την κηροζίνη και εστίαζε στις περιοχές που αντιμετωπίζουν πραγματική διακοπή του εφοδιασμού», σημειώνεται στο άρθρο του «Figaro».
Ωστόσο, αυτό δεν θα ήταν αρκετό για να σταθεροποιήσει τις τιμές σε χαμηλότερο επίπεδο σε βάθος χρόνου. «Ήδη από το Μάρτιο που αποφασίστηκε η απελευθέρωση διαθεσίμων, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας είχε προειδοποιήσει ότι παρόμοια μέτρα από μόνα τους δεν μπορούν να αντισταθμίσουν μια διαταραχή όπως αυτή που προκλήθηκε από τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή».
Εν τέλει, μια πειστική και διαρκής ύφεση των πολεμικών εντάσεων που θα αποκαταστήσει την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται πως παραμένει η κρίσιμη προϋπόθεση για την εκτόνωση των εντάσεων και στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και για την πτώση των τιμών στα βενζινάδικα.
