Τουρισμός: Επενδύσεις 5 δισ. και στροφή στα πεντάστερα ξενοδοχεία

Στα 10,9 δισ. ευρώ εκτοξεύτηκαν τον περασμένο Αύγουστο τα υπόλοιπα των τραπεζικών δανείων προς τις επιχειρήσεις καταλυμάτων και εστίασης, αποτυπώνοντας την εντυπωσιακή αύξηση της χρηματοδότησης του ελληνικού τουρισμού την τελευταία δεκαετία. Η ισχυρή επενδυτική δραστηριότητα, που έφτασε τα 5 δισ. ευρώ το 2025 ενώ οι νέες χορηγήσεις κυμαίνονται στα 1,2 δις. ευρώ σε ετήσια βάση τα τελευταία χρόνια. Το επενδυτικό κρεσέντο συνοδεύεται από την ποιοτική αναβάθμιση του ξενοδοχειακού δυναμικού, αλλά και από σημαντικές προκλήσεις που συνδέονται με τη φορολογία, τις υποδομές, την εποχικότητα και την έλλειψη εργαζομένων.

Τη δυναμική αυτή, αλλά και την ανάγκη αλλαγής του αναπτυξιακού μοντέλου, ανέδειξε η παρουσίαση της νέας μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ, «Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές», που πραγματοποιήθηκε χθες.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ομίλου Eurobank και πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Οικονομικών Αναλύσεων και Προοπτικών του τραπεζικού κλάδου της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, Τάσος Αναστασάτος, υπογράμμισε ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν συμβάλει καθοριστικά τόσο στην αύξηση των επενδύσεων όσο και στον ποιοτικό μετασχηματισμό του τουρισμού.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, τα υπόλοιπα δανείων προς καταλύματα και εστίαση αυξήθηκαν από 4,6 δισ. ευρώ το 2016 σε 10 δισ. ευρώ το 2025, σημειώνοντας υπερδιπλασιασμό. Τον Αύγουστο του 2026 είχαν ήδη φτάσει τα 10,9 δισ. ευρώ.

Παράλληλα, οι νέες χορηγήσεις διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 1,22 δισ. ευρώ ετησίως την τελευταία πενταετία, ενώ το μερίδιο του κλάδου στο σύνολο των νέων επιχειρηματικών δανείων αυξήθηκε από 8,9% το 2020 σε 15% το 2025.

Η μεγάλη άνοδος των ξενοδοχείων πέντε αστέρων

Η ενίσχυση της χρηματοδότησης συνοδεύτηκε από σημαντική αναβάθμιση του ξενοδοχειακού προϊόντος.

Όπως επισήμανε ο κ. Αναστασάτος, μεταξύ 2004 και 2025 ο αριθμός των ξενοδοχείων πέντε αστέρων αυξήθηκε κατά 6,3 φορές, με το μερίδιό τους στο συνολικό ξενοδοχειακό δυναμικό να ενισχύεται από 1,6% σε 8,6%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αλλαγή στη δυναμικότητα, καθώς οι μονάδες πέντε αστέρων συγκεντρώνουν πλέον το 26% των ξενοδοχειακών κλινών, έναντι μόλις 7,8% το 2004.

Την ίδια περίοδο, αυξήθηκε και το επενδυτικό βάρος του τουρισμού στην οικονομία. Το μερίδιο των καταλυμάτων και της εστίασης στον συνολικό ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου ανήλθε από 1,52% το 1995 σε 3,26% το 2024.

Επιπλέον, περίπου 6,2 δισ. ευρώ έχουν κατευθυνθεί σε στρατηγικές τουριστικές επενδύσεις την περίοδο 2012–2026.

Στροφή σε παραγωγικές επενδύσεις

Ωστόσο, σύμφωνα με τον επικεφαλής οικονομολόγο της Eurobank, η επόμενη ημέρα του τουρισμού δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην αύξηση των αφίξεων.

Προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αύξηση των εσόδων ανά επισκέπτη, μέσα από επενδύσεις υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και αναβάθμιση των δημόσιων και ιδιωτικών υποδομών.

Ο ίδιος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις νέες παραγωγικές επενδύσεις, τα λεγόμενα greenfield projects, έναντι των απλών εξαγορών υφιστάμενων επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με το ΙΝΣΕΤΕ, οι συνολικές τουριστικές επενδύσεις εκτιμώνται σε 5 δισ. ευρώ το 2025, εκ των οποίων περίπου 2,8 δισ. ευρώ αφορούν τον ξενοδοχειακό κλάδο.

Παρά την αύξηση των δανείων, η μελέτη επισημαίνει ότι πολλές μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες χρηματοδότησης. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η δημιουργία εξειδικευμένου χρηματοδοτικού εργαλείου, με μικροδάνεια, εγγυήσεις και τεχνική υποστήριξη.

Ο τουρισμός παράγει το 13% του ΑΕΠ

Η άμεση συνεισφορά του τουρισμού αντιστοιχεί στο 13% του ΑΕΠ, ενώ μαζί με τις έμμεσες επιδράσεις προσεγγίζει το 30%, σύμφωνα με τη μελέτη που παρουσίασε ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Άρης Ίκκος.

Ο τουρισμός καλύπτει περίπου το 70% του ελλείμματος του ισοζυγίου αγαθών, ενώ δημιουργεί σημαντική ζήτηση για προϊόντα και υπηρεσίες της αγροδιατροφής, της μεταποίησης, των μεταφορών και του εμπορίου.

Όμως, η ανάπτυξη παρουσιάζει έντονες γεωγραφικές ανισορροπίες. Πέντε περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83% των επισκέψεων και το 90% των τουριστικών εισπράξεων, ενώ μεγάλες περιοχές της χώρας παραμένουν ουσιαστικά εκτός τουριστικής ανάπτυξης.

Εξίσου έντονη είναι η εποχικότητα. Το τρίτο τρίμηνο του 2025 συγκέντρωσε το 52,9% των διανυκτερεύσεων, έναντι μόλις 5,7% του πρώτου τριμήνου.

Φορολογία και ελλείψεις προσωπικού

Πρόσθετη πρόκληση αποτελεί η φορολογική επιβάρυνση. Η Ελλάδα κατατάσσεται πέμπτη μεταξύ επτά ανταγωνιστικών μεσογειακών χωρών ως προς την τουριστική φορολογική ανταγωνιστικότητα.

Οι εισπράξεις από το τέλος ανθεκτικότητας ανήλθαν σε 588 εκατ. ευρώ το 2025, ποσό που αντιστοιχεί στο 4,4% του συνολικού κύκλου εργασιών ξενοδοχείων και καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Παράλληλα, το 14% των θέσεων εργασίας στα ξενοδοχεία παρέμεινε κενό, ενώ μόλις το 24% των εργαζομένων είναι απόφοιτοι τουριστικών σχολών.

Η απασχόληση σε καταλύματα και εστίαση έφτασε κατά την καλοκαιρινή αιχμή τους 475.200 εργαζομένους.

Ο τουρισμός δημιουργεί αξία

Ο τουρισμός δεν είναι ένας απομονωμένος κλάδος. Επηρεάζει και επηρεάζεται από την οικονομία, την κοινωνία, τις δημόσιες υποδομές, το φυσικό περιβάλλον, την αγορά εργασίας, την τεχνολογία, τη λειτουργία των προορισμών και τη διεθνή εικόνα της χώρας. Η ανταγωνιστικότητά του δεν κρίνεται μόνο από το πόσοι επισκέπτες έρχονται, αλλά από την αξία που δημιουργείται, από την ποιότητα της εμπειρίας, από τη διάχυση των ωφελειών στις τοπικές κοινωνίες και από την ικανότητα του συστήματος να προσαρμόζεται σε νέες απαιτήσεις και κινδύνους, τόνισε ο Ηλίας Κικίλιας Γενικός Διευθυντής ΙΝΣΕΤΕ

Η πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου, υπογράμμισε ότι ο τουρισμός πρέπει πλέον να δημιουργεί μεγαλύτερη και σταθερότερη αξία για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις τοπικές κοινωνίες. «Ο ελληνικός τουρισμός έχει διανύσει μια εντυπωσιακή πορεία που πιστώνεται σε όσα έχουμε χτίσει από κοινού διαχρονικά. Σήμερα αποτελεί βασικό συστατικό του παραγωγικού μοντέλου της χώρας και καταλύτη για την εξέλιξή του. Το ζητούμενο της επόμενης ημέρας δεν είναι μόνο να μεγαλώνει σε αριθμούς, αλλά να δημιουργεί μεγαλύτερη και σταθερή αξία για όλους. Η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ αποτυπώνει συνολικά και με ειλικρίνεια τη σημερινή πραγματικότητα και φωτίζει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που έχουμε μπροστά μας», ανέφερε η κα. Σμπώκου.

Η πρόκληση, επομένως, για τον ελληνικό τουρισμό, δεν είναι μόνο η διατήρηση των υψηλών επιδόσεων, αλλά η μετάβαση σε ένα πιο παραγωγικό και ισορροπημένο μοντέλο, στο οποίο οι αυξημένες επενδύσεις και η τραπεζική χρηματοδότηση θα συνοδεύονται από καλύτερες υποδομές, περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες και ευρύτερη διάχυση των οικονομικών ωφελειών, σύμφωνα με την μελέτη.