Ελαιόλαδο: Η μεγάλη παραγωγή φέρνει πιέσεις στις τιμές – Η δύσκολη εξίσωση [γραφήματα]

Με προσδοκίες για σημαντική αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής ξεκίνησε η νέα ελαιοκομική περίοδος 2026/27, γεγονός που αναμένεται να επηρεάσει τόσο τις τιμές στο ελαιόλαδο όσο και τις ισορροπίες στην αγορά.

Οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες και οι βροχοπτώσεις σε αρκετές παραγωγικές περιοχές δημιουργούν θετικές προοπτικές, με τις πρώτες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για παγκόσμια παραγωγή που μπορεί να ξεπεράσει τους 3,5 εκατ. τόνους. Αντίστοιχα, για την Ελλάδα οι προβλέψεις τοποθετούν την παραγωγή κοντά στους 300.000 τόνους, ενισχύοντας τις προσδοκίες για μια καλύτερη χρονιά.

Οι παραγωγοί είναι αντιμέτωποι τόσο με το αυξημένο κόστος όσο και με την έλλειψη εργατικών χεριών

Ωστόσο, η αυξημένη παραγωγή δεν συνεπάγεται απαραίτητα και με βελτίωση των τιμών για τους παραγωγούς, οι οποίοι εν μέσω συγκομιδής, είναι αντιμέτωποι τόσο με το αυξημένο κόστος όσο και με την έλλειψη εργατικών χεριών, εκφράζοντας την αγωνία τους και τον προβληματισμό για περαιτέρω συρρίκνωση του εισοδήματός τους.

Αντίστοιχα, η ενίσχυση της προσφοράς σε συνδυασμό με τη συγκρατημένη ζήτηση, τα αποθέματα που υπάρχουν στις αποθήκες και τις πιέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν στη διεθνή αγορά, δημιουργεί συνθήκες ανταγωνισμού και ενδεχόμενης περαιτέρω υποχώρησης των τιμών.

Πίεση στις τιμές για το ελαιόλαδο

«Η φετινή παραγωγή έχει ξεκινήσει ικανοποιητικά τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Μεσόγειο, ωστόσο οι τιμές παραγωγού είναι έντονα πιεσμένες, οι οποίες αυτή την περίοδο κινούνται στα 3,20 ευρώ/κιλό με 3,30 ευρώ/κιλό», τονίζει στον ΟΤ ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου Μανώλης Γιαννούλης, διευκρινίζοντας ότι καθώς αυτή την περίοδο είναι σε εξέλιξη η παραγωγή, «ακόμη είναι πολύ νωρίς για να κάνουμε προβλέψεις για το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση με τις τιμές».

Ο ίδιος επισημαίνει ότι τα πρώτα υψηλά συμβόλαια, τα οποία εμφανίζονται κατά την έναρξη της συγκομιδής, δεν αποτυπώνουν απαραίτητα την πραγματική εικόνα της αγοράς, καθώς πρόκειται για περιορισμένες ποσότητες, με χαμηλότερη απόδοση της ελιάς.

«Φέτος φαίνεται να υπάρχει μια σταθεροποίηση της παραγωγής, η οποία μας κατατάσσει στην πρώτη πεντάδα των χωρών με τη μεγαλύτερη παραγωγή. Όμως σε συνδυασμό με την αυξημένη παγκόσμια παραγωγή δημιουργούνται συνθήκες πίεσης στο κομμάτι των τιμών προς τον παραγωγό και κατ’ επέκταση στη βιομηχανία. Ακόμη όμως, είναι νωρίς για το πώς θα διαμορφωθεί τελικά η κατάσταση», συμπληρώνει στον ΟΤ ο διευθυντής του ΣΕΒΙΤΕΛ Γιώργος Μητράκος.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις που διαμορφώνονται για τη νέα περίοδο, η Ισπανία αναμένεται να διατηρήσει την πρώτη θέση στην παγκόσμια παραγωγή, με περίπου 1,6 εκατ. τόνους. Σημαντικές όμως ποσότητες αναμένονται επίσης από την Ιταλία, την Ελλάδα, όπως και από την Τουρκία και την Τυνησία.

Η ελληνική τυποποίηση εκτιμάται ότι κινείται περίπου στους 90.000 – 100.000 τόνους

Αυξημένη διάθεση – Το στοίχημα της κατανάλωσης

Αν και η συγκομιδή ελαιολάδου βρίσκεται ουσιαστικά στην αρχή, η συνολική εικόνα δείχνει ότι η αγορά εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης διαθεσιμότητας προϊόντος, με τις εξελίξεις να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την πορεία της κατανάλωσης και τη δυνατότητα απορρόφησης των παραγόμενων ποσοτήτων.

Όπως αναφέρει στον ΟΤ ο διευθυντής ΣΕΒΙΤΕΛ, το κύριο πρόβλημα εντοπίζεται στην ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. «Ενώ η παραγωγή αυξάνεται και τα υπάρχοντα αποθέματα φτάνουν περίπου στους 500.000 τόνους παγκοσμίως και στην Ελλάδα περίπου 40.000 τόνοι, η κατανάλωση παραμένει στάσιμη γεγονός που ασκεί πιέσεις στους παραγωγούς και τη βιομηχανία», τονίζει.

Χαμηλό ποσοστό τυποποίησης για το ελληνικό ελαιόλαδο

Ένα από τα σημαντικότερα διαρθρωτικά προβλήματα του ελληνικού ελαιολάδου εξακολουθεί να είναι το χαμηλό ποσοστό τυποποίησης. Παρά την υψηλή ποιότητα και τη διεθνή αναγνωρισιμότητα του προϊόντος, σημαντικές ποσότητες εξακολουθούν να διακινούνται χύμα, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος της προστιθέμενης αξίας να δημιουργείται εκτός Ελλάδας.

Η ελληνική τυποποίηση εκτιμάται ότι κινείται περίπου στους 90.000 – 100.000 τόνους. Η αύξηση αυτών των ποσοτήτων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της θέσης του ελληνικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές.

Όπως επισημαίνει ο κ. Μητράκος, η ενίσχυση της τυποποίησης, η οργανωμένη εξαγωγική δραστηριότητα και η καλύτερη αξιοποίηση της εγχώριας παραγωγής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για το μέλλον του κλάδου, ενώ η διακίνηση χύμα ελαιολάδου, ιδιαίτερα προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, εξακολουθεί να περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης των ελληνικών επιχειρήσεων.

Οι δασμοί αλλάζουν τον χάρτη των εξαγωγών

Πέρα από την αυξημένη παραγωγή, ένας ακόμη παράγοντας που επηρεάζει την ευρωπαϊκή αγορά είναι οι εμπορικές πολιτικές και οι δασμοί στις διεθνείς συναλλαγές.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αμερικανική αγορά, όπου, όπως αναφέρει στον ΟΤ ο κ. Μητράκος, η Ισπανία φαίνεται να χάνει την κυρίαρχη θέση της, με την Τυνησία να αναδεικνύεται σε σημαντικότερο προμηθευτή.

Οι δασμοί στα ευρωπαϊκά προϊόντα επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα του ισπανικού και του ελληνικού ελαιολάδου, ενώ δημιουργούν περιθώρια διείσδυσης για τρίτες χώρες που μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικότερες εμπορικές συνθήκες. «Η Τυνησία αυτή τη στιγμή είναι ο leader στην αγορά της Αμερικής», επισημαίνει ο διευθυντής του ΣΕΒΙΤΕΛ.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το αίτημα της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την εισαγωγή 60.000 τόνων ελαιολάδου χωρίς δασμούς, μια εξέλιξη που αναμένεται να απασχολήσει την ευρωπαϊκή αγορά, ιδιαίτερα λόγω της σημαντικής αύξησης της τουρκικής παραγωγής.

Το ισπανικό μέτρο της απόσυρσης 12% ελαιολάδου

Σημαντική εξέλιξη για την ευρωπαϊκή αγορά αποτελεί η απόφαση της Ισπανίας να ενεργοποιήσει μηχανισμό υποχρεωτικής απόσυρσης του 12% της παραγωγής ελαιολάδου για την περίοδο 2026/27.

Ειδικότερα, σύμφωνα με απόφαση του υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων (ΜΑΡΑ), υποχρεούνται τα ισπανικά ελαιοτριβεία να αποσύρουν από την αγορά το 12% της παραγωγής ελαιολάδου, περίπου 188.000 τόνοι (ανεξάρτητα από την κατηγορία ελαιολάδου), οι οποίοι θα παραμείνουν αποθηκευμένοι έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.

Για την ελληνική αγορά, όπως ξεκαθαρίζει στον ΟΤ ο πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Ελαιολάδου, η απόσυρση του 12% της παραγωγής στην Ισπανία δεν θα επηρεάσει την ελληνική αγορά, καθώς οι αποσυρόμενες ποσότητες είναι αμελητέες σε σχέση με τη συνολική μεσογειακή παραγωγή. «Καταρχήν τα ελαιόλαδα αυτά απλώς δεν θα μπουν στην αγορά το επόμενο διάστημα, αλλά κάποια στιγμή αργότερα μέσα στη σεζόν».