Η Ουκρανία θα επαναλάβει τις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, δήλωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, εκφράζοντας την έντονη δυσαρέσκειά του για την υποχώρηση της αμερικανικής υποστήριξης, την ώρα που η Ρωσία εντείνει τα πλήγματα σε ουκρανικές υποδομές. Σε συνέντευξή του στους Financial Times στο Λονδίνο, ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το Κίεβο στερήθηκε προειδοποιήσεις για επικείμενες ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις, ενώ οι περιορισμοί στη λειτουργία του δορυφορικού δικτύου Starlink δυσχέραναν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Ο περιορισμός στις επιθέσεις κατά των διυλιστηρίων τελείωσε. Ως εδώ», δήλωσε, σηματοδοτώντας την επιστροφή σε μια στρατηγική που στοχεύει ενεργειακές εγκαταστάσεις οι οποίες, σύμφωνα με το Κίεβο, χρηματοδοτούν τη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Οι πιέσεις της Ουάσιγκτον στον Ζελένσκι και το Starlink
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι ΗΠΑ είχαν πιέσει την Ουκρανία να αναστείλει τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές επιχειρήσεις, με το επιχείρημα ότι μια τέτοια κίνηση, σε συνδυασμό με συμφωνία για την προμήθεια μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ, θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των τιμών των καυσίμων στην αμερικανική αγορά.
Ο ίδιος ανέφερε ότι διέκοψε τις επιθέσεις κατά ενεργειακών στόχων για τρεις ημέρες, ανταποκρινόμενος στις αμερικανικές επιθυμίες. Η Ρωσία, ωστόσο, συνέχισε να πλήττει ουκρανικές ενεργειακές υποδομές. Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι περισσότεροι από 100 άνθρωποι σκοτώθηκαν μέσα στην τελευταία εβδομάδα, καταγγέλλοντας ότι η προσωρινή αυτοσυγκράτηση της Ουκρανίας δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχη στάση της Μόσχας.
Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν πως η συνέχιση των επιθέσεων στα διυλιστήρια θα μπορούσε να οδηγήσει σε διακοπή της ανταλλαγής στρατιωτικών πληροφοριών. Αργότερα, πρόσθεσε, ο περιορισμός παρουσιάστηκε ως τεχνικό πρόβλημα. Ο ίδιος απέρριψε αυτή την εξήγηση, υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για συνειδητή απόφαση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αρνηθεί ότι οι ΗΠΑ σταμάτησαν να μοιράζονται πληροφορίες με την Ουκρανία. Από την πλευρά του, ο Ίλον Μασκ έχει εξηγήσει ότι τα συστήματα Starshield, στρατιωτικής χρήσης και βασισμένα στην τεχνολογία του Starlink, ελέγχονται από την αμερικανική κυβέρνηση και ότι οι περιορισμοί στη χρήση τους καθορίζονται από τον στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο.
Patriot, Πούτιν και ευρωπαϊκή στήριξη
Παρά τη σκληρή κριτική προς την Ουάσιγκτον, ο Ζελένσκι τόνισε ότι η αμερικανική συνεργασία παραμένει ζωτικής σημασίας. Αν οι ΗΠΑ επιμείνουν στην αναστολή των ουκρανικών πληγμάτων, το Κίεβο θα μπορούσε να εξετάσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο μόνο εφόσον λάβει ως αντάλλαγμα περισσότερους πυραύλους αναχαίτισης Patriot. Αυτή, όπως είπε, είναι η ελάχιστη απαίτηση για την προστασία της χώρας από τις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.
Ο Ουκρανός πρόεδρος κατηγόρησε επίσης τον Τραμπ ότι επιδεικνύει θαυμασμό για αυταρχικούς ηγέτες, μεταξύ των οποίων και ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Προειδοποίησε ότι πιθανές ενεργειακές συμφωνίες ΗΠΑ–Ρωσίας, αρχικά για το ντίζελ και στη συνέχεια ενδεχομένως για το φυσικό αέριο, θα μπορούσαν να προσφέρουν στη Μόσχα πρόσθετα έσοδα για τη συνέχιση του πολέμου.
Μιλώντας στο Λονδίνο, όπου συναντήθηκε με τον βασιλιά Κάρολο και τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ, ο Ζελένσκι υπογράμμισε τη σημασία της δυτικής ενότητας. Επρόκειτο επίσης να απευθυνθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες στις Βρυξέλλες, ζητώντας αυστηρότερες κυρώσεις και ταχύτερη αποδέσμευση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Παραδέχθηκε ότι η συνέχιση του πολέμου χωρίς αμερικανική υποστήριξη θα ήταν «πολύ δύσκολη», ενώ προειδοποίησε ότι οι πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη θα μπορούσαν να ενισχύσουν φιλορωσικές δυνάμεις.
Διαφωνία για τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια
Την ίδια ώρα, νέα ένταση προκαλεί η αμερικανική πρόταση για τα παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι Financial Times, η Ουάσιγκτον πρότεινε να εξεταστεί η μεταφορά μέρους των κεφαλαίων σε ένα νέο χρηματοοικονομικό σχήμα ειδικού σκοπού, υπό αμερικανική εποπτεία, στο πλαίσιο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Η πρόταση συζητήθηκε σε συνάντηση στο Μαϊάμι, με τη συμμετοχή διαπραγματευτών του Ντόναλντ Τραμπ και αξιωματούχων από την Ουκρανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Παρουσιάστηκε από τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, και τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου. Οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι απέρριψαν την ιδέα, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στην παραχώρηση του ελέγχου των κεφαλαίων στην Ουάσιγκτον ή στην επιστροφή οποιουδήποτε μέρους τους στη Μόσχα.
Το διακύβευμα είναι μεγάλο: οι δυτικοί σύμμαχοι έχουν δεσμεύσει περίπου 260 δισ. ευρώ σε ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία μετά την εισβολή του 2022, με το μεγαλύτερο μέρος να βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ουκρανία έχει λάβει δάνειο 45 δισ. ευρώ από τις χώρες της G7, το οποίο στηρίζεται στα έσοδα από τους τόκους των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δεσμευτεί να αξιοποιήσουν τα κεφάλαια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας εφόσον η Ρωσία δεν καταβάλει πολεμικές αποζημιώσεις.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ξεκαθάρισε ότι τα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να παραμείνουν υπό ευρωπαϊκό έλεγχο. «Είναι δικό μας ζήτημα και εμείς αποφασίζουμε γι’ αυτό», δήλωσε στις Βρυξέλλες. Κάθε απόφαση για αποδέσμευση των κεφαλαίων απαιτεί τη συναίνεση και των 27 κρατών-μελών, γεγονός που καθιστά δύσκολη την υλοποίηση της αμερικανικής πρότασης. Η Μόσχα, από την πλευρά της, έχει προαναγγείλει νομικές ενέργειες για την επιστροφή των περιουσιακών στοιχείων.
Οι δύο εξελίξεις —η επιστροφή των ουκρανικών επιθέσεων στα διυλιστήρια και η διαφωνία για τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια— αποτυπώνουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις των δυτικών συμμάχων ως προς τον τερματισμό του πολέμου. Για το Κίεβο, η στρατιωτική πίεση και η διατήρηση των πόρων που μπορούν να στηρίξουν την άμυνά του παραμένουν κρίσιμες. Για την Ουάσιγκτον, η αναζήτηση μιας συνολικής συμφωνίας περιλαμβάνει και οικονομικά κίνητρα. Η απόσταση μεταξύ των δύο προσεγγίσεων, ωστόσο, ενδέχεται να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις ειρηνευτικές προσπάθειες.
