Περισσότεροι από 176.000 τόνοι καυσίμων, κυρίως ντίζελ, μεταφέρθηκαν από νοτιοκορεατικά λιμάνια στη Ρωσία τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, την ώρα που η Μόσχα αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις στην εγχώρια αγορά καυσίμων. Σύμφωνα με έρευνα του Guardian, τα φορτία μεταφέρθηκαν με επτά τάνκερ, τα οποία πραγματοποίησαν συνολικά 14 ταξίδια προς τη ρωσική Άπω Ανατολή.
Το στοιχείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες είναι ότι τρία από τα επτά πλοία βρίσκονται υπό κυρώσεις της Βρετανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μία περίπτωση, το φορτίο μεταφέρθηκε από πλοίο σε πλοίο σε θαλάσσια περιοχή της Νότιας Κορέας, πρακτική που μπορεί να δυσκολέψει τον εντοπισμό της προέλευσης ενός φορτίου και να επιτρέψει την αποφυγή απευθείας προσέγγισης σε λιμενικές εγκαταστάσεις.
Η έρευνα του Guardian δεν διαπίστωσε ότι οι συγκεκριμένες μεταφορές παραβιάζουν τη νοτιοκορεατική νομοθεσία. Η Σεούλ έχει υιοθετήσει κυρίως περιορισμούς στις εξαγωγές προϊόντων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, ενώ δεν έχει απαγορεύσει κάθε εμπορική συναλλαγή με τη Ρωσία. Ωστόσο, η παρουσία πλοίων που έχουν ενταχθεί σε δυτικές λίστες κυρώσεων δημιουργεί ένα σημαντικό διπλωματικό πρόβλημα για τη χώρα.
Η αντίφαση είναι εμφανής. Η Νότια Κορέα έχει στηρίξει την Ουκρανία με ανθρωπιστική και μη θανατηφόρα στρατιωτική βοήθεια, ενώ το 2023 δεσμεύθηκε για πρόγραμμα στήριξης ύψους 2,3 δισ. δολαρίων, κυρίως μέσω δανείων. Τον Ιούλιο, ο πρόεδρος Λι Τζε Μιουνγκ ανακοίνωσε επίσης 100 εκατ. δολάρια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας. Παράλληλα, η Σεούλ έχει αποφύγει την απευθείας αποστολή φονικών όπλων στο Κίεβο, διατηρώντας μια πιο προσεκτική στάση απέναντι στη Μόσχα.
Η Νότια Κορέα ισορροπεί σε τεντωμένο σκοινί
Οι εξελίξεις αποκτούν μεγαλύτερη σημασία λόγω της ενεργειακής κρίσης που αντιμετωπίζει η Ρωσία. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει σημαντικές ζημιές στα ρωσικά διυλιστήρια, περιορίζοντας την παραγωγή καυσίμων. Τον Ιούνιο η ρωσική διυλιστική παραγωγή υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες, ενώ η παραγωγή ντίζελ ήταν σχεδόν 30% χαμηλότερη από ένα χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται ο Guardian.
Το αποτέλεσμα ήταν μια αντιστροφή της παραδοσιακής εικόνας της Ρωσίας ως μεγάλης εξαγωγικής δύναμης καυσίμων. Τον Αύγουστο η χώρα εισήγαγε 368.000 τόνους πετρελαϊκών προϊόντων μέσω θαλάσσης, περισσότερο από επταπλάσια ποσότητα σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και το υψηλότερο μηνιαίο επίπεδο από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία. Η Νότια Κορέα αντιστοιχούσε σε 112.000 τόνους, ή 31% των εισαγωγών, δεύτερη μόνο μετά την Ινδία.
Ορισμένες από τις μεταφορές εγείρουν ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Το τάνκερ Layla, που βρίσκεται υπό κυρώσεις, μετέφερε συνολικά περίπου 57.000 τόνους ντίζελ από το Ούλσαν στο Βλαδιβοστόκ σε δύο ταξίδια. Το Astoria, επίσης υπό κυρώσεις, φόρτωσε σχεδόν 11.000 τόνους καυσίμου στο Ούλσαν, δηλώνοντας ως προορισμό την Ιαπωνία, αλλά κατέληξε στη Ρωσία. Το Chongchon δεν προσέγγισε καν λιμάνι: παρέλαβε περίπου 26.000 τόνους μέσω μεταφόρτωσης από άλλο τάνκερ στα ανοιχτά της Γιοσού.
Για τη Μόσχα, οι εισαγωγές αυτές αποτελούν πρακτική λύση σε ένα αυξανόμενο πρόβλημα εφοδιασμού. Για τη Σεούλ, όμως, δημιουργούν ένα λεπτό γεωπολιτικό ισοζύγιο: η χώρα θέλει να στηρίζει την Ουκρανία και ταυτόχρονα να διατηρεί ανοικτές τις οικονομικές της επιλογές στην Ασία.
Η νοτιοκορεατική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι εφαρμόζει αυστηρά τους ελέγχους στις εξαγωγές προς τη Ρωσία και ότι έχει επεκτείνει τους περιορισμούς της σε 1.402 μη στρατηγικά προϊόντα που μπορούν να διοχετευθούν για στρατιωτική χρήση. Το Λονδίνο, από την πλευρά του, δηλώνει ότι συνεχίζει να συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για την εφαρμογή των κυρώσεων.
Η υπόθεση, επομένως, αναδεικνύει μια ευρύτερη αδυναμία του καθεστώτος κυρώσεων: όσο η Ρωσία χρειάζεται καύσιμα και τρίτες χώρες εξακολουθούν να έχουν εμπορικά κίνητρα, το εμπόριο μπορεί να μετακινείται σε νέες διαδρομές, πλοία και ενδιάμεσους κόμβους.
