Λογιστική μεταρρύθμιση και Τοπική Αυτοδιοίκηση

Η έναρξη εφαρμογής του ΠΔ 54/2018 από την 1η Ιανουαρίου 2026 αλλάζει τα δεδομένα στη δημόσια λογιστική. Η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2025)746 final κατατάσσει την Ελλάδα χαμηλά σήμερα, αλλά με τη μεγαλύτερη δυναμική ανόδου έως το 2030, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να αναδεικνύεται σε βασικό καταλύτη της μεταρρύθμισης.

Η θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή κατάταξη λογιστικής ωριμότητας της γενικής κυβέρνησης, όπως αποτυπώνεται στην Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2025)746 final, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όχι μόνο για την παρούσα εικόνα, αλλά κυρίως για τη δυναμική εξέλιξή της τα επόμενα χρόνια, ιδίως ενόψει της έναρξης της καθολικής εφαρμογής του ΠΔ 54/2018 από την 1η Ιανουαρίου 2026.

Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Έκθεσης, η Ελλάδα κατατάσσεται το 2025 στην ομάδα κρατών με χαμηλό επίπεδο λογιστικής ωριμότητας (κάτω του 40%) μαζί με Γερμανία, Ιταλία, Κύπρο, Μάλτα, αποτυπώνοντας το σημείο εκκίνησης της χώρας ως προς την καθολική εφαρμογή συστημάτων δημόσιας λογιστικής βάσει δεδουλευμένων. Ταυτόχρονα, συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη προβλεπόμενη βελτίωση λογιστικής ωριμότητας έως το 2030, στοιχείο που διαφοροποιεί την ελληνική περίπτωση από άλλα κράτη με αντίστοιχη σημερινή κατάταξη.

Κομβικό ρόλο στη μεταρρυθμιστική αυτή δυναμική διαδραματίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία αναδεικνύεται, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ως ο πλέον ώριμος υποτομέας ως προς την εφαρμογή λογιστικής βάσει δεδουλευμένων. Η ανάλυση της COM(2025)746 final δείχνει ότι ακόμη και σε χώρες με συνολικά χαμηλή λογιστική ωριμότητα, οι ΟΤΑ εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερους δείκτες εφαρμογής διπλογραφικών και δεδουλευμένων πρακτικών, λειτουργώντας ως σταθερός πυλώνας αξιοπιστίας της δημόσιας οικονομικής πληροφόρησης.

Η προβλεπόμενη άνοδος της ελληνικής κατάταξης έως το 2030 συνδέεται άμεσα με την εφαρμογή του ΠΔ 54/2018, με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να λειτουργεί ως επιταχυντής και πρότυπο εφαρμογής της λογιστικής μεταρρύθμισης.

Η μετάβαση σε συστήματα δημόσιας λογιστικής βάσει δεδουλευμένων αποτελεί κεντρικό άξονα της ευρωπαϊκής δημοσιονομικής διακυβέρνησης, όπως αποτυπώνεται ήδη από την πρώτη αξιολόγηση του 2013 και επικαιροποιείται στην COM(2025)746 final. Η Έκθεση αξιολογεί όχι μόνο την υφιστάμενη κατάσταση, αλλά και τη θεσμική τροχιά μεταρρυθμίσεων κάθε κράτους μέλους.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα καταγράφεται ως χώρα με χαμηλή τρέχουσα ωριμότητα αλλά υψηλή μεταρρυθμιστική δυναμική, σε αντίθεση με άλλα κράτη που εμφανίζουν στασιμότητα ή περιορισμένη πρόοδο.

Η ευρωπαϊκή μεθοδολογία αξιολογεί χωριστά τους υποτομείς της γενικής κυβέρνησης και δείχνει ότι, κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Τοπική Αυτοδιοίκηση παρουσιάζει υψηλότερο βαθμό εφαρμογής δεδουλευμένης λογιστικής σε σύγκριση με την κεντρική κυβέρνηση και τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, λειτουργώντας συχνά ως βάση αναφοράς για τη συνολική αξιολόγηση κάθε χώρας.

Στην Ελλάδα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται δομικά μπροστά σε σχέση με άλλους υποτομείς ως προς την εφαρμογή διπλογραφικών συστημάτων, τη χρήση της έννοιας του ισολογισμού, την παρακολούθηση παγίων, υποχρεώσεων και αποσβέσεων, καθώς και τη μετάβαση σε λογιστική οικονομική διαχείριση που υπερβαίνει την αποκλειστικά ταμειακή εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η COM(2025)746 final καταγράφει ότι οι ΟΤΑ στην Ελλάδα συγκαταλέγονται στους υποτομείς με υψηλότερη λογιστική ωριμότητα, μετριάζοντας τη συνολικά χαμηλή κατάταξη της χώρας.

Το ΠΔ 54/2018 ενισχύει περαιτέρω τον ρόλο αυτό, καθώς θεσπίζει ενιαίο λογιστικό πλαίσιο, εναρμονίζει βασικές λογιστικές έννοιες με διεθνή πρότυπα και μετατρέπει την υφιστάμενη εμπειρία των ΟΤΑ σε δομημένο και συγκρίσιμο σύστημα δεδουλευμένων. Η εφαρμογή του αποτελεί βασικό παράγοντα στη μεθοδολογία αξιολόγησης της Επιτροπής, καθώς συνδέεται άμεσα με την πληρότητα των οικονομικών καταστάσεων, τη θεσμική συνοχή και τη συγκρισιμότητα.

Ο Στέλιος Καραγιλάνης είναι Οικονομολόγος