Με ανορθόδοξες τακτικές και επιθέσεις χαμηλού κόστους εναντίον εμπορικών πλοίων, το Ιράν επιχειρεί να διατηρήσει υπό απειλή τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, πιέζοντας την κυβέρνηση Τραμπ σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου παραμένουν σε αδιέξοδο.
Η Τεχεράνη χρησιμοποιεί πλέον ένα ευρύ φάσμα μέσων, από υποβρύχια drones με εκρηκτικά και ρουκέτες έως νάρκες που τοποθετούνται απευθείας στα κύτη πλοίων. Στόχος είναι να παρεμποδιστεί η έξοδος πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο και να επανέλθει το κλίμα ανασφάλειας που είχε παραλύσει τη ναυσιπλοΐα στην αρχή της σύγκρουσης, αναφέρει η Wall Street Journal.
Από την πλευρά τους, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις πραγματοποιούν σχεδόν καθημερινές επιχειρήσεις για την προστασία των εμπορικών πλοίων και τη διατήρηση της ροής πετρελαίου, ενώ παράλληλα συνεχίζουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι ελέγχει τη θαλάσσια οδό και ότι τα Στενά έχουν καθαριστεί από τις ιρανικές νάρκες. Ωστόσο, οι επιθέσεις συνεχίζονται.
Τη Δευτέρα, οι ΗΠΑ έπληξαν το νησί Κεσμ του Ιράν, στο πλαίσιο μιας σειράς περιορισμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή, με στόχο να σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων και διερχόμενων πλοίων, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Επιθέσεις με χαμηλό κόστος, υψηλό αντίκτυπο
Η ένταση αποτυπώνεται και στις τιμές της ενέργειας. Το Brent διαπραγματευόταν την Τρίτη κοντά στα 102 δολάρια το βαρέλι, έναντι λίγο πάνω από 70 δολάρια πριν από τον πόλεμο, ενώ η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ είχε φτάσει περίπου τα 4,15 δολάρια το γαλόνι. Όπως επισημαίνει ο Γκρέγκορι Μπρου, αναλυτής του Eurasia Group για το Ιράν και την ενέργεια, η Τεχεράνη μπορεί να διατηρεί υψηλό τον κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς και τις τιμές του πετρελαίου.
Τον Οκτώβριο καταγράφηκαν περισσότερα από 35 περιστατικά επιθέσεων στα Στενά, ο υψηλότερος μηνιαίος αριθμός από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με το βρετανικό κέντρο UK Maritime Trade Operations. Τουλάχιστον πέντε πλοία είχαν δεχθεί πλήγματα μέχρι τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου.
Από τα τέλη Αυγούστου, το Ιράν φέρεται να χρησιμοποιεί υποβρύχια drones που μεταφέρουν εκρηκτικά για να πλήξει εμπορικά πλοία. Παράλληλα, επανέφερε τις λεγόμενες μαγνητικές νάρκες, τις οποίες είχε χρησιμοποιήσει και το 2019. Σε πρόσφατο περιστατικό, μικρό σκάφος πλησίασε δεξαμενόπλοιο στα βόρεια του Ομάν και τοποθέτησε δύο εκρηκτικούς μηχανισμούς στο κύτος του. Οι εκρήξεις προκάλεσαν πυρκαγιά στο μηχανοστάσιο και έθεσαν προσωρινά το πλοίο εκτός λειτουργίας.
Μαγνητική νάρκη
Το Ιράν στρέφεται στην τακτική των μικρών σκαφών
Καθώς μεγάλο μέρος του ιρανικού πολεμικού ναυτικού έχει καταστραφεί από αμερικανικά πλήγματα, η Τεχεράνη στρέφεται όλο και περισσότερο σε μικρά σκάφη, τα οποία μπορούν να κινούνται ανάμεσα στα πολυάριθμα αλιευτικά της περιοχής. Πληρώματά τους λειτουργούν ως παρατηρητές, εντοπίζοντας διερχόμενα πλοία και μεταδίδοντας πληροφορίες σε χειριστές πυραύλων και drones.
Η μέθοδος αυτή δυσκολεύει τον εντοπισμό των δραστών, καθώς οι αμερικανικές δυνάμεις δεν μπορούν εύκολα να διακρίνουν τα σκάφη που συμμετέχουν σε επιχειρήσεις από την υπόλοιπη θαλάσσια κυκλοφορία. Σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα ναυτικού πολέμου Αλέσιο Παταλάνο του King’s College London, το Ιράν μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές με περιορισμένο κόστος, αξιοποιώντας ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές θέσεις κατά μήκος των ακτών του.
Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στα δεξαμενόπλοια. Έχουν επεκταθεί σε πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, χύδην φορτίου και φυσικού αερίου, ακόμη και σε πλοία που βρίσκονται αγκυροβολημένα σε άλλα σημεία του Περσικού Κόλπου.
Η εύθραυστη ανάκαμψη των μεταφορών
Η κλιμάκωση συμπίπτει με την επιβράδυνση της ανάκαμψης της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler, οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορτώσεων από πλοίο σε πλοίο, διαμορφώθηκαν κατά μέσο όρο σε 7,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως την εβδομάδα έως την 1η Νοεμβρίου, περίπου στο 45% των προπολεμικών επιπέδων. Νωρίτερα τον Οκτώβριο είχαν πλησιάσει τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.
Την ίδια στιγμή, το κόστος μεταφοράς έχει εκτοξευθεί. Στα μέσα Οκτωβρίου, η μεταφορά ενός βαρελιού αργού από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία κόστιζε σχεδόν 37 δολάρια, πάνω από πενταπλάσια τιμή σε σχέση με πριν από τον πόλεμο, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Έτσι, ακόμη και χωρίς να μπορεί να κλείσει πλήρως τα Στενά, η Τεχεράνη διατηρεί τη δυνατότητα να επιβαρύνει το διεθνές εμπόριο και να τροφοδοτεί την αβεβαιότητα στις αγορές. Για την Ουάσιγκτον, η πρόκληση δεν είναι μόνο να διασφαλίσει τη διέλευση των πλοίων, αλλά και να αποτρέψει μια παρατεταμένη κρίση που θα διατηρεί υψηλό το ενεργειακό κόστος και την πολιτική πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
