Η Fed προειδοποιεί ότι η αυξημένη ζήτηση για τεχνολογικό εξοπλισμό και ενεργειακές υποδομές δυσχεραίνει την επιστροφή του πληθωρισμού στον στόχο του 2%, περιορίζοντας τα περιθώρια περαιτέρω μείωσης των επιτοκίων.
Ως γνωστόν, η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε έναν νέο και ολοένα σημαντικότερο παράγοντα διαμόρφωσης του πληθωρισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη πρόκληση για τη νομισματική πολιτική της Federal Reserve.
Ενώ οι τεράστιες επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων, ημιαγωγούς και τεχνολογικές υποδομές ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα, ωστόσο ασκούν ταυτόχρονα ανοδικές πιέσεις στις τιμές, σε μια περίοδο κατά την οποία η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού έχει ήδη επιβραδυνθεί σημαντικά.
Επομένως, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν αποτελεί μόνο έναν δυνητικό μοχλό αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και μια πηγή πληθωριστικών πιέσεων, οι οποίες ενδέχεται να αποδειχθούν πιο επίμονες από ό,τι αρχικά αναμενόταν.
Τούτο δε αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει των επόμενων αποφάσεων της Fed, καθώς η διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα, σε συνδυασμό με την ανθεκτικότητα της αμερικανικής οικονομίας, αποδυναμώνει τα επιχειρήματα υπέρ μιας ταχύτερης νομισματικής χαλάρωσης.
Η AI ως νέα πηγή πληθωριστικών πιέσεων
Η επιταχυνόμενη κατασκευή υποδομών τεχνητής νοημοσύνης έχει προκαλέσει μια απότομη μετατόπιση της επενδυτικής ζήτησης προς συγκεκριμένες κατηγορίες τεχνολογικού εξοπλισμού, στις οποίες η προσφορά αδυνατεί να προσαρμοστεί με την ίδια ταχύτητα.
Κι αυτό διότι οι τιμές στις μνήμες, στους ημιαγωγούς, στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και σε άλλα τεχνολογικά προϊόντα έχουν καταγράψει σημαντικές αυξήσεις κατά τη διάρκεια του 2026, οι οποίες σε ορισμένες κατηγορίες είναι διψήφιες.
Συν αυτώ, η αυξημένη ζήτηση από τα κέντρα δεδομένων υπερβαίνει τις υφιστάμενες παραγωγικές δυνατότητες, δημιουργώντας ελλείψεις και ενισχύοντας το κόστος προμήθειας κρίσιμου εξοπλισμού.
Έτι περαιτέρω, εκτιμάται ότι οι πιέσεις αυτές θα αρχίσουν να υποχωρούν καθώς η παραγωγική δυναμικότητα θα προσαρμόζεται σταδιακά στις νέες ανάγκες. Προς το παρόν, όμως, η συνεχιζόμενη επέκταση των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη υποδηλώνει ότι η εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης ενδέχεται να απαιτήσει χρόνο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μια αντίφαση για την οικονομία. Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, οι επενδύσεις που απαιτούνται για την ανάπτυξή της αυξάνουν τη ζήτηση και τις τιμές, ενώ μακροπρόθεσμα η ευρύτερη υιοθέτησή της αναμένεται να ενισχύσει την παραγωγικότητα, να περιορίσει το κόστος παραγωγής και να λειτουργήσει αποπληθωριστικά.
Το ένα τέταρτο της υπέρβασης του πληθωρισμού συνδέεται με την AI
Σε τεχνικό επίπεδο, κατά το δωδεκάμηνο που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο, οι πιέσεις που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη αντιστοιχούσαν περίπου στο ένα τέταρτο της υπέρβασης του δομικού δείκτη προσωπικών καταναλωτικών δαπανών (core PCE) έναντι του στόχου της Fed.
Αντίστοιχη ήταν η συμβολή των δασμών και των υψηλότερων τιμών ενέργειας, ενώ το υπόλοιπο αποδίδεται στις συνεχιζόμενες επιπτώσεις προηγούμενων πληθωριστικών διαταραχών.
Η εκτίμηση αυτή αναδεικνύει τον βαθμό στον οποίο η τεχνολογική επενδυτική έκρηξη έχει αρχίσει να επηρεάζει τη συνολική δυναμική των τιμών και όχι αποκλειστικά τις αποτιμήσεις των τεχνολογικών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, τα τελευταία στοιχεία υποδηλώνουν ότι οι πληθωριστικές πιέσεις διευρύνονται σε περισσότερες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, ενισχύοντας την ανάγκη διατήρησης μιας προσεκτικής νομισματικής στάσης.
Η πρόοδος της Fed προς τον στόχο του 2% παραμένει περιορισμένη, καθώς τα τελευταία στοιχεία του δείκτη τιμών καταναλωτή υποδηλώνουν ότι ο ετήσιος δομικός πληθωρισμός PCE πιθανότατα επιταχύνθηκε στο 3,3% τον Οκτώβριο.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις δεν προέρχονται πρωτίστως από την αγορά εργασίας. Αντίθετα, η αύξηση των μισθών έχει επιβραδυνθεί, με τις μέσες ωριαίες αποδοχές να ενισχύονται κατά 3,1% σε ετήσια βάση τον Οκτώβριο, ρυθμός που είναι συμβατός με πληθωρισμό κοντά στον στόχο της Fed, δεδομένης της βελτίωσης της παραγωγικότητας.
Αυτό περιπλέκει τη χάραξη νομισματικής πολιτικής, διότι τα υψηλά επιτόκια μπορούν να περιορίσουν τη συνολική ζήτηση, αλλά έχουν μικρότερη άμεση αποτελεσματικότητα απέναντι σε πληθωριστικές πιέσεις που προκαλούνται από περιορισμούς στην παραγωγική δυναμικότητα, ενεργειακές διαταραχές ή απότομες μεταβολές της ζήτησης για εξειδικευμένο τεχνολογικό εξοπλισμό.
Άρα, η νομισματική πολιτική έχει περιορισμένη δυνατότητα να αντιμετωπίσει απευθείας αυτές τις πιέσεις, αν και η Fed οφείλει να αποτρέψει τη μεταφορά τους στο ευρύτερο επίπεδο τιμών και στις πληθωριστικές προσδοκίες.
Πώς επηρεάζονται οι αποφάσεις για τα επιτόκια
Με την πρωθύστερη παρατήρηση πως η Fed διατήρησε τον Οκτώβριο το εύρος των βασικών επιτοκίων στο 3,75%-4,00%, είναι προφανής η ανάγκη αναμονής για περισσότερα οικονομικά στοιχεία, μιας και επίκειται μεταβολή της ισορροπίας των κινδύνων για την αμερικανική οικονομία. Η αγορά εργασίας έχει σταθεροποιηθεί, με την ανεργία να διαμορφώνεται στο 4,1% τον Οκτώβριο, ενώ η ανάπτυξη παραμένει ισχυρή, με εκτιμώμενη αύξηση του ΑΕΠ άνω του 3% κατά το τρίτο τρίμηνο.
Κατά συνέπεια, η ανάγκη υποστήριξης της οικονομικής δραστηριότητας μέσω πρόσθετων μειώσεων επιτοκίων εμφανίζεται λιγότερο επιτακτική, την ώρα που ο πληθωρισμός εξακολουθεί να αποκλίνει σημαντικά από τον στόχο. Ενόψει της συνεδρίασης του Δεκεμβρίου, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα στοιχεία για τον πληθωρισμό PCE του Οκτωβρίου και την απασχόληση του Νοεμβρίου, τα οποία θα προσφέρουν μια πιο καθαρή εικόνα για την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης και πληθωρισμού.
Πάντως, παρά τις βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στις τιμές, αισιόδοξη κρίνεται η μακροπρόθεσμη συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην οικονομία., καθώς η υιοθέτηση της AI από τις επιχειρήσεις εκτιμάται ότι θα επιταχύνει την παραγωγικότητα, επιτρέποντας τη μείωση του λειτουργικού κόστους και ενδεχομένως τη μετακύλιση μέρους αυτής της εξοικονόμησης στους καταναλωτές μέσω χαμηλότερων τιμών.
Ωστόσο, η μετάβαση αυτή δεν είναι άμεση. Η οικονομία βρίσκεται ακόμη σε μια φάση υψηλών κεφαλαιουχικών δαπανών, κατά την οποία η ανάπτυξη των υποδομών προηγείται της πλήρους αξιοποίησης των παραγωγικών δυνατοτήτων της τεχνολογίας.
Το χρονικό διάστημα που θα μεσολαβήσει έως ότου τα οφέλη παραγωγικότητας αντισταθμίσουν τις σημερινές πληθωριστικές πιέσεις αποτελεί μία από τις βασικές αβεβαιότητες για τη Fed.
