Η παγκόσμια οικονομία απειλείται από τις επίμονα υψηλές τιμές της ενέργειας, το δημόσιο χρέος που έχει φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ και τους κινδύνους που ενέχει η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποίησε την Τετάρτη η Διευθύνουσα Σύμβουλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, προτρέποντας τις κυβερνήσεις να λάβουν προστατευτικά μέτρα δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής.
Το αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους επιτείνει τον πληθωρισμό και δεν θα μειωθεί μόνο με την ανάπτυξη, δηλώνει η Γκεοργκίεβα
Σε ομιλία της εν όψει των ετήσιων συνεδριάσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας την επόμενη εβδομάδα στην Μπανγκόκ, η Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι ο κόσμος εξωθείται προς δύο κατευθύνσεις: ένα αρνητικό σοκ στην προσφορά ενέργειας λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και ένα θετικό σοκ στη ζήτηση λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία επίσης τροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
«Ο συνδυασμένος αντίκτυπος αυτών των δύο δυνάμεων είναι εξαιρετικά άνισος σε παγκόσμιο επίπεδο», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης παρακάμπτει πολλές χώρες.
Οι νέες προβλέψεις ανάπτυξης του ΔΝΤ, που θα δημοσιευθούν κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στη Μπανγκόκ, θα δείξουν ότι οι μεγαλύτερες αναθεωρήσεις προς τα κάτω στις προβλέψεις ανάπτυξης θα αφορούν οικονομίες που έχουν πληγεί από τον πόλεμο, ανέφερε η Γκεοργκίεβα. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Ουκρανία, η οποία υφίσταται σημαντικές ζημιές στις υποδομές του πληθυσμού και της οικονομίας, καθώς και οι χώρες του Κόλπου που έχουν πληγεί από τις ιρανικές επιθέσεις και την απότομη μείωση των εξαγωγών ενέργειας.
Η πρόβλεψη Γκεοργκίεβα για την ανάπτυξη
Η Γκεοργκίεβα δεν ανέφερε στις προετοιμασμένες δηλώσεις της εάν η τελευταία έκδοση της «Παγκόσμιας Οικονομικής Προοπτικής» του ΔΝΤ θα αλλάξει τη συνολική πρόβλεψη για την παγκόσμια ανάπτυξη το 2026 από το χαμηλό ποσοστό του 3,0% που είχε προβλεφθεί τον Ιούλιο.
Η εν λόγω πρόβλεψη, η οποία προέβλεπε ανάκαμψη με ρυθμό ανάπτυξης 3,4% το 2027, βασιζόταν στην υπόθεση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα επαναλειτουργούσαν στα μέσα Ιουλίου και θα επανέρχονταν στις προπολεμικές συνθήκες έως τον Μάρτιο του 2027. Υποθέτει επίσης ότι οι τιμές του πετρελαίου θα κυμαίνονταν κατά μέσο όρο στα 89 δολάρια το βαρέλι το 2026 και στα 78 δολάρια το βαρέλι το 2027.
Η Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν στα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ η μειωμένη δυναμικότητα διύλισης προσθέτει επιπλέον 100 δολάρια στα περιθώρια «crack-spread» ανά βαρέλι για βασικά προϊόντα, όπως το ντίζελ. Η χειμερινή περίοδος θέρμανσης θα ενισχύσει τη ζήτηση, καθώς ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο παραμένει περιορισμένος λόγω των απειλών για τη μεταφορά LNG μέσω των Στενών του Ορμούζ, πρόσθεσε.
«Ακόμη και αν ο πόλεμος στον Κόλπο τερματιζόταν σύντομα, το πρόβλημα των υψηλών τιμών της ενέργειας πιθανότατα θα παραμείνει για κάποιο χρονικό διάστημα», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του αργού πετρελαίου Brent προβλέπουν υψηλές τιμές πετρελαίου έως το 2027.
Οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας ωθούν προς τα πάνω τον πληθωρισμό, τα επιτόκια πολιτικής και τις αποδόσεις των ομολόγων αναφοράς, ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων των ΗΠΑ, της Γερμανίας και της Ιαπωνίας βρίσκονται πλέον στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007, το 2009 και το 1996, αντίστοιχα, και συνεχίζουν να αυξάνονται.
Αυξανόμενο δημόσιο χρέος
Στις ανησυχίες που θα συζητήσουν τα 191 κράτη μέλη του ΔΝΤ την επόμενη εβδομάδα προστίθεται και το αυξανόμενο βάρος του δημόσιου χρέους, το οποίο υπονομεύει την ανάπτυξη και ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, ανέφερε η Γκεοργκίεβα. Το ΔΝΤ αναφέρει ότι το δημόσιο χρέος βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και προβλέπεται να ξεπεράσει το 100% του ΑΕΠ πριν από το 2030.
Η Γκεοργκίεβα επισήμανε τις ανεπτυγμένες οικονομίες, με επικεφαλής τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως τους «χειρότερους παραβάτες» όσον αφορά το χρέος, με δείκτες χρέους προς ΑΕΠ υψηλότερους από εκείνους των αναδυόμενων αγορών και των χωρών χαμηλού εισοδήματος.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής δεν μπορούν πλέον να βασίζονται αποκλειστικά σε υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης για την επίλυση των δημοσιονομικών προβλημάτων, ανέφερε.
«Ωστόσο, δεν παρατηρούμε αποφασιστική δράση στις ανεπτυγμένες οικονομίες με υψηλό χρέος, όπου η επείγουσα ανάγκη είναι η κατάρτιση αξιόπιστων μεσοπρόθεσμων σχεδίων δημοσιονομικής εξυγίανσης, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις θα υποστηρίζονται από άμεσα δημοσιονομικά μέτρα, μεταξύ άλλων για την ανακούφιση της πίεσης που ασκείται στη νομισματική πολιτική», ανέφερε.
Μετά από πεντέμισι χρόνια πληθωρισμού πάνω από τον στόχο, η Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι οι πληθωριστικές πιέσεις εξακολουθούν να υφίστανται, λόγω της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, των διακυμάνσεων στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, των δασμών, των αυξημένων αμυντικών δαπανών και του υψηλότερου κόστους εξυπηρέτησης του χρέους.
«Ίσως αυτή να είναι η κατάλληλη στιγμή για μια συνετή, αυστηρή στάση στη νομισματική πολιτική πολλών χωρών», δήλωσε η Γκεοργκίεβα, προσθέτοντας ότι οι αυξήσεις των επιτοκίων από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ιαπωνίας ήταν «απόλυτα κατάλληλες».
Οι κίνδυνοι από την τεχνητή νοημοσύνη
Η επικεφαλής του ΔΝΤ υπογράμμισε και άλλους κινδύνους που προκύπτουν από την τεχνητή νοημοσύνη, όπου το μερίδιο των επενδύσεων στο ΑΕΠ αναμένεται να ξεπεράσει αυτό των σιδηροδρόμων, των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας ή των τηλεπικοινωνιακών υποδομών.
Η αυξανόμενη οικονομική και χρηματοοικονομική συγκέντρωση ασκεί πίεση στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης να επιτύχουν αύξηση της παραγωγικότητας και των κερδών, προκειμένου να δικαιολογήσουν τις υψηλές αποτιμήσεις, ανέφερε, προειδοποιώντας ότι η απογοήτευση της αγοράς θα μπορούσε να μετατραπεί σε «σοκ με εκτεταμένες επιπτώσεις».
Ωστόσο, ανέφερε ότι έρευνα του ΔΝΤ υποδηλώνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη, αν εφαρμοστεί σωστά, θα μπορούσε να προσθέσει μισό εκατοστιαίο σημείο επιπλέον παγκόσμιας ανάπτυξης ετησίως.
Η ετοιμότητα για την τεχνητή νοημοσύνη είναι καθοριστική, είπε, συμπεριλαμβανομένων ρυθμιστικών μέτρων που «βοηθούν στη διαχείριση των σημαντικών κινδύνων της τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίοι περιλαμβάνουν επιπτώσεις μεγάλης κλίμακας στην αγορά εργασίας, σοβαρούς κινδύνους στον κυβερνοχώρο και στη σταθερότητα, καθώς και πρωτοποριακά μοντέλα που απειλούν να ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο και να ξεφύγουν από τον έλεγχο».
Εκτός από την ενίσχυση της δημοσιονομικής ευρωστίας, ακόμη και με δύσκολο πολιτικό κόστος, η Γκεοργκίεβα ανέφερε ότι οι κυβερνήσεις θα πρέπει να λάβουν και άλλα μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων μεταρρυθμίσεων που θα βελτιώσουν τις δεξιότητες του εργατικού δυναμικού, θα διευκολύνουν τη δημιουργία και τη διάλυση επιχειρήσεων, θα ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και θα απλοποιήσουν τους κανονισμούς.
