Κομισιόν: Ανεβάζει «στροφές» ο πληθωρισμός στην ελληνική οικονομία

Με δυσμενέστερες εκτιμήσεις για την πορεία του πληθωρισμού στην Ελλάδα αναμένεται να συνοδεύσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις της, που δημοσιοποιούνται την Τρίτη 17 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο πληθωρισμός αναμένεται να τοποθετηθεί στο 3,9% για το 2026 και στο 2,8% για το 2027, διατηρώντας την ακρίβεια στο επίκεντρο των προκλήσεων για τα νοικοκυριά. Εφόσον επιβεβαιωθούν , η ανοδική αναθεώρηση θα φτάσει τις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες φέτος και τις 0,4 μονάδες την επόμενη χρονιά, αποτυπώνοντας εντονότερες και πιο επίμονες πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Η αναμενόμενη αναθεώρηση έρχεται να αναδείξει την απόσταση ανάμεσα στη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών και στην καθημερινή εμπειρία των καταναλωτών. Ακόμη και όταν η οικονομία αναπτύσσεται και τα εισοδήματα αυξάνονται ονομαστικά, η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών περιορίζει το πραγματικό όφελος για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, είναι πόσο από την αύξηση των μισθών και των συντάξεων απομένει μετά την κάλυψη των ακριβότερων βασικών αναγκών. Εκεί θα κριθεί και κατά πόσο η ανάπτυξη μεταφράζεται σε αισθητή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Υψηλότερα από τις εαρινές προβλέψεις

Στις επίσημες εαρινές προβλέψεις του Μαΐου, η Κομισιόν εκτιμούσε ότι ο πληθωρισμός στην Ελλάδα θα διαμορφωνόταν στο 3,7% το 2026 και θα υποχωρούσε στο 2,4% το 2027.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεταβολή για το 2027, καθώς υποδηλώνει ότι η αποκλιμάκωση αναμένεται βραδύτερη από όσο υπολογιζόταν την άνοιξη. Η μείωση του πληθωρισμού, άλλωστε, δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει ότι οι τιμές εξακολουθούν να αυξάνονται, απλώς με μικρότερη ταχύτητα, πάνω στις ανατιμήσεις που έχουν ήδη συσσωρευτεί.

Για ένα νοικοκυριό που έχει περιορίσει τις αγορές του ή έχει απορροφήσει τις προηγούμενες αυξήσεις μειώνοντας την αποταμίευσή του, αυτή η διαφορά είναι καθοριστική. Η επιβράδυνση των ανατιμήσεων προσφέρει μικρότερη πρόσθετη επιβάρυνση, αλλά δεν αποκαθιστά αυτόματα τις απώλειες αγοραστικής δύναμης.

Η ενέργεια αφήνει αποτύπωμα στην οικονομία

Η ίδια η Επιτροπή είχε επισημάνει ήδη από τον Μάιο ότι το ενεργειακό σοκ διαβρώνει το πραγματικό εισόδημα και επιβραδύνει την κατανάλωση. Είχε επίσης προειδοποιήσει ότι η μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες θα διατηρούσε τις πληθωριστικές πιέσεις και το 2027.

Αυτός ο μηχανισμός δυσκολεύει την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στον λογαριασμό του ρεύματος ή στην αντλία των καυσίμων. Το κόστος ενέργειας επηρεάζει την παραγωγή, τη μεταφορά, την αποθήκευση και τελικά τη διάθεση των προϊόντων.

Η ένταση και η διάρκεια αυτής της μετακύλισης θα καθορίσουν πόσο γρήγορα μπορεί να υποχωρήσει ο πληθωρισμός.

Καλύτερη ανάπτυξη αλλά…

Στο σκέλος της ανάπτυξης, οι πληροφορίες παραπέμπουν σε ευνοϊκότερη εικόνα έναντι των εαρινών εκτιμήσεων και ειδικότερα ρυθμό 1,9%  στη διετία 2026–2027. Η κατανάλωση και η επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να στηρίξουν την αύξηση του ΑΕΠ.

Η συνύπαρξη υψηλότερης ανάπτυξης και υψηλότερου πληθωρισμού απαιτεί, ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση. Η άνοδος του πραγματικού ΑΕΠ αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν αποτυπώνει από μόνη της πώς κατανέμεται το όφελος ούτε ποια νοικοκυριά καταφέρνουν να ενισχύσουν την οικονομική τους θέση.

Επιπλέον, ο μέσος πληθωρισμός δεν περιγράφει με τον ίδιο τρόπο την επιβάρυνση κάθε οικογένειας. Όταν μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται σε ανελαστικές δαπάνες, τα περιθώρια προσαρμογής είναι στενότερα. Η περικοπή άλλων αγορών μπορεί να ισοσκελίζει προσωρινά τον προϋπολογισμό, αλλά περιορίζει την κατανάλωση και την ποιότητα ζωής.

Αποκλιμάκωση του χρέους, επίμονο εξωτερικό έλλειμμα

Στο δημοσιονομικό πεδίο, αναμένεται πρόβλεψη για πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ φέτος και 3,3% το 2027. Το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κάτω από το 140% του ΑΕΠ το 2026 και κοντά στο 130% το 2027. Παράλληλα, το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται στο 7% του ΑΕΠ φέτος και στο 6,1% την επόμενη χρονιά.

Η διατήρηση υψηλού εξωτερικού ελλείμματος αναδεικνύει τη σημασία της παραγωγικής διάστασης των επενδύσεων. Το ζητούμενο είναι οι επενδύσεις να ενισχύουν την εγχώρια παραγωγή, την παραγωγικότητα και τις εξαγωγές, περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτηση από εισαγόμενα προϊόντα και ενέργεια.