Είναι δελεαστικό να πούμε ότι η διατλαντική συμμαχία έχει φτάσει στο ναδίρ. Δυστυχώς, η πτώση της μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία έθεσε το κάποτε αδιανόητο ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τον στρατό τους για να καταλάβουν έδαφος από τη Δανία, σύμμαχο του ΝΑΤΟ. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες αντέδρασαν στέλνοντας στρατεύματα στο νησί, φαινομενικά ως μέρος μιας άσκησης για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Η αντίδραση του Τραμπ ήταν να κατηγορήσει τις εμπλεκόμενες ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ότι παίζουν ένα «πολύ επικίνδυνο παιχνίδι». Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι όλες αυτές οι χώρες θα επιβαρυνθούν με δασμούς 10% στις αρχές Φεβρουαρίου, οι οποίοι θα αυξηθούν στο 25% τον Ιούνιο.
Τι θα συμβεί τώρα; Μια ευρεία γκάμα αποτελεσμάτων είναι πιθανή. Στην πιο ευνοϊκή περίπτωση, είναι πιθανό οι απειλές του Τραμπ για δασμούς να εξαφανιστούν. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει εξαπολύσει και στο παρελθόν κενές απειλές για δασμούς — συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης να επιβάλει δασμούς 100% στις ταινίες που γυρίζονται εκτός Αμερικής και δασμούς 200% στη σαμπάνια. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, απειλούσε να επιβάλει δασμούς 25% σε οποιαδήποτε χώρα έχει εμπορικές συναλλαγές με το Ιράν. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία αξιοσημείωτη συνέχεια σε αυτό.
Τα πιο επικίνδυνα αποτελέσματα περιλαμβάνουν την πλήρη διάλυση της δυτικής συμμαχίας, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ. Τα βήματα που οδηγούν σε αυτό το αποτέλεσμα δεν είναι δύσκολο να προβλεφθούν: ο Τραμπ προχωρά με τους δασμούς στη Γροιλανδία, η Ευρώπη επιβάλλει αντίμετρα, ο Τραμπ ανταποκρίνεται απειλώντας για άλλη μια φορά να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ ή δηλώνοντας ότι δεν δεσμεύεται πλέον από την εγγύηση αμοιβαίας άμυνας του άρθρου 5. Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν επίσης να σταματήσουν κάθε περαιτέρω υποστήριξη προς την Ουκρανία και να υιοθετήσουν μια αποφασιστικά φιλορωσική στάση ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να τελειώσει ο πόλεμος.
Στην πιο ακραία περίπτωση -αν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν βία- είναι πιθανό να έρθουν σε σύγκρουση αμερικανικές και ευρωπαϊκές δυνάμεις στη Γροιλανδία. Αυτό, τελικά, φαινόταν να είναι ένα σιωπηρό μήνυμα της αποστολής ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο νησί.
Αντιμέτωποι με ένα τόσο μπερδεμένο φάσμα πιθανών τελικών εκβάσεων, τι πρέπει να κάνουν οι ευρωπαίοι ηγέτες; Η απάντηση είναι ότι, για να αποφύγουν τα χειρότερα αποτελέσματα, οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να αντιδράσουν τώρα. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, προσπάθησαν να κατευνάσουν και να κολακεύσουν. Αυτό είναι το αποτέλεσμα. Πρέπει να αλλάξουν πορεία αμέσως.
Το χαμηλότερο σημείο για την ΕΕ επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι, όταν οι ηγέτες του μπλοκ συμφώνησαν υποχωρητικά να αποδεχθούν έναν δασμό 15% από τις ΗΠΑ — χωρίς να ανταποδώσουν. Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ που συμφωνήθηκε τότε έχει πλέον τεθεί σε αναστολή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η επικύρωσή της είναι δύσκολο να προβλεφθεί, τουλάχιστον έως ότου αποσυρθούν οι επιπλέον δασμοί που απειλεί να επιβάλει ο Τραμπ.
Αντ’ αυτού, οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να καταρτίσουν αντισταθμιστικούς δασμούς που θα στοχεύουν τις ΗΠΑ — προχωρώντας πέρα από τους κλισέ στόχους του ουίσκι Bourbon και των τζιν Levi’s. Νέοι στόχοι θα μπορούσαν να είναι οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας και κρυπτογράφησης που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του κόσμου του Τραμπ.
Η Βρετανία είναι μία από τις χώρες που απειλούνται από τους νέους δασμούς του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Λόγω του Brexit, δεν θα συμμετάσχει σε καμία συλλογική αντίδραση της ΕΕ στον τομέα του εμπορίου. Ωστόσο, εάν οι νέοι δασμοί τεθούν σε ισχύ και παραμείνουν, ο Σερ Κιρ Στάρμερ θα μπορούσε να λάβει τολμηρά μέτρα, προχωρώντας στην επανένταξη της Βρετανίας στην ενιαία αγορά της ΕΕ. Σε ένα ριζικά μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον, τόσο το βρετανικό κοινό όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενδέχεται να αποφασίσουν ότι είναι καιρός να παραμερίσουν τις παλιές διαμάχες και να συνεργαστούν γρήγορα.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες θα εξακολουθήσουν να διστάζουν να αντιμετωπίσουν τον Τραμπ, φοβούμενοι ότι ο ρόλος της Αμερικής στην ασφάλεια σημαίνει ότι οι ΗΠΑ μπορούν πάντα να προκαλέσουν περισσότερο πόνο στην Ευρώπη παρά το αντίστροφο. Ωστόσο, τα γεγονότα του περασμένου έτους αποδεικνύουν ότι είναι πιο επικίνδυνο να υποκύψεις στην πίεση του Τραμπ παρά να αντισταθείς.
Οι χώρες που αντιστάθηκαν στο Λευκό Οίκο -όπως η Κίνα και η Βραζιλία- είδαν γενικά τον Τραμπ να υποχωρεί. Με τον κλασικό τρόπο ενός νταή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ λατρεύει να ταπεινώνει τους αδύναμους. Ωστόσο, συχνά υποχωρεί γρήγορα από οτιδήποτε μοιάζει με δίκαιη μάχη.
Όσοι ευρωπαίοι ηγέτες είναι διατεθειμένοι να πουν ότι δεν αξίζει να διακινδυνεύσουν τη διατλαντική συμμαχία για χάρη ενός αραιοκατοικημένου αυτόνομου τμήματος της Δανίας, πρέπει να το ξανασκεφτούν. Τα ζητήματα που διακυβεύονται στη Γροιλανδία είναι η εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση — αρχές θεμελιώδεις για το διεθνές δίκαιο και το ευρωπαϊκό εγχείρημα. Η εγκατάλειψη αυτών των αρχών θα έβλαπτε σοβαρά την ΕΕ, τη διεθνή τάξη και ό,τι έχει απομείνει από τη διατλαντική συμμαχία.
Οι ευρωπαίοι πρέπει επίσης να έχουν επίγνωση ότι ολόκληρος ο κόσμος παρακολουθεί την εξέλιξη της κατάστασης και θα βγάλει συμπεράσματα σχετικά με την ικανότητα της ΕΕ να επιβιώσει στη σκληρή νέα παγκόσμια τάξη που προσπαθεί να δημιουργήσει ο Τραμπ. Την περασμένη εβδομάδα, έλαβα πολλά μηνύματα από έναν κινέζο εθνικιστή φίλο μου, ο οποίος ανυπομονεί με χαρά την ταπείνωση της Ευρώπης. Υποχωρώντας στο θέμα της Γροιλανδίας, η Ευρώπη θα επιβεβαιώσει ότι ζούμε πλέον σε έναν κόσμο όπου η δύναμη είναι το δίκιο. Για την Κίνα, αυτό είναι μια προοπτική που μπορεί να είναι δελεαστική.
Οι Ρώσοι θα παρακολουθήσουν επίσης με ενδιαφέρον την εξέλιξη της τρέχουσας κρίσης και θα αντλήσουν διδάγματα σχετικά με την αποφασιστικότητα και τη δύναμη της Ευρώπης. Εάν το Κρεμλίνο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη είναι αδύναμη και έτοιμη να κατακτηθεί, ολόκληρη η ήπειρος θα μπορούσε να πληρώσει το τίμημα.
Για το δικό της καλό -και για το καλό του ευρύτερου κόσμου- η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει σταθερή όσον αφορά τη Γροιλανδία.
