Οταν αδειάζουν τα ψυγεία

Η εικόνα των άδειων ψυγείων σε σουπερμάρκετ στο Βέλγιο, όπου ζω, έγινε η αφορμή για έναν ευρύτερο προβληματισμό: πόσο ευάλωτη είναι σήμερα η καθημερινή μας τροφοδοσία απέναντι σε μια κυβερνοεπίθεση; Τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου, ψυγεία και καταψύκτες σε δεκάδες βελγικά καταστήματα παρουσίασαν απότομη αύξηση θερμοκρασίας. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, οι δράστες απέκτησαν εξ αποστάσεως πρόσβαση στις ρυθμίσεις των ψυκτικών εγκαταστάσεων και ενεργοποίησαν τη λειτουργία απόψυξης.

Οι εξατμιστές, αντί να ψύχουν, άρχισαν να διοχετεύουν θερμό αέρα. Περίπου 40 καταστήματα Delhaize, 15 Carrefour, 15 Intermarchee και πέντε Spar επηρεάστηκαν. Σε ορισμένα σημεία πώλησης, προϊόντα αποσύρθηκαν ή καταστράφηκαν, καθώς δεν μπορούσε πλέον να διασφαλιστεί η σωστή συντήρησή τους.

Το περιστατικό αποκαλύπτει μια λιγότερο ορατή πλευρά της ψηφιακής εξάρτησης των σύγχρονων σουπερμάρκετ. Πίσω από τα ράφια λειτουργεί ένα σύνθετο δίκτυο: ηλεκτρονικές παραγγελίες, συστήματα διαχείρισης αποθεμάτων, αυτοματοποιημένες αποθήκες, αισθητήρες θερμοκρασίας και συστήματα τηλεχειρισμού. Η τεχνολογία κάνει την τροφοδοσία ταχύτερη και αποτελεσματικότερη, αλλά δημιουργεί και νέα σημεία ευπάθειας.

Δεν είναι η πρώτη φορά που μια ψηφιακή επίθεση προκαλεί πραγματικές οικονομικές ζημιές. Το 2017, η επίθεση NotPetya έπληξε μεγάλες επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων τη Mondelez, ενώ το 2021 η κυβερνοεπίθεση στην εταιρεία κρέατος JBS ανέδειξε πόσο εύκολα μπορεί να διαταραχθεί μια κρίσιμη αλυσίδα τροφίμων.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις οικονομικές απώλειες. Οταν διακόπτεται η ψυκτική αλυσίδα, τα ευπαθή τρόφιμα μπορεί να καταστούν ακατάλληλα για κατανάλωση. Η αύξηση της θερμοκρασίας ευνοεί τον πολλαπλασιασμό μικροοργανισμών, χωρίς αυτό να είναι πάντοτε ορατό ή αντιληπτό από τον καταναλωτή. Γι’ αυτό η ιχνηλασιμότητα, η καταγραφή θερμοκρασιών και η άμεση απόσυρση ύποπτων προϊόντων είναι κρίσιμες διαδικασίες.

Η Ελλάδα δεν βρίσκεται έξω από αυτόν τον κίνδυνο. Τα σουπερμάρκετ και οι εταιρείες διανομής βασίζονται όλο και περισσότερο σε ψηφιακά συστήματα αποθήκευσης, μεταφοράς και παρακολούθησης της ψυκτικής αλυσίδας. Αυτό σημαίνει ότι μια επίθεση σε πληροφοριακά συστήματα δεν απειλεί μόνο τα ταμεία ή τα προσωπικά δεδομένα των πελατών· μπορεί να επηρεάσει παραγγελίες, αποθήκες, μεταφορές και, τελικά, την έγκαιρη τροφοδοσία των καταστημάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Check Point Research, τον Σεπτέμβριο του 2026 καταγράφονταν κατά μέσο όρο 2.162 κυβερνοεπιθέσεις την εβδομάδα ανά οργανισμό στην Ελλάδα, αυξημένες κατά 30% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Η προστασία απαιτεί συνδυασμό ψηφιακών και φυσικών μέτρων: διαχωρισμό των δικτύων, ισχυρή ταυτοποίηση χρηστών, ανεξάρτητους αισθητήρες και συναγερμούς, εφεδρική τροφοδοσία, τακτικές ενημερώσεις λογισμικού και εκπαιδευμένο τεχνικό προσωπικό. Εξίσου σημαντικά είναι τα σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας, ώστε ένα κατάστημα να μπορεί να αντιδράσει ακόμη και όταν τα ψηφιακά συστήματα καταρρεύσουν.

Γιατί, τελικά, η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά μόνο υπολογιστές και δεδομένα. Αφορά την επάρκεια τροφίμων, τη δημόσια υγεία και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να ξαναγεμίσουν τα ψυγεία, αλλά να γνωρίζουμε ότι όσα επιστρέφουν σε αυτά είναι ασφαλή.

O δρ Μιχάλης Kρητικός είναι κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ και επίκουρος καθηγητής σε θέματα Τεχνητής Νοημοσύνης και Ψηφιακής Μετάβασης στη Σχολή Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ