Δήθεν «τολμηρές λύσεις» για την ενεργειακή κρίση ζητά ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρόταση που περιγράφει, όμως, δεν είναι να μειωθούν οι φόροι στα καύσιμα, όπως φάνηκε και στη χθεσινή κυριακάτικη ανάρτηση του. Είναι να δοθεί στην κυβέρνηση μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, ώστε να μπορεί να διοχετεύσει σε επιδοτήσεις τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που προκαλούν οι υψηλές τιμές.
Η διαφορά είναι ουσιαστική. Μια μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης ή του ΦΠΑ θα περιόριζε απευθείας την επιβάρυνση στην τιμή της αντλίας. Η πρόταση του πρωθυπουργού αφήνει τους φόρους στη θέση τους και ζητά να μπορεί το κράτος να επιστρέφει μέρος των αυξημένων εισπράξεων με προσωρινά μέτρα. Σύμφωνα με κυβερνητικούς υπολογισμούς που έχουν δημοσιοποιηθεί, τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ εκτιμώνται σε περίπου 700 εκατ. ευρώ.
Το πρόβλημα
Όσο ανεβαίνει η φορολογητέα αξία του καυσίμου, αυξάνεται και το ποσό του ΦΠΑ σε ευρώ που αντιστοιχεί σε κάθε λίτρο, ακόμη κι αν ο συντελεστής παραμένει 24%. Το κράτος, επομένως, εισπράττει περισσότερα από έναν φόρο που επιβαρύνει την κατανάλωση, την ώρα που νοικοκυριά και επιχειρήσεις πληρώνουν ακριβότερα για τις μετακινήσεις, τις μεταφορές και τη θέρμανση.
Η κυβέρνηση δεν προτείνει να περιορίσει αυτή την επιβάρυνση στην πηγή. Ζητά να εξασφαλίσει χώρο για να δαπανήσει μέρος των επιπλέον εσόδων, χωρίς οι σχετικές ενισχύσεις να συνυπολογιστούν στα όρια δαπανών. Με άλλα λόγια, η λύση που προκρίνεται εξαρτάται από το ύψος των εισπράξεων, τις δημοσιονομικές δυνατότητες και τις αποφάσεις για το ποιοι θα λάβουν στήριξη. Δεν προσφέρει, από μόνη της, μια σταθερή μείωση στην τιμή που πληρώνει κάθε οδηγός.
Η επιβάρυνση και τα ελάχιστα όρια
Και η φορολογική επιβάρυνση είναι σημαντική. Ο ΕΦΚ στην αμόλυβδη ανέρχεται σε 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 70 λεπτά ανά λίτρο. Στο diesel κίνησης φτάνει τα 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, ή 41 λεπτά ανά λίτρο. Τα ευρωπαϊκά ελάχιστα όρια είναι 359 ευρώ για την αμόλυβδη και 330 ευρώ για το diesel ανά 1.000 λίτρα. Η Ελλάδα, συνεπώς, επιβάλλει ΕΦΚ υψηλότερο κατά 34,1 λεπτά ανά λίτρο στην αμόλυβδη και κατά 8 λεπτά στο diesel σε σχέση με αυτά τα κατώτατα όρια. Στα καύσιμα επιβάλλεται επίσης ΦΠΑ 24%.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μείωση των φόρων δεν έχει δημοσιονομικό κόστος. Σημαίνει, όμως, ότι υπάρχει συγκεκριμένη επιλογή. Άλλωστε , η κυβέρνηση θα μπορούσε να εξετάσει μια μικρότερη φορολογική επιβάρυνση, αντί να αποκλείει εκ των προτέρων αυτή τη συζήτηση και να ζητά από τις Βρυξέλλες ευελιξία για επιδοτήσεις. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επικαλείται την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής απάντησης, αλλά το αίτημά του αφορά κυρίως το πώς θα δαπανηθούν τα έσοδα — όχι το πώς θα μειωθούν οι φόροι που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Ο προσωρινός χαρακτήρας των μέτρων
Τα μέτρα που έχουν ανακοινωθεί δείχνουν και τον προσωρινό χαρακτήρα αυτής της πολιτικής. Η κρατική επιδότηση στο diesel αυξήθηκε για δύο εβδομάδες στα 15 λεπτά ανά λίτρο, με τη συνολική έκπτωση μαζί με εκείνη των διυλιστηρίων να φτάνει τα 20 λεπτά.
Οι επιδοτήσεις μπορούν να ανακουφίσουν ελάχιστα και πολύ προσωρινά τους καταναλωτές. Δεν αλλάζουν, όμως, τον τρόπο με τον οποίο φορολογούνται τα καύσιμα ούτε εγγυώνται ότι η ενίσχυση θα καλύψει το αυξημένο κόστος.
Έτσι, πίσω από τη διακήρυξη για «τολμηρές λύσεις» μένει μια πιο περιορισμένη επιλογή που δεν είναι άλλη από το ότι οι φόροι στην αντλία διατηρούνται, ενώ η κυβέρνηση ζητά περιθώριο να επιστρέψει μέρος των πρόσθετων εσόδων που φέρνει η ακρίβεια.
