Τη διατήρηση μιας ειδικής Κοινής Οργάνωσης Αγοράς (ΚΟΑ) για το κρασί, η οποία να είναι υποχρεωτική για τα κράτη μέλη και να χρηματοδοτείται βάσει εναρμονισμένων ποσοστών ζητούν οι ευρωπαίοι αμπελουργοί, οι αγροτικές οργανώσεις και οι έμποροι οίνου.
Η κινητοποίηση των αμπελουργών απέδωσε καρπούς: η πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με την εξέλιξη της Κοινής Οργάνωσης της Αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα (ΚΟΑ οίνου) στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) πρόκειται να αναθεωρηθεί, μετά την τελευταία τεχνική συνάντηση της Τετάρτης 23 Σεπτεμβρίου που είχε προκαλέσει τόση ανησυχία στον αμπελοοινικό τομέα γενικότερα και ειδικότερα στην γαλλική Εθνική Συνομοσπονδία Παραγωγών Οίνων ΠΟΠ (CNAOC).
Το υποχρεωτικό κονδύλι για τον οίνο διατηρήθηκε και η ιρλανδική προεδρία θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τη στάση της
Οι αντιδράσεις
Όπως αναφέρει η ΚΕΟΣΟΕ σε ανάρτησή της, αν και η διατήρηση μιας ΚΟΑ οίνου χαιρετίστηκε, η εξάρτησή της από τη δημιουργία Οργανώσεων Παραγωγών (ΟΠ) προκάλεσε αντιδράσεις. «Δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε την κινητοποίηση: η συνεδρίαση της ομάδας εργασίας αποφέρει τα πρώτα ικανοποιητικά αποτελέσματα» αναφέρει ο Maxime Toubart, πρόεδρος του Γενικού Συνδικάτου Αμπελουργών της Καμπανίας (SGV), ο οποίος παρακολουθεί τα ευρωπαϊκά θέματα για λογαριασμό της CNAOC.
«Η θέση του Συμβουλίου επικρίθηκε έντονα, ιδίως από τη Γαλλία, στην οποία προσχώρησαν η Ισπανία και η Ιταλία. Το υποχρεωτικό κονδύλι για τον οίνο διατηρήθηκε και η ιρλανδική προεδρία θα αναγκαστεί να αναθεωρήσει τη στάση της. Πλέον παραμένουμε σε πολύ υψηλή εγρήγορση όσον αφορά τα υπόλοιπα αιτήματά μας, ιδίως επί των τομεακών παρεμβάσεων και της εναρμόνισης της χρηματοδότησης των μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο», προσθέτοντας ότι το δίκτυο οίνων ΠΟΠ «διατηρεί την πίεση στο επίπεδο του Συμβουλίου, με την επόμενη συνεδρίαση να έχει οριστεί για τις 5 Οκτωβρίου».
Καθώς πρόκειται για ευρωπαϊκό ζήτημα, η κινητοποίηση ξεπερνά τα στενά όρια των εθνικών φορέων οίνου. «Από γερμανικής πλευράς, διαβιβάσαμε στο ομοσπονδιακό υπουργείο τις κύριες ανησυχίες του αμπελοοινικού τομέα» επισημαίνει ο Christian Schwörer, γενικός γραμματέας της Γερμανικής Ένωσης Αμπελουργών (DWV), ο οποίος χαιρετίζει «το γεγονός ότι η πρόταση προβλέπει πλέον ρητά υποχρεωτικές τομεακές παρεμβάσεις για τον αμπελοοινικό τομέα σε ορισμένα κράτη μέλη».
Εκφράζει ωστόσο ανησυχία για τη σύνδεση μεταξύ της ΚΟΑ οίνου και των αναγνωρισμένων ΟΠ: «οι δομές οργάνωσης του κλάδου διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Ως εκ τούτου, η αναγνώριση των ΟΠ δεν πρέπει να αποτελεί ούτε προϋπόθεση για τη θέσπιση αμπελοοινικού προγράμματος ούτε προϋπόθεση πρόσβασης στα μέτρα για τους δικαιούχους που μπορούν επί του παρόντος να επωφεληθούν από αυτά».
Γιατί να αλλάξει;
Είναι σαφές ότι οι εκπρόσωποι της αμπελουργίας και της οινοποιίας στις Βρυξέλλες θα ονειρεύονταν ένα status quo για την ΚΟΑ οίνου, που θα συνδύαζε τη διατήρηση των ιδιαιτεροτήτων της και του υποχρεωτικού χαρακτήρα της με έναν προκαθορισμένο χρηματοδοτικό μηχανισμό.
«Προς το παρόν, η αρχιτεκτονική της ΚΑΠ έχει σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να προσαρμόζεται απόλυτα στη δομή του αμπελοοινικού τομέα», δηλώνει η Επιτροπή των Επαγγελματικών Γεωργικών Οργανώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Copa) και η Γενική Επιτροπή Αγροτικών Συνεταιρισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Cogeca), σύμφωνα με την οποία «είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτός ο μηχανισμός. Ως εκ τούτου, ζητούμε τα αμπελοοινικά προγράμματα να παραμείνουν υποχρεωτικά, τουλάχιστον για τα 16 κράτη μέλη που περιλαμβάνονται επί του παρόντος στο παράρτημα της ΚΟΑ και εφαρμόζουν αμπελοοινικά προγράμματα».
Ως φορέας που εκπροσωπεί τους συνεταιρισμούς, η Copa-Cogeca δεν είναι αρνητική απέναντι στις ΟΠ, χωρίς όμως να θέλει να περιοριστεί αποκλειστικά σε αυτές: «παραμένουμε ανοιχτοί στη στήριξη όλων των τρόπων παραγωγής και οργάνωσης στον αμπελοοινικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων –αλλά χωρίς να περιοριζόμαστε σε αυτούς– των οργανώσεων παραγωγών. Αυτό σημαίνει ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να διοχετεύονται οι χρηματοδοτήσεις μέσω των σημερινών δικαιούχων, καθώς και να διατηρηθεί ένα μοντέλο εφαρμογής ανοιχτό σε όλους τους παράγοντες του αμπελοοινικού τομέα (είτε πρόκειται για μεμονωμένους αμπελουργούς, συνεταιρισμούς, οινοποιεία, ομάδες Γεωγραφικών Ενδείξεων, ΟΠ, ενώσεις ΟΠ κ.λπ.)».
Kρίσιμο ζήτημα για την ΚΟΑ οίνου είναι τα κονδύλια που διατίθενται για τις εθνικές ενισχύσεις
Χωρίς ΟΠ στη Γαλλία
Πιο συγκεκριμένα, «αν το Συμβουλευτικό Σώμα προτίθεται να διατηρήσει τον υποχρεωτικό χαρακτήρα των αμπελοοινικών προγραμμάτων, η Copa-Cogeca θα έβλεπε μια τέτοια προσέγγιση θετικά. Ωστόσο, αυτό δεν θα πρέπει να εξαρτάται από την προϋπόθεση ύπαρξης αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών στον τομέα. Πράγματι, οι ΟΠ στον αμπελοοινικό τομέα δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Για παράδειγμα, στη Γαλλία, η οποία αποτελεί μεγάλη παραγωγική δύναμη οίνου, ο αμπελοοινικός τομέας δεν διαθέτει επί του παρόντος το εθνικό νομικό πλαίσιο που να επιτρέπει την οργάνωση σε ΟΠ».
Το αίτημα για τη δημοσίευση σχετικού υπουργικού διατάγματος παραμένει σε εκκρεμότητα, παρά την ευρεία συναίνεση και την ανυπομονησία του αμπελοοινικού κλάδου επί του θέματος.
Σοβαρές επιφυλάξεις
Δεν είναι μόνο η παραγωγή που κινητοποιείται σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, καθώς και το εμπόριο παρακολουθεί με προσοχή το μέλλον της ΚΟΑ οίνου.
«Είμαστε υπέρ της διατήρησης, στη μελλοντική ΚΑΠ/ΚΟΑ, ενός ειδικού πλαισίου για τις παρεμβάσεις στον αμπελοοινικό τομέα. Οι παρεμβάσεις αυτές είναι ουσιαστικής σημασίας για την αντιμετώπιση των ιδιαιτεροτήτων και των διαρθρωτικών, περιβαλλοντικών και οικονομικών προκλήσεων του κλάδου. Ζητούμε οι τομεακές παρεμβάσεις στον οίνο να είναι υποχρεωτικές για τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη» δηλώνει ο Ignacio Sánchez Recarte, γενικός γραμματέας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Επιχειρήσεων Οίνου (CEEV), ο οποίος εκφράζει «σοβαρές επιφυλάξεις για ένα σύστημα που θα εξαρτούσε την πρόσβαση στις αμπελοοινικές παρεμβάσεις από την ύπαρξη ΟΠ. Ο ευρωπαϊκός κλάδος χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλομορφία δομών, μοντέλων παραγωγής και οργάνωσης. Το μελλοντικό σύστημα θα πρέπει επομένως να παραμείνει ανοιχτό […] και να μην επιβάλει ένα μοναδικό μοντέλο βασισμένο στις ΟΠ».
Χρηματοδοτικά διακυβεύματα
Άλλο ένα κρίσιμο ζήτημα για την ΚΟΑ οίνου είναι τα κονδύλια που διατίθενται για τις εθνικές ενισχύσεις, τα οποία ενδέχεται να καταστούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ετήσια βάση από κάθε κράτος μέλος εντός του προϋπολογισμού του για την ΚΑΠ (επί του παρόντος, η ΚΟΑ οίνου ανέρχεται σε 23,3 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για την Ελλάδα).
«Όσον αφορά τη συγχρηματοδότηση, η θέση μας είναι επίσης η υπεράσπιση σαφώς καθορισμένων ποσοστών συνεισφοράς της Ένωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν θεωρούμε σκόπιμο να παραπέμψουμε εξ ολοκλήρου το ζήτημα του επιπέδου χρηματοδότησης στις εθνικές επιλογές, με τον κίνδυνο να δημιουργηθούν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών και, τελικά, στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς», εξηγεί ο Ignacio Sánchez Recarte, ο οποίος απευθύνει έκκληση για «τη διασφάλιση επαρκώς σαφών και εναρμονισμένων ποσοστών συνεισφοράς της Ένωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών».
Μια θέση που συμμερίζεται και ο Christian Schwörer, ο οποίος τάσσεται υπέρ «της διατήρησης ενός αποκλειστικού δημοσιονομικού κονδυλίου για τον αμπελοοινικό τομέα (wine envelope), καθώς και σαφώς καθορισμένων ποσοστών ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης για τις διάφορες παρεμβάσεις. Αυτό μας φαίνεται σημαντικό για τη διασφάλιση συγκρίσιμων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά και την αποφυγή μιας αυξανόμενης επανεθνικοποίησης των όρων στήριξης».
Η γερμανική αμπελουργία ζητά επιπλέον «τη διατήρηση του τρέχοντος μοντέλου διαχείρισης και υλοποίησης των αμπελοοινικών προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, δεν επιθυμούμε την ένταξη του αμπελοοινικού τομέα στο μοντέλο των επιχειρησιακών προγραμμάτων και ταμείων του τομέα οπωροκηπευτικών. Οι δομές και η λειτουργία των δύο τομέων διαφέρουν υπερβολικά».
Περιοδική αγρανάπαυση (Rotationsbrache)
Όπως και η γαλλική αμπελουργία, η γερμανική ζητά «τη διατήρηση του συνόλου των υφιστάμενων αμπελοοινικών παρεμβάσεων (αναδιάρθρωση, επενδύσεις, προώθηση κ.λπ.), καθώς και την ενσωμάτωση των νέων μέτρων που προβλέπονται στο πακέτο για τον οίνο (οινοτουρισμός, έρευνα για την flavescence dorée κ.λπ.)».
Κατά τον Christian Schwörer, απαιτείται επίσης πρόοδος στη στήριξη της «περιοδικής αγρανάπαυσης (Rotationsbrache). Πρόκειται για ένα εργαλείο που επιτρέπει τη θέση ενός αγροτεμαχίου σε προσωρινή αγρανάπαυση και την εκ νέου επαναφορά του στην παραγωγή, προκειμένου να προσαρμοστεί καλύτερα το παραγωγικό δυναμικό στις ανάγκες της αγοράς. Ο στόχος είναι κυρίως να διαθέτουμε ένα πιο ευέλικτο εργαλείο για τη διαχείριση καταστάσεων διαρθρωτικής υπερπαραγωγής χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουμε συστηματικά σε οριστικά μέτρα εκρίζωσης. Ζητούμε να ενσωματωθεί αυτό το μέτρο ως νέα ειδική παρέμβαση για τον αμπελοοινικό τομέα, συμπληρωματικά προς τα υφιστάμενα εργαλεία και τα νέα μέτρα του πακέτου για τον οίνο».
Πλέον, το Συμβούλιο συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις προκειμένου να καθορίσει το πλαίσιο διαπραγμάτευσης για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, το οποίο θα προχωρήσει από κοινού με το Κοινοβούλιο βάσει της πρότασης της Επιτροπής.
