Τα νοικοκυριά πληρώνουν, το Δημόσιο εισπράττει – Στο 1,5 δισ. το μάρμαρο της ακρίβειας για το 2026

Στο ταμείο του σούπερ μάρκετ, στην αντλία, η ακρίβεια είναι απώλεια. Στο ταμείο του κράτους είναι και έσοδο. Το 2026, το Δημόσιο αναμένεται να εισπράξει 1,548 δισ. ευρώ περισσότερο ΦΠΑ από όσα είχε προϋπολογίσει.

Οι αναθεωρημένες εκτιμήσεις όπως φαίνεται στο προσχέδιο του προυπολογισμού, ανεβάζουν τις εισπράξεις ΦΠΑ στα 30,777 δισ. ευρώ, από αρχικό στόχο 29,229 δισ. ευρώ. Ο φόρος που συνοδεύει σχεδόν κάθε αγορά αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποδοτικός για το Δημόσιο, σε μια χρονιά κατά την οποία τα νοικοκυριά μετρούν τι μπορούν να αγοράσουν και τι πρέπει να αφήσουν στο ράφι.

Οι αναθεωρημένες εκτιμήσεις του προσχέδιου προυπολογισμού ανεβάζουν τις εισπράξεις ΦΠΑ στα 30,777 δισ. ευρώ, από αρχικό στόχο 29,229 δισ. ευρώ.

Προφανώς και δεν μπορεί να χρεωθεί ολόκληρη η υπέρβαση στην ακρίβεια. Η κατανάλωση, η οικονομική δραστηριότητα και η καλύτερη είσπραξη των φόρων επηρεάζουν επίσης το αποτέλεσμα.

Ένα μεγάλο ποσοστό παρόλα αυτά μπορεί να αποδοθεί ξεκάθαρα στην ακρίβεια. Η ακρίβεια έχει, επομένως, τον δικό της φορολογικό πολλαπλασιαστή. Χωρίς να αλλάξει ο συντελεστής, μεγαλώνει ο λογαριασμός.

Κόβουν λίτρα, πληρώνουν ακριβότερα

Στα καύσιμα, ο προϋπολογισμός καταγράφει και το σημείο όπου η αντοχή τελειώνει. Τα έσοδα από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης εκτιμώνται στα 7,176 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 283 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Η εξήγηση που δίνει το προσχέδιο είναι αποκαλυπτική. Χαμηλότερη κατανάλωση ενεργειακών προϊόντων, λόγω της διατήρησης των τιμών σε υψηλά επίπεδα.Με απλά λόγια, οι πολίτες περιορίζουν τα λίτρα επειδή δεν αντέχουν τις τιμές.

Ο ΦΠΑ υπολογίζεται στην αξία της αγοράς, ενώ ο ΕΦΚ στα καύσιμα στην ποσότητα. Έτσι, το κράτος μπορεί να εισπράττει περισσότερο από την ακριβότερη συναλλαγή και λιγότερο από την κατανάλωση που περικόπτεται. Οι δύο φόροι περιγράφουν από διαφορετική γωνία την ίδια ασφυξία.

Το κόστος της στήριξης για την ακρίβεια

Στην άλλη πλευρά του λογαριασμού βρίσκονται οι παρεμβάσεις περίπου 1 δισ. ευρώ που έχουν ήδη δοθεί για την ενεργειακή κρίση. Το ερώτημα που γεννάται είναι που βρέθηκε αυτό το 1 δις καθώς τα υπερπλεονασματα δεν μπορούν να δωθούν παρά μόνο για την αποπληρωμή του χρέους σύμφωνα με το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο; Ο χώρος σύμφωνα με πληροφορίες του οt για τη χρηματοδότησή των μέτρων αυτών προέκυψε τόσο από την υποεκτέλεση δαπανών του 2025 όσο και από τα 500 εκατ. ευρώ πρόσθετων εσόδων της ψηφιακής κάρτας εργασίας, που αναγνωρίστηκαν από την Κομισιόν ως μόνιμα.

Αυτός ο κουμπαράς, όμως, δεν είναι ανεξάντλητος. Τα πρόσθετα χρήματα που φέρνει ο ΦΠΑ δεν μετατρέπονται αυτομάτως σε διαθέσιμη βοήθεια όπως αναφέραμε και παραπάνω . Οι ευρωπαϊκοί κανόνες παρακολουθούν την πορεία των καθαρών δαπανών. Μια καλύτερη είσπραξη δεν αποτελεί από μόνη της ελεύθερη άδεια για περισσότερες παροχές.

Εδώ βρίσκεται η ουσία της επιστολής Μητσοτάκη προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Ο πρωθυπουργός ζητά περιθώριο αξιοποίησης των έκτακτων εσόδων ΦΠΑ και εξαίρεση, έως συγκεκριμένο όριο, προσωρινών ενεργειακών μέτρων από τους δημοσιονομικούς υπολογισμούς. Ζητά, δηλαδή, ευρωπαϊκή ευελιξία για να επιστραφεί μέρος των πρόσθετων εισπράξεων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Εδώ ίσως βρίσκεται και το ευρωπαϊκό παράδοξο.

Η είσπραξη του φόρου πάνω στην ακρίβεια γίνεται αυτόματα. Η επιστροφή του χρειάζεται διαπραγμάτευση.Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η διαπραγμάτευση, το «μάρμαρο» έχει όμως σαφή διεύθυνση με παραλήπτη τον Έλληνα καταναλωτή.