Σε νέα φάση εισέρχεται η αντιπαράθεση γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, καθώς ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατηγόρησε τη Ρωσία ότι παραβίασε την «ενεργειακή εκεχειρία» που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, χωρίς να έχει προηγηθεί επιβεβαίωση της συμφωνίας από τη Μόσχα ή συνεννόηση με το Κίεβο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα, στο Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας, ότι ρωσικά drones και πύραυλοι έπληξαν ενεργειακές εγκαταστάσεις στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια της νύχτας, λίγες ώρες μετά την ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι το Κίεβο είναι έτοιμο να σταματήσει τις επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια, εφόσον η Μόσχα δεσμευτεί αντίστοιχα να μην πλήττει τις ουκρανικές ενεργειακές υποδομές.
«Είμαστε έτοιμοι να σεβαστούμε μια ενεργειακή εκεχειρία, εφόσον η Ρωσία είναι έτοιμη να κάνει το ίδιο», ανέφερε ο Ζελένσκι, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία είναι διατεθειμένη να υπογράψει συγκεκριμένες εγγυήσεις για την εφαρμογή της.
Οι ρωσικές επιθέσεις μετά την ανακοίνωση Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την Κυριακή, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ότι Ρωσία και Ουκρανία είχαν συμφωνήσει να σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων. Δεν έδωσε, ωστόσο, λεπτομέρειες για τους όρους ή τον μηχανισμό εφαρμογής της συμφωνίας, ενώ η ουκρανική πλευρά υποστήριξε ότι ενημερώθηκε για την ανακοίνωση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι ρωσικές επιθέσεις συνεχίστηκαν κατά τη διάρκεια της νύχτας, με πλήγματα σε εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής και φυσικού αερίου. Ο Ουκρανός πρόεδρος αναφέρθηκε ειδικότερα σε πλήγμα σε μονάδα φυσικού αερίου από ρωσικό drone τύπου Shahed με κινητήρα τζετ, υποστηρίζοντας ότι η επίθεση αποτέλεσε την απάντηση του Βλαντίμιρ Πούτιν στην ανακοίνωση της Ουάσιγκτον.
«Αμέσως μετά την ανάρτηση, η Ρωσία εξαπέλυσε στοχευμένη επίθεση. Ήταν σαφές ότι ο Πούτιν δεν διαβάζει το Truth Social», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν διακοπές ηλεκτροδότησης στο Κίεβο και σε άλλες ουκρανικές πόλεις, ενώ σε τμήματα της πρωτεύουσας διακόπηκε και η υδροδότηση. Ζημιές καταγράφηκαν επίσης σε ενεργειακές και σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις στην περιφέρεια Ζιτομίρ, δυτικά του Κιέβου.
Η ουκρανική κρατική εταιρεία φυσικού αερίου Naftogaz ανακοίνωσε ότι κρίσιμος εξοπλισμός της υπέστη ζημιές από ρωσικό drone. Ο προσωρινός επικεφαλής της εταιρείας, Σεργκίι Φεντορένκο, δήλωσε ότι τα συνεργεία εργάζονται για την αποκατάσταση των ζημιών και την αποτροπή κινδύνων για τη σταθερή λειτουργία του ενεργειακού συστήματος.
Το Κρεμλίνο δεν έχει επιβεβαιώσει επισήμως ότι αποδέχθηκε την εκεχειρία. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, περιορίστηκε να δηλώσει ότι «οι επαφές συνεχίζονται», χωρίς να διευκρινίσει εάν υπάρχει συμφωνία για την αναστολή των πληγμάτων.
Το πετρέλαιο, το ντίζελ και η πίεση από την Ουάσιγκτον
Η πρωτοβουλία του Τραμπ συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια περιορισμού των υψηλών τιμών των καυσίμων στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατηγορήσει τον Ζελένσκι ότι οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια επιβαρύνουν τις διεθνείς αγορές και συμβάλλουν στην άνοδο των τιμών του ντίζελ.
Την Παρασκευή, ο Τραμπ ανακοίνωσε επίσης συμφωνία με τον Πούτιν για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ, σε μια προσπάθεια να ενισχυθεί η προσφορά καυσίμων. Η εξέλιξη προκάλεσε αντιδράσεις στην Ουκρανία και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εκφράζονται ανησυχίες ότι τα έσοδα από τις εξαγωγές θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη δυνατότητα της Ρωσίας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Ο Ζελένσκι αμφισβήτησε, παράλληλα, το κατά πόσο οι πρόσθετες ρωσικές προμήθειες μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τις διεθνείς τιμές. Όπως ανέφερε στο Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας, η Ρωσία μπορεί ήδη να εξάγει περίπου 300.000 έως 500.000 τόνους ντίζελ τον μήνα, ενώ η παγκόσμια κατανάλωση φθάνει περίπου τους 120 εκατομμύρια τόνους μηνιαίως.
«Τι αντίκτυπο θα μπορούσε να έχει αυτό; Δεν πιστεύω ότι θα είχε», δήλωσε, προτείνοντας μάλιστα οι ΗΠΑ να εξετάσουν αντίστοιχη συμφωνία προμήθειας καυσίμων με την Ουκρανία.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι επιθέσεις με drones μεγάλης εμβέλειας δίνουν στο Κίεβο τη δυνατότητα να επηρεάζει τη λειτουργία των ρωσικών διυλιστηρίων και τη μεταφορά πετρελαίου. Για τον λόγο αυτό, η διακοπή των ουκρανικών πληγμάτων, χωρίς αντίστοιχη δέσμευση της Μόσχας, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ασύμμετρη κατάσταση εις βάρος της Ουκρανίας.
Στο τραπέζι η διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής στήριξης
Η διαφωνία για τις επιθέσεις στις ενεργειακές εγκαταστάσεις έχει εντείνει την πίεση της Ουάσιγκτον προς το Κίεβο. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν οι Financial Times, η κυβέρνηση Τραμπ έχει εξετάσει το ενδεχόμενο να διακόψει τον μηχανισμό προμήθειας όπλων προς την Ουκρανία, προκειμένου να αναγκάσει την ουκρανική ηγεσία να σταματήσει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές.
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να προειδοποίησαν Ουκρανούς διαπραγματευτές ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να περιορίσει την ανταλλαγή κρίσιμων πληροφοριών για τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις, εάν το Κίεβο δεν αναστείλει τις επιχειρήσεις του κατά των ρωσικών διυλιστηρίων.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι αναμένει λεπτομέρειες για τις συνομιλίες μεταξύ Αμερικανών και Ρώσων αξιωματούχων, υπογραμμίζοντας ότι η Ουκρανία χρειάζεται σαφείς όρους και αμοιβαίες δεσμεύσεις. Τόνισε, επίσης, ότι η ενεργειακή εκεχειρία θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστικό βήμα προς τον τερματισμό του πολέμου, εφόσον εφαρμοστεί και από τις δύο πλευρές.
Η πρόταση Ζελένσκι για εκλογές και η απάντηση Πεσκόφ
Η αντιπαράθεση επεκτάθηκε και στο ζήτημα των εκλογών στην Ουκρανία. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η χώρα χρειάζεται νέο ηγέτη που θα μπορούσε να καταλήξει σε συμφωνία με τη Ρωσία, ενώ δήλωσε ότι θεωρεί πως έχει έρθει η ώρα να εκλεγεί νέος πρόεδρος.
Ο Ζελένσκι απάντησε ότι η επιλογή της ηγεσίας ανήκει αποκλειστικά στον ουκρανικό λαό. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι έχει μεταφέρει στην αμερικανική πλευρά πρόταση για τη διεξαγωγή εκλογών, εφόσον ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν συμφωνήσει σε πλήρη κατάπαυση του πυρός για 60 ημέρες.
«Δώστε μας δύο μήνες, 60 ημέρες πλήρους εκεχειρίας, και θα οργανώσουμε εκλογές», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Ουκρανία θα αποδεχθεί οποιαδήποτε επιλογή των πολιτών της.
Το Κρεμλίνο, ωστόσο, απέρριψε την πρόταση. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Μόσχα δεν επιδιώκει μια προσωρινή εκεχειρία, αλλά μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική συμφωνία.
«Δεν θέλουμε εκεχειρία. Θέλουμε μακροπρόθεσμη ειρήνη και είμαστε έτοιμοι να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν για να την επιτύχουμε», ανέφερε, σύμφωνα με τις σχετικές δηλώσεις που μεταδόθηκαν από μέσα ενημέρωσης.
Η ρωσική πλευρά υποστηρίζει, επίσης, ότι μια προσωρινή παύση των εχθροπραξιών θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία χρόνο για στρατιωτική ανασύνταξη. Η θέση αυτή αποτελεί ισχυρισμό της Μόσχας και δεν συνιστά ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο γεγονός.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση και οι νέες κυρώσεις
Η αβεβαιότητα γύρω από την εκεχειρία έχει προκαλέσει επιφυλάξεις και στην Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, δήλωσε ότι η Ρωσία δεν δείχνει διάθεση αποκλιμάκωσης, υποστηρίζοντας ότι οι προτάσεις για κατάπαυση του πυρός συναντούν επανειλημμένα νέες επιθέσεις.
Τη Δευτέρα, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν επίσης στην επιβολή νέων κυρώσεων σε περίπου 1.600 πρόσωπα και οντότητες που συνδέονται με το ρωσικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι η ΕΕ θα καλωσόριζε μια πραγματική παύση των επιθέσεων, αλλά σημείωσε ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις πως η Ρωσία είναι διατεθειμένη να τηρήσει μια τέτοια δέσμευση. Παράλληλα, κάλεσε τις ΗΠΑ να ενισχύσουν την πίεση προς τη Μόσχα μέσω κυρώσεων.
Το βασικό ερώτημα είναι πλέον εάν η ανακοίνωση του Τραμπ μπορεί να μετατραπεί σε μια συγκεκριμένη και επαληθεύσιμη συμφωνία. Μέχρι στιγμής, η Μόσχα δεν έχει επιβεβαιώσει ότι αποδέχεται την ενεργειακή εκεχειρία, ενώ το Κίεβο δηλώνει ότι θα σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια μόνο εφόσον η Ρωσία παύσει αντίστοιχα τα πλήγματα στις ουκρανικές υποδομές.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη δυσκολία επίτευξης ακόμη και μιας περιορισμένης συμφωνίας, την ώρα που η ενεργειακή ασφάλεια, οι τιμές των καυσίμων και η στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας συνδέονται όλο και πιο στενά με τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου.
