Με την ένταξη της Βουλγαρίας στην ευρωζώνη αυξάνεται ο αριθμός των χωρών της ευρωζώνης που είναι μέλη του πρώην Ανατολικού μπλοκ και θέλουν να έχουν μια ισχυρή φωνή στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Υποψήφιοι από την Εσθονία, τη Λετονία και την Κροατία διεκδικούν τη θέση του Αντιπροέδρου Λουίς ντε Γκίντος, ο οποίος αποχωρεί τον Μάιο, όπως αναφέρει το Bloomberg. Αν δεν καταφέρουν να οριστεί δικός τους υποψήφιος υπάρχουν τρεις κενές θέσεις στο εξαμελές Εκτελεστικό Συμβούλιο θα είναι διαθέσιμες μέχρι το τέλος του 2027.
Η εκπροσώπηση στην ΕΚΤ
Ωστόσο δεν είναι εύκολη πορεία. Η Δυτική Ευρώπη είχε υψηλή οικονομική στάθμιση και η αποτυχία να ενωθούν πίσω από έναν ενιαίο υποψήφιο θα μπορούσε να διαιρέσει την υποστήριξη μεταξύ των χωρών που λαμβάνουν την απόφαση.
Και ενώ ο αριθμός των μελών της ανατολικής ζώνης του ευρώ έχει αυξηθεί, το οικονομικό τους βάρος παραμένει χαμηλό. Συνολικά οι επτά χώρες μέλη της ευρωζώνης αποτελούν λιγότερο από το 4% του ΑΕΠ. Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία, οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες αποτελούν περισσότερο από το 70% του ΑΕΠ.
Οι μεγαλύτερες οικονομίες παραδοσιακά απαιτούν εκπροσώπηση στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ και, εκτός εάν αλλάξουν αυτή τη στάση, οι περισσότερες από τις επερχόμενες κενές θέσεις θα πρέπει να ανατεθούν σε αυτές.
Στην πρόκληση προστίθεται ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας Όλι Ρεν, ο πρώην Ευρωπαίος επίτροπος που θεωρείται φαβορί για τη θέση του αντιπροέδρου, με τον Πορτογάλο Μάριο Σεντένο επίσης υποψήφιο.
Οι χώρες του πρώην Ανατολικού μπλοκ
Ακόμα κι έτσι, σχεδόν δύο δεκαετίες αφότου το ευρώ άρχισε να επεκτείνεται προς τα ανατολικά, η υποστήριξη για ευρύτερη εκπροσώπηση στη Φρανκφούρτη αυξάνεται. Αυτό προσθέτει ένα επιπλέον βαθμό δυσκολίας στην ήδη απαιτητική εξίσωση επιλογής ηγεσίας της ΕΚΤ, υπολογίζονται η εξισορρόπηση μεγαλύτερων και μικρότερων κρατών-μελών, φύλου και διαφορετικών απόψεων για τη νομισματική πολιτική.
«Κάθε χώρα έχει την ίδια ψήφο στο διοικητικό συμβούλιο, επομένως είναι λογικό να σκεφτόμαστε ότι πρέπει να υπάρχει κάποια ισορροπία και στις κορυφαίες θέσεις» εξηγεί ο Ατανάς Πεκάνοφ, οικονομολόγος στο ινστιτούτο Wifo στη Βιέννη και πρώην αναπληρωτής πρωθυπουργός της Βουλγαρίας. «Υπό αυτή την έννοια, θα ήταν καλό να έχουμε κάποιον από την ανατολική Ευρώπη».
Η επίτευξη του στόχου θεωρείται ένα ακόμα βήμα στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και αναγνώριση των δυσκολιών καθώς οι χώρες βρίσκονται γεωγραφικά κοντά στην εμπόλεμη Ουκρανία.
Ο Μπόρις Βούσιτς είναι ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Κροατίας
Ο υπουργός Οικονομικών της Σλοβενίας, Κλέμεν Μποστιάντσιτς, πιστεύει ότι η ανατολική Ευρώπη έχει «παραμεληθεί» – όχι μόνο κατά την πλήρωση των κορυφαίων βαθμίδων της ΕΚΤ, αλλά και αλλού στην ΕΕ. Το ζήτημα βρίσκεται επίσης στο ραντάρ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο διεξάγει συνεντεύξεις με τους υποψηφίους του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ και μπορεί να καθυστερήσει τις διαδικασίες, αν και δεν έχει δικαίωμα βέτο.
Ο Λουντοτίφ Όντορ, πρώην πρωθυπουργός της Σλοβακίας και νυν μέλος της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων της συνέλευσης, υπογράμμισε ότι τα έθνη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης «σαφώς υποεκπροσωπούνται».
«Είμαι υπέρ ενός πιο γεωγραφικά ισορροπημένου Εκτελεστικού Συμβουλίου», είπε. «Αλλά η ικανότητα είναι το πιο σημαντικό κριτήριο».
Ωστόσο κορυφαία στελέχη από αυτές τις χώρες έχουν κερδίσει υψηλόβαθμες θέσεις. Ο Λετονός Βάλντις Ντομπρόβσκις είναι Ευρωπαίος Επίτροπος από το 2014, η Εσθονίδα Κάγια Κάλλας είναι επί του παρόντος η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για τις εξωτερικές υποθέσεις και η Βουλγάρα Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα ηγείται του ΔΝΤ στην Ουάσινγκτον.
Η εδραίωση των εκπροσώπων της Δυτ. Ευρώπης
Ωστόσο, η έλλειψη ευρύτερης εκπροσώπησης αποτελεί πηγή διαμάχης. Η έκθεση της European Democracy Consulting το 2024 διαπίστωσε ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο τα προηγούμενα τρία χρόνια, καθώς οι δυτικοί αξιωματούχοι εδραίωσαν την κυριαρχία τους στους θεσμούς.
Ωστόσο δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι μια σειρά από σκάνδαλα που αφορούν νομιμοποιήσεις εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ταλανίζουν τις χώρες της Βαλτικής τη δεκαετία του 2010 και κυβερνήτες από τη Λετονία και τη Σλοβακία έχουν καταδικαστεί για δωροδοκία. Οι πρόσφατες διαμαρτυρίες που ανέτρεψαν τον πρωθυπουργό της Βουλγαρίας, εν τω μεταξύ, αποτελούν υπενθύμιση της πολιτικής αστάθειας.
«Θα γίνει πιο δύσκολο να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις όλων» σημειώνει ο Σανίν Βαλέ, ανώτερος συνεργάτης στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων.
Ποιος θεωρείται επικρατέστερος υποψήφιος
Αυτή φορά θεωρεί ότι μπορεί να υπάρξει Ανατολικοευρωπαϊκή επικράτηση, με τον διοικητή της κεντρικής τράπεζας της Κροατίας Μπορίς Βούτσιτς να αναδεικνύεται ως ο «επικεφαλής υποψήφιος» έναντι των ομολόγων του της Λετονίας και της Εσθονίας, Μάρτιν Κάζακς και Μαντίς Μούλερ.
Ο Βούτσιτς είναι «πιθανώς αυτός που βρίσκεται στην καλύτερη θέση για να εκπροσωπήσει τα συμφέροντα της περιοχής», είπε, ενόψει της προθεσμίας της 9ης Ιανουαρίου για την υποβολή υποψηφίων αντιπροέδρου. Η απόφαση θα μπορούσε να ληφθεί το αργότερο 10 ημέρες αργότερα.
