Έναν χρόνο μετά την επάνοδό του στον Λευκό Οίκο, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν περιορίζεται στην πλήρη αναμόρφωση του εσωτερικού τοπίου στις ΗΠΑ.
Αναδιατάσσει, μεθοδικά και απροκάλυπτα, όλη την παγκόσμια τάξη.
Ο κόσμος γίνεται σαφώς πιο επικίνδυνος και λιγότερο προβλέψιμος, όχι ως ακούσια συνέπεια, αλλά ως συνειδητή πολιτική επιλογή της εθνικιστικής ηγεσίας μιας φθίνουσας υπερδύναμης.
Αποτυπώνεται καθαρά στη νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας, που δημοσίευσε η κυβέρνηση Τραμπ τον περασμένο μήνα.
Σηματοδοτεί την επιστροφή στη λογική της ωμής ισχύος, προς αποκατάσταση της αμερικανικής υπεροχής.
Ως ΗΠΑ, αναφέρει, «πρέπει να αποτρέψουμε την παγκόσμια -και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και την περιφερειακή- κυριαρχία άλλων».
Προβλέπει «αναπροσαρμογή» των στρατιωτικών δυνάμεων για την αντιμετώπιση «επειγουσών απειλών στο ημισφαίριό μας», ενώ ταυτόχρονα κατοχυρώνει τον Ινδο-Ειρηνικό ως το κατεξοχήν γεωπολιτικό και οικονομικό πεδίο μάχης του 21ου αιώνα.
Η ρητορική αυτή παραπέμπει ευθέως στον 19ο αιώνα: σε έναν κόσμο προστατευτισμού και προβολής ισχύος, όπου οι διεθνείς κανόνες υποχωρούν μπροστά στα εθνικά συμφέροντα.
Αν και οι σφαίρες επιρροής δεν εξαφανίστηκαν στην πραγματικότητα ποτέ, στο φόντο είναι η νέα πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Αυξήθηκαν οι «παίκτες», καθώς αναδείχθηκαν νέες -οικονομικές και μη- δυνάμεις, με πρώτη αυτή του Πεκίνου.
Με την εποχή της αδιαμφισβήτητης οικονομικής κυριαρχίας των ΗΠΑ να έχει τελειώσει προ πολλού, η πολιτική «Πρώτα η Αμερική» του Τραμπ επιχειρεί να ανατρέψει αυτά τα δεδομένα.
Τόσο με τον επεκτατικό αναθεωρητισμό, που ήδη εφαρμόζεται στη Βενεζουέλα και στη Γροιλανδία, όσο και με τους δασμούς, για τη συνταγματικότητα των οποίων αναμένεται εντός των ημερών, κατόπιν προσφυγών, η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.
Σε έναν κατακερματισμένο κόσμο, με ανταγωνιστικά μπλοκ και έξαρση του εθνικισμού, η αβεβαιότητα γίνεται ξανά μια νέα σταθερά.
Κατά πολλούς αναλυτές, η κατάσταση έχει αρχίσει να θυμίζει επικίνδυνα τις συνθήκες προ του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου.
Ισορροπώντας στο κενό
Όχι τυχαία, η εμπιστοσύνη στην Ουάσιγκτον παγκοσμίως υποχωρεί, όπως καταγράφει και η νέα παγκόσμια έρευνα της ευρωπαϊκής δεξαμενής σκέψης ECFR.
Η Κίνα αντίθετα -παρά το δικό της «μαύρο» ιστορικό- κερδίζει σε επιρροή.
Συμβαίνει πέρα από τη Ρωσία, όπου η στροφή προς το Πεκίνο είναι σχεδόν καθολική, ή έτερες χώρες του μπλοκ των BRICS.
Ακόμη και στις ΗΠΑ και στην ΕΕ, περίπου οι μισοί πολίτες αντιλαμβάνονται πλέον το Πεκίνο ως σύμμαχο ή τουλάχιστον «απαραίτητο εταίρο».
Μέρος αυτής της τάσης αποδίδεται στη ρητορική περί πολυμέρειας από πλευράς της Κίνας -ήδη κομβικού παίκτη και πόλου έλξης για τις αναπτυσσόμενες χώρες του Παγκόσμιου Νότου- και στο γεγονός ότι είναι η μοναδική μεγάλη δύναμη που αψηφά ανοιχτά την οικονομική και γεωπολιτική πίεση των ΗΠΑ.
Παρά τους αυστηρούς δασμούς που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ, η Κίνα ανακοίνωσε για το 2025 το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως, ύψους 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οφείλεται πρωτίστως στην ικανότητα του Πεκίνου να διοχετεύει φθηνά προϊόντα σε αναδυόμενες αγορές, όπως η Αφρική και η Νοτιοανατολική Ασία, παρακάμπτοντας τους αμερικανικούς περιορισμούς.
Στο φόντο της ανακωχής στον εμπορικό πόλεμο ΗΠΑ-Κίνας, ξένοι ηγέτες συρρέουν στο Πεκίνο, όχι μόνο προς αναθέρμανση των σχέσεων με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη, αλλά και σε αναζήτηση ισορροπιών σε ένα μεταβαλλόμενο διεθνές τοπίο.
Μόνο μέσα στο πρώτο 15νθήμερο του 2026, έγιναν οι πρώτες επίσημες επισκέψεις προέδρου της Νότιας Κορέας από το 2019 και πρωθυπουργού του Καναδά από το 2017.
Στην πρώτη επίσημη επίσκεψη Βρετανού πρωθυπουργού από το 2018, ο Κιρ Στάρμερ αναμένεται στο Πεκίνο στα τέλη Ιανουαρίου, με στόχο την ενίσχυση του διμερούς εμπορίου.
Σειρά έχει στα τέλη Φεβρουαρίου ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, συνοδευόμενος από επιχειρηματική αντιπροσωπεία και τον Απρίλιο ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ.
Ο τέταρτος σερί για φέτος ηγέτης χώρας των G7 που αναμένεται στην Κίνα, κομίζοντας προφανώς τη δική του MAGA ατζέντα.
View this post on Instagram
Προς μια «μεταδυτική παγκόσμια τάξη»
«Εάν υπάρχει ανταγωνισμός για παγκόσμια δημοτικότητα», υπογραμμίζει η ομάδα μελέτης του ECFR, «τότε η Αμερική τη χάνει από τον ανταγωνιστή της στον Ινδο-Ειρηνικό», δηλαδή την Κίνα.
Αν και οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν μεγάλη επιρροή, αυτό που φαίνεται να έχει αρχίσει να διαμορφώνεται είναι μια «μεταδυτική παγκόσμια τάξη».
Ειδικά «οι Ευρωπαίοι συνειδητοποιούν τώρα τη σκληρή πραγματικότητα ενός μεταδυτικού κόσμου», παρατηρεί ο Βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας, ένας από τους τρεις συγγραφείς της μελέτης.
«Συνειδητοποιούν ότι δεν μπορούν πλέον να βασίζονται στις ΗΠΑ για την ασφάλειά τους, στην Κίνα για την ευημερία τους και στη Ρωσία για την ενέργειά τους και αναρωτιούνται αν μπορούν να βασίζονται στον εαυτό τους»…
Οι εξελίξεις στην Ουκρανία και στη Γροιλανδία αποτελούν την πιο κρίσιμη καμπή, ενόσωο το ΝΑΤΟ δείχνει να έχει de facto παραλύσει και στη σαστιμένη Ευρώπη ξανααρχίζει η συζήτηση ακόμη για τον ευρωστρατό.
Είναι δε εντυπωσιακό ότι, ενώ στην έρευνα του ECRF οι Ευρωπαίοι ερωτηθέντες έχουν τη λιγότερη εμπιστοσύνη στην Ευρώπη, οι περισσότεροι συμμετέχοντες από τη Νότια Αφρική, τη Βραζιλία, την Κίνα και την Ουκρανία συνεχίζουν να περιγράφουν την ΕΕ ως μια παγκόσμια δύναμη επιρροής.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, το κλίμα είναι σε μεγάλο βαθμό αρνητικό.
Δημοσκόπηση του CNN δείχνει ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών θεωρεί τον πρώτο χρόνο της δεύτερης προεδρίας Τραμπ «αποτυχία», κυρίως λόγω του κόστους ζωής και την εστίαση σε «λάθος προτεραιότητες».
Έξι στους δέκα αποδοκιμάζουν την πολιτική του 47ου προέδρου τους, ενόσω οι ΗΠΑ οδεύουν μέσα σε κλίμα ακραίας πόλωσης προς τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, που θα διαμορφώσουν τις νέες πολιτικές ισορροπίες στο Κογκρέσο.
Θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν το πολιτικό τοπίο στο δεύτερο μισό της εποχής Τραμπ 2.0, επηρεάζοντας σημαντικά τις εξελίξεις εντός και εκτός αμερικανικών συνόρων, ενόσω ο κόσμος θα συνεχίζει να αλλάζει δραματικά και απρόβλεπτα. Για όλους…
Πηγή: in.gr
