«Η Ελλάδα αλλάζει παραγωγικό μοντέλο» υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης με αφορμή την παρουσίαση των ετήσιων αποτελεσμάτων ΕΤΕπ. Ωστόσο, ειδικοί και αναλυτές δείχνουν να μην ενστερνίζονται αυτήν την άποψη, κάτι το οποίο αποτυπώνεται και σε πλήθος στοιχείων. Άλλωστε και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος που ήταν παρών στη συγκεκριμένη εκδήλωση σημείωσε ότι υπάρχει ανάγκη για πιο ποιοτικές επενδύσεις.
Όπως σημείωσε, παρά τη σημαντική πρόοδο στην Ελλάδα, με τις επενδύσεις να αυξάνονται στο 17% του ΑΕΠ από 11% το 2019, το επενδυτικό κενό σε σχέση με την ευρωζώνη εξακολουθεί να υφίσταται, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 21%-22%.
Ακόμη, ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε πως «η περαιτέρω ενίσχυση των επενδύσεων είναι καθοριστική για τη μελλοντική πορεία της οικονομίας, και δη, την αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου με έμφαση στην καινοτομία και την ενίσχυση της παραγωγικότητας, τον προσανατολισμό προς εξωστρεφείς εμπορεύσιμες δραστηριότητες, καθώς και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη διευκόλυνση της πράσινης μετάβασης».
Συνεπώς είναι προφανές ότι δε θεωρεί πως η Ελλάδα έχει αλλάξει το παραγωγικό της πρότυπο.
Η ανησυχία για την ανάπτυξη
Παράλληλα, κυριαρχεί μια ανησυχία για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας για τα επόμενα χρόνια που θα ακολουθήσουν τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οικονομικοί φορείς όπως το ΙΟΒΕ, το ΚΕΠΕ αλλά και οι ΤτΕ έχουν εκφράσει τον προβληματισμό τους μέσω των οικονομικών τους εκθέσεων.
Και η κυβέρνηση δείχνει να έχει παρόμοια άποψη εάν δει κάποιος τον Πολυετή Δημοσιονομικό Προγραμματισμό 2026-2029. Η ανάπτυξη προβλέπεται να «πέσει» στο 1,7% το 2027, στο 1,6% το 2028 και στο 1,3% το 2029, κάτι που φαίνεται να συνδέεται με το ότι το 2026 θα τελειώσουν οι πόροι από την πλευρά του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Το θέμα με το ισοζύγιο
Από εκεί και πέρα, ο διοικητής της ΤτΕ συμπλήρωσε πως «η αύξηση της παραγωγής διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών οδηγεί στην αύξηση των εξαγωγών, σε υποκατάσταση εισαγωγών και άρα στη μείωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών».
Πάντως, παρά τη μείωση στην Ελλάδα το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών άγγιξε τα 10,3 δισ. ευρώ στο 11μηνο Ιανουάριος-Νοέμβριος 2025, κάτι που δείχνει ότι το πρόβλημα παραμένει.
Αν και οι εξαγωγές έχουν αυξηθεί σημαντικά, εξακολουθούν να υπάρχουν αδυναμίες, καθώς περισσότερο από το μισό των εξαγωγών της χώρας προέρχεται από τρεις τομείς: ταξιδιωτικές υπηρεσίες, θαλάσσιες μεταφορές και καύσιμα
Η κατανάλωση και οι υπηρεσίες
Βασικό στοιχεία είναι το ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται κατά βάση στην κατανάλωση και τις υπηρεσίες. H ιδιωτική κατανάλωση εξακολουθεί να αποτελεί τη βασικότερη συνιστώσα του ΑΕΠ με το μερίδιό της να παραμένει κοντά στο 70% όταν στην Ευρωζώνη είναι περίπου στο 53%.
Παρά τη διαχρονική συζήτηση για την ανάγκη αλλαγής παραγωγικού μοντέλου και την υλοποίηση παραγωγικών επενδύσεων, ο τομέας που φαίνεται να αναπτύσσεται κυρίως από πλευράς σύστασης επιχειρήσεων είναι αυτός των κατασκευών, κάτι που παρατηρούν πολλοί οικονομικοί αναλυτές.
Παρά τα όσα υποσχέθηκε η κυβέρνηση της ΝΔ περί τεράστιων αλλαγών, δε φαίνεται υλοποιούνται στην πραγματική οικονομική ζωή του τόπου. Μέχρι στιγμής δεν έχει συμμετοχή σε μεγάλο ποσοστό στο ΑΕΠ ούτε η μεταποίηση αλλά ούτε και η βιομηχανία.
Όπως φαίνεται, συνεχίζει να υπάρχει ένα μοντέλο με μη εμπορεύσιμα αγαθά, ενώ φαίνεται να μην έχουμε αρκετή δυναμική σε κλάδους όπως οι νέες τεχνολογίες, οι ψηφιακές υπηρεσίες και τα νέα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν υψηλή προστιθέμενη αξία.
Παραμένει το παραγωγικό κενό
Με βάση όλα τα παραπάνω, το παραγωγικό κενό αναμένεται να παραμείνει θετικό το 2026 και ίσο με 3% του δυνητικού ΑΕΠ, το υψηλότερο στην Ευρωζώνη σύμφωνα με τις προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υποδηλώνοντας τη διατήρηση ισχυρών συνθηκών ζήτησης, σύμφωνα με έκθεση της Alpha Bank.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πληθωρισμός και ο δομικός πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθούν μεν το 2026, παραμένοντας, ωστόσο, πάνω από τους αντίστοιχους μέσους όρους της Ευρωζώνης.
Η δυσκαμψία του πληθωρισμού αντανακλάται στο θετικό παραγωγικό κενό της ελληνικής οικονομίας, δηλαδή τις συνθήκες υπερβάλλουσας συνολικής ζήτησης, οι οποίες στην παρούσα συγκυρία τροφοδοτούνται, σε κάποιο βαθμό, από το πλεονασματικό ισοζύγιο υπηρεσιών στις εξωτερικές συναλλαγές. Ως παραγωγικό κενό ορίζεται το πραγματικό μείον το δυνητικό ΑΕΠ, με τη διαφορά των δύο μεγεθών να εκφράζεται ως ποσοστό του δεύτερου. Το δυνητικό ΑΕΠ είναι το επίπεδο παραγωγής που μπορεί να επιτύχει μία οικονομία χρησιμοποιώντας πλήρως και με τον πιο αποδοτικό τρόπο τους παραγωγικούς συντελεστές κεφάλαιο και εργασία.
Ως εκ τούτου, το δυνητικό ΑΕΠ αντανακλά τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας, ενώ η σύγκρισή του με το πραγματικό ΑΕΠ υποδεικνύει εάν η οικονομία λειτουργεί πάνω ή κάτω από αυτές. Όταν το πραγματικό ΑΕΠ υπερβαίνει το δυνητικό (θετικό παραγωγικό κενό) η εγχώρια ζήτηση υπερβαίνει τις παραγωγικές δυνατότητες της οικονομίας. Αντίθετα, όταν το πραγματικό ΑΕΠ υπολείπεται του δυνητικού (αρνητικό παραγωγικό κενό) υπάρχει υποαπασχόληση των διαθέσιμων πόρων και η οικονομία λειτουργεί κάτω από τις παραγωγικές της δυνατότητες.
Στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης της περασμένης δεκαετίας υπήρξε έντονα αρνητικό παραγωγικό κενό (λόγω της ραγδαίας ανόδου της ανεργίας και της εκτεταμένης αποεπένδυσης), αντανακλώντας συνθήκες αδύναμης ζήτησης και υπερβάλλουσας προσφοράς, γεγονός που αποτυπώθηκε στον υποτονικό ή αρνητικό δομικό πληθωρισμό (εξαιρεί τις ευμετάβλητες τιμές ενέργειας και τροφίμων).
