Η Ελβετία (1η), η Σουηδία (2η) και οι Ηνωμένες Πολιτείες (3η) ηγούνται για άλλη μια χρονιά στην παγκόσμια κατάταξη καινοτομίας, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Global Innovation Index (GII) 2026. Στην ίδια έκθεση, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 41η θέση παγκοσμίως ανάμεσα σε 139 οικονομίες, σημειώνοντας άνοδο μίας θέσης σε σχέση με την προηγούμενη κατάταξη.
Η παγκόσμια ερευνητική παραγωγή ξεπέρασε τα 2,4 εκατομμύρια άρθρα πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση 6,9% πάνω από τη μακροπρόθεσμη τάση
Η εν λόγω έκθεση δόθηκε στη δημοσιότητα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Πνευματικής Ιδιοκτησίας – WIPO (WIPO). Η Ελβετία κατέκτησε πάλι στην κορυφή της κατάταξης με βαθμολογία 66,7 στα 100. Αυτή είναι η 16η φορά που η χώρα ανακηρύσσεται παγκόσμιος ηγέτης στην καινοτομία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν στην τρίτη θέση, αμέσως πίσω από τη Σουηδία. Συνολικά, η κατάταξη των 10 πρώτων θέσεων παρέμεινε αμετάβλητη σε σχέση με την περσινή έκδοση του δείκτη, με μόνο μικρές μεταβολές που αφορούν το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Φινλανδία.
Ο δείκτης GII του WIPO, ο οποίος δημοσιεύεται ετησίως, κατατάσσει 139 οικονομίες με βάση τα οικοσυστήματα καινοτομίας τους, εστιάζοντας σε έναν εκτενή κατάλογο κριτηρίων, όπως το ανθρώπινο κεφάλαιο, οι θεσμοί, η τεχνολογία και η δημιουργική παραγωγή, καθώς και η εξειδίκευση της αγοράς και των επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων.
Οι επιστημονικές δημοσιεύσεις έσπασαν ένα νέο παγκόσμιο ρεκόρ: η παγκόσμια ερευνητική παραγωγή ξεπέρασε τα 2,4 εκατομμύρια άρθρα πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση 6,9% πάνω από τη μακροπρόθεσμη τάση.
Οι παγκόσμιες δαπάνες για Ε&Α (έρευνα και ανάπτυξη) αυξήθηκαν κατά 4,7% σε πραγματικούς όρους το 2024, όταν οι συνολικές δαπάνες της Κίνας για Ε&Α ξεπέρασαν ελαφρώς αυτές των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο υπόλοιπος κόσμος προβλέπεται να σημειώσει αύξηση περίπου 2%, με την ικανότητα Ε&Α να επεκτείνεται σε οικονομίες μεσαίου εισοδήματος, όπως η Αίγυπτος, η Ινδονησία, η Μαλαισία και το Βιετνάμ.
Η παγκόσμια ένταση Ε&Α διατηρείται κοντά στο 2% του ΑΕΠ, από 1,2% πριν από τρεις δεκαετίες, αν και η αύξησή της έχει σταθεροποιηθεί. Η παγκόσμια ένταση Ε&Α προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 3,3% το 2025 και να ανέλθει στο 3,6% το 2026, υπερβαίνοντας την αύξηση του ΑΕΠ.
Η εταιρική Ε&Α σημειώνει ρεκόρ
Οι δαπάνες για εταιρική Ε&Α μεταξύ των κορυφαίων χωρών παγκοσμίως ανήλθαν σε ρεκόρ 1,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση 5,8% σε πραγματικούς όρους από το 2024. Αυτή η αύξηση οφείλεται όλο και περισσότερο σε εταιρείες που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο λογισμικό και την τεχνητή νοημοσύνη (AI), αν και η Ε&Α στον τομέα της αεροδιαστημικής και της άμυνας σημείωσε επίσης απότομη άνοδο.
Η αξία των επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου (VC) ανακάμπτει
Η αξία των συναλλαγών VC αυξήθηκε κατά περίπου 28% στα 510 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ετήσια αύξηση από το 2021. Η τεχνητή νοημοσύνη (AI)
αντιπροσώπευε το 53% της παγκόσμιας αξίας συναλλαγών VC το 2025, εκτινάσσοντας το ποσοστό αυτό στο 77% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026. Ωστόσο, ο αριθμός των συναλλαγών μειώθηκε κατά 1,4%, σημειώνοντας την τέταρτη συνεχόμενη ετήσια πτώση. Παρ’ όλα αυτά, το VC αναπτύσσεται πέρα από τα γνωστά κέντρα: οι αφρικανικές νεοφυείς επιχειρήσεις συγκέντρωσαν περίπου 3,2 δισεκατομμύρια δολάρια πέρυσι, σημειώνοντας αύξηση περίπου 40% σε σχέση με το 2024.
Οι Παγκόσμιοι Ηγέτες της Καινοτομίας
Η κορυφή του δείκτη χαρακτηρίζεται από εξαιρετική σταθερότητα, με την Ελβετία να διατηρεί τα πρωτεία για 16η συνεχή χρονιά. Η Ευρώπη συνεχίζει να κυριαρχεί, κατέχοντας 14 από τις 25 κορυφαίες θέσεις παγκοσμίως.
Η Ελβετία πραμένει σταθερή στην κορυφή με κορυφαίες επιδόσεις στην ακαδημαϊκή έρευνα. Η Σουηδία ξεχωρίζει για το ισχυρό οικοσύστημα deep science και πράσινων τεχνολογιών που έχει αναπτύξει.
Οι ΗΠΑ κυριαρχούν στα επιχειρηματικά κεφάλαια (Venture Capitals) και την τετνητή νοημοσύνη.
Νότια Κορέα και Σιγκαπούρη κυριαρχούν ερευνητικά στην Ασία, με τη δεύτερη να έχει κορυφαία παόδησ στην αξιοποίηση των επενδύσεων και των υποδομών.
Όσον αφορά στην Κίνα αξιοσημείωτο είναι ότι αποτελοεί τη μόνη οικονομία μεσαίου εισοδήματος στο Top10 με τεράστια αύξηση επιστημονικών δημοσιεύσεων.
Η επίδοση της Ελλάδας
Η Ελλάδα συγκεντρώνει βαθμολογία 38,2 καταλαμβάνοντας την 41η θέση στην παγκόσμια κλίμακα. Παρά τη μικρή άνοδο, η χώρα μας παραμένει χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μεταξύ των 39 ευρωπαϊκών οικονομιών κατατάσσεται 27η, ενώ μεταξύ των οικονομιών υψηλού εισοδήματος καταλαμβάνει την 38η θέση.
Αυτό που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι η επίδοση της χώρας μας είναι ανάλογη του εισοδήματος: Η Ελλάδα κατατάσσεται στην ομάδα των χωρών των οποίων η καινοτομική δραστηριότητα κρίνεται απόλυτα ευθυγραμμισμένη (in line) με το επίπεδο της οικονομικής τους ανάπτυξης.
Το κεντρικό ζήτημα, ωστόσο, για την Ελλάδα – και την Ευρώπη συνολικά – παραμένει η δυσκολία αποτελεσματικής μετατροπής (conversion) της ισχυρής ερευνητικής και ακαδημαϊκής βάσης σε εμπορικά βιώσιμες, ταχέως αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις.
Κύριες διεθνείς τάσεις καινοτομίας
Η έκθεση του 2026 αναδεικνύει δύο αντίρροπες δυνάμεις που διαμορφώνουν το διεθνές σκηνικό:
• Συγκέντρωση στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI): Τα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών (Venture Capital) παρουσιάζουν ακραία συγκέντρωση. Η AI απορρομά το 53% της παγκόσμιας αξίας των VC deals (και το 77% στο πρώτο μισό του 2026), με τη Βόρεια Αμερική να προσελκύει τη συντριπτική πλειονότητα αυτών των επενδύσεων.
• Διαφοροποίηση στη Βάση: Παράλληλα, η καινοτομία διαχέεται σε περισσότερες χώρες μεσαίου εισοδήματος (όπως η Ινδία, η Μαλαισία και το Μαρόκο), οι οποίες ενισχύουν σταθερά την παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων και την υιοθέτηση ρομποτικής ή ηλεκτροκίνησης.
