Μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας ζητούν από τις Βρυξέλλες η Ελλάδα και η Ιταλία, καθώς η άνοδος των τιμών των καυσίμων και του πληθωρισμού αυξάνει το κόστος των μέτρων στήριξης και πιέζει τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Τζόρτζια Μελόνι απέστειλαν αυτή την εβδομάδα επιστολές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ζητώντας πρόσθετη ευελιξία στην εφαρμογή των δημοσιονομικών κανόνων. Οι παρεμβάσεις των δύο κυβερνήσεων έρχονται ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς, στις δύο χώρες με το υψηλότερο δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ΕΕ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων φορολογικών εσόδων που δημιουργεί η αύξηση των τιμών, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν προσωρινές παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Τι ζητά η Αθήνα
Η ελληνική κυβέρνηση ζητά να επιτραπεί η εξαίρεση «προσωρινών μέτρων» από τον δείκτη καθαρών δαπανών. Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλούνται οι FT, η διατύπωση παραπέμπει σε επιδοτήσεις καυσίμων.
Στην επιστολή που απέστειλε την Τετάρτη στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και την οποία έχουν δει οι Financial Times, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε περισσότερο «περιθώριο ανάσας».
Ειδικότερα, πρότεινε να μπορούν τα κράτη-μέλη να χρησιμοποιούν τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που προκύπτουν από τις υψηλότερες τιμές για προσωρινά μέτρα προστασίας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Παράλληλα, επέκρινε τις συστάσεις της Επιτροπής για περιορισμό της ενεργειακής ζήτησης, χαρακτηρίζοντάς τες «μη πολιτικά αποδεκτές».
Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, το κόστος ζωής έχει εξελιχθεί σε βασικό πρόβλημα για την ελληνική κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται μπροστά στις εθνικές εκλογές της άνοιξης.
Η ακρίβεια αυξάνει και το κόστος των επιδοτήσεων
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου κίνησης και της βενζίνης, την οποία οι FT συνδέουν με τον πόλεμο στο Ιράν, αυξάνει το κόστος των εθνικών παρεμβάσεων για τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων.
Οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες, που προβλέπουν όριο 3% του ΑΕΠ για το ετήσιο έλλειμμα, έχουν ήδη προσαρμοστεί ώστε να επιτρέπουν πρόσθετες δαπάνες για την ενέργεια και την άμυνα.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η προσαρμογή του Ιουνίου επιτρέπει προσωρινά, έως το 2028, δαπάνες έως 0,6% του ΑΕΠ για ενεργειακές επενδύσεις που περιορίζουν την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η πρόβλεψη εντάσσεται σε ευρύτερη εξαίρεση για πρόσθετες δαπάνες έως 1,5% του ΑΕΠ στην άμυνα και την ενέργεια, την οποία αξιοποιούν τόσο η Ελλάδα όσο και η Ιταλία χωρίς να ενεργοποιούνται κυρωτικά μέτρα.
Τα καινούρια αιτήματα, ωστόσο, προχωρούν πέρα από αυτά τα περιθώρια. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν σε ιδιωτικές συζητήσεις ότι η χορήγηση πρόσθετης ευελιξίας ενδέχεται να προκαλέσει αρνητική αντίδραση στις αγορές.
Η Μελόνι ζητά να συνυπολογίζεται ο πληθωρισμός
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός απέστειλε τη δική της επιστολή στη φον ντερ Λάιεν την Πέμπτη, ζητώντας να συζητηθεί το θέμα στη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ την επόμενη εβδομάδα.
Στην επιστολή, την οποία επίσης έχουν δει οι FT, υποστήριξε ότι η Ιταλία πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιεί τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα που εισπράττει λόγω του πληθωρισμού για να περιορίζει τις επιπτώσεις των ανατιμήσεων, χωρίς να παραβιάζει τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Μέρος αυτών των εσόδων, έγραψε, θα πρέπει να αξιοποιηθεί «για να μετριαστεί η αύξηση του ενεργειακού κόστους με προσωρινό και στοχευμένο τρόπο».
Η Ρώμη ζητά επίσης ο πληθωρισμός να αντιμετωπιστεί ως ελαφρυντικός παράγοντας, εάν οι προβλέψεις του προϋπολογισμού της για το 2027 υπερβούν τα ετήσια ευρωπαϊκά όρια δαπανών.
Ήδη, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ιταλία έχει δαπανήσει φέτος περίπου 2,8 δισ. ευρώ για μειώσεις των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα. Την προηγούμενη εβδομάδα, ο κρατικά ελεγχόμενος ενεργειακός όμιλος Eni ανακοίνωσε προσωρινό πλαφόν στις τιμές στην αντλία για τουλάχιστον έναν μήνα, στηρίζοντας τις προσπάθειες της κυβέρνησης.
Πρόσθετοι πόροι 29 δισ. ευρώ για την Ιταλία
Παρουσιάζοντας το νέο έγγραφο δημοσιονομικού σχεδιασμού το βράδυ της Παρασκευής, ο Ιταλός υπουργός Οικονομικών Τζανκάρλο Τζορτζέτι προέβλεψε ότι το φετινό έλλειμμα θα υποχωρήσει κάτω από το 3% του ΑΕΠ. Η ανάπτυξη αναμένεται να φτάσει το 1%, έναντι πρόβλεψης 0,6% τον Απρίλιο.
Για το 2027, όμως, το έλλειμμα προβλέπεται να αυξηθεί στο 3,4% του ΑΕΠ, καθώς η Ιταλία ενεργοποιεί την εθνική ρήτρα διαφυγής και ζητά πρόσθετο περιθώριο 0,6% του ΑΕΠ για δαπάνες ενέργειας και άμυνας το 2027 και το 2028. Εφόσον συμφωνήσει το κοινοβούλιο, οι επιπλέον πόροι θα ανέλθουν συνολικά σε 29 δισ. ευρώ στη διετία.
Το έλλειμμα προβλέπεται να διαμορφωθεί στο 3,2% το 2028 και να υποχωρήσει στο 2,3% το 2029. Η ανάπτυξη θα παραμείνει κάτω από το 1% ετησίως την περίοδο 2027-2029, μεταξύ 0,8% και 0,9%.
Το ιταλικό δημόσιο χρέος αναμένεται να κορυφωθεί στο 138,5% του ΑΕΠ την επόμενη χρονιά, όταν, σύμφωνα με τις προβλέψεις που παραθέτουν οι FT, η Ιταλία θα διαδεχθεί την Ελλάδα ως η πιο υπερχρεωμένη οικονομία της ΕΕ ως προς την αναλογία χρέους προς ΑΕΠ.
Ο Τζορτζέτι επιβεβαίωσε, πάντως, ότι η χώρα θα δαπανήσει λιγότερα για την άμυνα την επόμενη διετία από όσα εξέταζε αρχικά, λόγω ενός οικονομικού περιβάλλοντος που χαρακτήρισε «ιδιαίτερα σύνθετο».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να σχολιάσει τα αιτήματα των δύο κυβερνήσεων, σύμφωνα με τους Financial Times.
