Ελληνική οικονομία: Τα ερωτήματα για τις επενδύσεις και το ΑΕΠ του 2027

Σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό επενδυτικό στοίχημα στηρίζει η κυβέρνηση τις προβλέψεις της για την οικονομία το 2027, δημιουργώντας εύλογα ερωτηματικά για το κατά πόσο μπορούν να επιτευχθούν τόσο ο στόχος αύξησης των επενδύσεων κατά 7,9% όσο και εκείνος της ανόδου του ΑΕΠ κατά 2,3%. Ιδίως μάλιστα σε μια περίοδο μεγάλης γεωπολιτικής αστάθειας και εκτεταμένου πληθωρισμού.

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζει τη δημόσια χρηματοδοτική επιτάχυνση, την ώρα που το οικονομικό επιτελείο προσδοκά επιτάχυνση των συνολικών επενδύσεων. Η κάλυψη αυτής της απόστασης μεταφέρεται ουσιαστικά στον ιδιωτικό τομέα, από τον οποίο αναμένεται να προέλθει μια μεγάλη αύξηση επενδυτικών δαπανών. Πρόκειται για μια κρίσιμη παραδοχή, η οποία χρειάζεται πολύ ισχυρότερη τεκμηρίωση από την απλή εγγραφή ενός αισιόδοξου ποσοστού στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού.

Λιγότεροι δημόσιοι πόροι, υψηλότερες προσδοκίες

Για το 2026 προβλέπεται αύξηση των επενδύσεων κατά 7,7%, με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων να διαμορφώνεται στα 16,7 δισ. ευρώ. Το ύψος αυτό συνδέεται με την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, στο πλαίσιο του οποίου προβλέπονται δαπάνες 7 δισ. ευρώ για επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.

Το 2027, όμως, η εικόνα αλλάζει. Παρά την ενίσχυση κατά 1,05 δισ. ευρώ, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προβλέπεται να περιοριστεί συνολικά στα 11 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 7 δισ. ευρώ αφορούν συγχρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις μέσω ΕΣΠΑ και άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών, ενώ τα 4 δισ. ευρώ αποτελούν το εθνικό σκέλος. Στο τελευταίο περιλαμβάνονται και έργα 400 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια.

Προκύπτει, επομένως, μείωση του δημόσιου επενδυτικού προϋπολογισμού κατά 5,7 δισ. ευρώ, σε μια χρονιά κατά την οποία η κυβέρνηση περιμένει υψηλότερο ρυθμό αύξησης των συνολικών επενδύσεων.

Το βάρος πέφτει στις επιχειρήσεις

Με βάση την αριθμητική προσέγγιση των παραπάνω μεγεθών, οι συνολικές επενδύσεις από περίπου 36 δισ. ευρώ το 2026 θα πρέπει να κινηθούν κοντά στα 39 δισ. ευρώ το 2027. Η καθαρή αύξηση κατά περίπου 3 δισ. ευρώ, σε συνδυασμό με την υποχώρηση του δημόσιου προγράμματος κατά 5,7 δισ. ευρώ, ανεβάζει τις πρόσθετες ανάγκες κάλυψης κοντά στα 8,7 δισ. ευρώ.

Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι οι πιστώσεις του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων δεν ταυτίζονται λογιστικά με τον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, ενώ η εφαρμογή ενός πραγματικού ρυθμού αύξησης σε ποσά τρεχουσών τιμών αποτελεί προσέγγιση. Συνεπώς, τα 8,7 δισ. ευρώ δεν μπορούν να θεωρηθούν ακριβής υπολογισμός της απαιτούμενης ιδιωτικής επενδυτικής αύξησης.

Η βασική πρόκληση, ωστόσο, παραμένει και δεν είναι άλλη από το ότι ο ιδιωτικός τομέας καλείται να ενισχύσει τις επενδύσεις του αρκετά ώστε να αντισταθμίσει τη χαμηλότερη δημόσια χρηματοδοτική στήριξη και να εξασφαλίσει περαιτέρω άνοδο του συνολικού μεγέθους.

Υπό αίρεση και η ανάπτυξη

Αυτή η μετάβαση δεν είναι αυτόματη. Οι επιχειρηματικές επενδύσεις προϋποθέτουν διαθέσιμη χρηματοδότηση, ώριμα σχέδια, προσδοκίες ζήτησης και δυνατότητα έγκαιρης υλοποίησης. Η κυβερνητική πρόβλεψη χρειάζεται επομένως να συνοδεύεται από σαφή εικόνα για τα έργα που θα προχωρήσουν, τις πηγές χρηματοδότησης και τα χρονοδιαγράμματά τους.

Εάν η αναμενόμενη ιδιωτική κινητοποίηση αποδειχθεί ασθενέστερη ή καθυστερήσει, θα τεθεί υπό πίεση και η πρόβλεψη για ανάπτυξη 2,3%. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο στόχος είναι εκ προοιμίου ανέφικτος. Σημαίνει ότι στηρίζεται σε μια απαιτητική  υπόθεση, της οποίας η επιβεβαίωση δεν μπορεί να προεξοφλείται.

Η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει πώς θα καλυφθεί η απόσταση ανάμεσα στη μείωση της δημόσιας ώθησης και στην προσδοκώμενη επιτάχυνση των επενδύσεων. Διαφορετικά, ο στόχος του 2,3% κινδυνεύει να αποδειχθεί ευχολόγιο.