
Κατά την πανδημία πολλές κυβερνήσεις κλήθηκαν να αναλάβουν πρωτοβουλίες ενίσχυσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Η προσωρινή αναστολή λειτουργίας των επιχειρήσεων, η απότομη μείωση των εσόδων τους, το πάγια έξοδα και η διαρκής αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη της πανδημίας δημιούργησε σημαντικά λειτουργικά προβλήματα και οδήγησε σε έλλειψη ρευστότητας. Ως απάντηση οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο προσανατολίστηκαν στην παροχή δανείων με κρατικές εγγυήσεις, απευθείας χρηματοδότηση κλάδων που πλήττονται σημαντικά, προσωρινό πάγωμα οφειλών, κάλυψη μέρους του εργασιακού κόστους και των ασφαλιστικών εισφορών κ.ά.
Τα δημοσιονομικά αυτά μέτρα στήριξης καθώς και η νομισματική πολιτική των χαμηλών επιτοκίων επηρέασαν ουσιαστικά τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μέσω τραπεζικού δανεισμού, ωστόσο η τάση που παρατηρείται παγκοσμίως δεν είναι ομοιογενής. Σε πρόσφατη έκθεσή του, ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει πως σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, Σλοβενία, Σλοβακία) υπήρξε αύξηση σε νέα τραπεζικά δάνεια τα οποία κατευθύνθηκαν προς την μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Αντίθετα, σε χώρες όπως οι Αυστραλία, η Λετονία, η Ιρλανδία και Δανία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είτε επωφελήθηκαν από διαφορετικά μέτρα στήριξης εκτός τραπεζικού τομέα είτε τήρησαν κάποια στάση αναμονής, με αποτέλεσμα το ποσοστό τραπεζικού δανεισμού να μειώθηκε το 2020.
Η Ελλάδα για το 2020 παρουσίασε το μεγαλύτερο ποσοστό αύξησης της νέας δανειοδότησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων από τον τραπεζικό τομέα, ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ. Συγκριτικά με το 2019 τα νέα δάνεια προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αυξήθηκαν κατά σχεδόν 180%. Το εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό αύξησης εν μέρει οφείλεται στην πολύ χαμηλή βάση εκκίνησης: ο τραπεζικός δανεισμός των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα από το 2008 έως το 2019 βρισκόταν σε συνεχή πτώση. Ενδεικτικά, τα 3,5 δις ευρώ νέου δανεισμού προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις το 2020 (από 1,25 δισ. ευρώ το 2019) ωχριούν μπροστά στα 12,5 δις ευρώ το 2008.

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα πρόσβασης στην τραπεζική χρηματοδότηση. Η περίοδος της πανδημίας έβαλε τέλος σε μια μακρά περίοδο μείωσης του δανεισμού, χωρίς όμως να πλησιάσει τα επίπεδα που επικρατούσαν προ δεκαπενταετίας. Η παρατήρηση αυτή επιβεβαιώνεται από στοιχεία πρόσφατης έρευνας της ΕΚΤ κατά την οποία οι Ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε ποσοστό 18% αναφέρουν την χρηματοδότηση ως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν (όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις στο 9%), ενώ σε ποσοστό 22% δηλώνουν δυσκολίες πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό.
Υπάρχουν όμως και σημάδια ουσιαστικής εξυγίανσης. Έχουν μειωθεί τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις (από 36,1% του συνολικού δανεισμού το 2019 σε 28,5% το 2020). Την ίδια στιγμή το ποσοστό απόρριψης αιτήσεων δανειοδότησης προς επιχειρήσεις μικρού και μεσαίου μεγέθους έχει επίσης μειωθεί (από 20,7% το 2018 σε 18,4% το 2020).
Βέβαια, οι εξελίξεις είναι δυσμενείς. Το διεθνές οικονομικό περιβάλλον πλήττεται από την αύξηση του επιπέδου τιμών λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, προκαλώντας αύξηση του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων. Η νομισματική πολιτική αναμένεται να γίνει πιο περιοριστική, καθιστώντας τον τραπεζικό δανεισμό ακόμα δυσκολότερο. Η Ελλάδα, λοιπόν, καλείται να ενισχύσει την ραχοκοκαλιά της επιχειρηματικής της δραστηριότητας, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εκκινώντας από πολύ χαμηλή βάση, και υπό αντίξοες συνθήκες.
Γιώργος Μανάλης
Μεταδιδακτορικός Ερευνητής, Υπότροφος της Ερευνητικής Έδρας Α. Γ. Λεβέντη, Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)
Μάνος Ματσαγγάνης
Κύριος Ερευνητής, Επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Ελληνικής & Ευρωπαϊκής Οικονομίας, Υπότροφος της Έδρας «Σταύρος Κωστόπουλος», Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής & Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)


Latest News

ΑΟΖ και Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός
Ο Πέτρος Λιάκουρας γράφει στο in για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τις εκκρεμότητες που κλείνει – Γιατί είναι καλή στιγμή να επανακκινήσει ο διάλογος με την Τουρκία
![Ελάχιστο ετήσιο εισόδημα αυτοαπασχολούμενων [Β’ Μέρος]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/02/taxpayers-600x337.jpg)
Ελάχιστο ετήσιο εισόδημα αυτοαπασχολούμενων [Β’ Μέρος]
Προσαύξηση βάσει ετήσιου κόστους μισθοδοσίας

Ο Δαίδαλος και οι Μινώταυροι
Η ανθρώπινη δημιουργικότητα – στο πλαίσιο της Τεχνητής Νοημοσύνης – επιβάλλεται να σέβεται ηθικούς κανόνες και αξίες.

Η ΕΚΤ επιμένει σε χαμηλότερα επιτόκια – Πώς το αντιλαμβάνονται οι επενδυτές
Μολονότι η Πρόεδρος της ΕΚΤ, Christine Lagarde, προτείνει αυξημένη προσοχή σχετικά με την επόμενη ημέρα της Ευρωζώνης, η μείωση των επιτοκίων αποδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία δεν αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα.

Αναδιάταξη της οικονομικής τάξης
Ο κίνδυνος που ενέχει αυτή η ανορθόδοξη οικονομική πολιτική είναι ότι η προσδοκώμενη αύξηση εσόδων από δασμούς είναι πιθανό να μην αποδώσει

Αναπάντεχη η ανθεκτικότητα στην αγορά κρυπτονομισμάτων – Τί αναμένεται για τη συνέχεια
Σε μια αγορά όπου κυριαρχεί η έντονη μεταβλητότητα, θα περίμενε κανείς να δει υπερβολές μετά από τέτοια αναταραχή στις χρηματαγορές. Κι όμως, φαίνεται ότι οι μεγάλοι πάικτες κρυπτονομισμάτων κάτι περιμένουν.

Η «παγίδα Kindleberger» και η κινεζική απάντηση στους δασμούς Τραμπ
Η ίδια δυναμική που χαρακτήρισε τον πρώτο εμπορικό πόλεμο του Τραμπ εμφανίζεται ξανά

Άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις
Η απόφαση του Τραμπ να κλιμακώσει τον εμπορικό πόλεμο έχει άμεσες επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και στις στρατηγικές μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών

Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός – Στην αφετηρία μιας νέας φάσης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις
Ο Κώστας Υφαντής γράφει στο in για το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό και τι θεωρεί η Ελλάδα νομικά διεκδικήσιμο
![Οι αλλαγές που υπάρχουν στα φορολογικά έντυπα για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2024 από ακίνητα [Β]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/02/akinita15-1-600x400.jpg)
Πώς να συμπληρώσετε το έντυπο Ε2 και Ε1 για τα ακίνητα
Φορολογία εισοδημάτων από ακίνητα και οι αλλαγές στα έντυπα Ε2 και Ε1 για την απεικόνιση των εισοδημάτων από ακίνητα