Η γεωπολιτική αστάθεια έχει πλέον εξελιχθεί σε «νέα κανονικότητα». Παράλληλα, η δημόσια συζήτηση συχνά επικεντρώνεται στις καθυστερήσεις ή στις απλοποιήσεις ευρωπαϊκών νομοθεσιών για το ESG.
Ωστόσο, πίσω από τους τίτλους διαμορφώνεται μια σαφής πραγματικότητα: τα κριτήρια ESG στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποδυναμώνονται. Αντίθετα, ενσωματώνονται όλο και πιο συστηματικά στον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αξιολογούνται από τις τράπεζες, τους επενδυτές και τις αγορές.
Στο πλαίσιο αυτό, πέντε τάσεις αναδιαμορφώνουν το ευρωπαϊκό επιχειρηματικό και χρηματοοικονομικό περιβάλλον και επηρεάζουν άμεσα και τις ελληνικές επιχειρήσεις.
1) Γεωοικονομική σύγκρουση: ο νέος κορυφαίος κίνδυνος
Ο όρος “γεωοικονομική σύγκρουση” δεν είναι ακόμη ευρέως γνωστός, όμως αναδεικνύεται ως ένας από τους πιο κρίσιμους κινδύνους για το 2026. Περιλαμβάνει αιφνίδιες αλλαγές σε δασμούς, εξαγωγικούς περιορισμούς, επιδοτήσεις, αλλά και την ενσωμάτωση “πολιτικού ρίσκου” στις τιμές βασικών αγαθών. Ένα περιφερειακό επεισόδιο ή μια σύγκρουση μπορεί να επηρεάσει άμεσα, για παράδειγμα, την τιμή του πετρελαίου και το κόστος μεταφορών.
Η Ελλάδα παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη σε τέτοιου είδους αναταράξεις, λόγω της εξάρτησης από τον τουρισμό, της ανάγκης για ξένα κεφάλαια και των εξωτερικών ισορροπιών της οικονομίας.
2) Από την κανονιστική επέκταση στη χρηματοοικονομική εφαρμογή
Για τις τράπεζες και τους θεσμικούς επενδυτές, το ESG δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια τυπική υποχρέωση πληροφόρησης. Έχει μετατραπεί σε κεντρικό κριτήριο αξιολόγησης πιστωτικού και επενδυτικού κινδύνου. Επιχειρήσεις με χαμηλή ποιότητα ESG δεδομένων ή αδύναμες δομές συμμόρφωσης ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος κεφαλαίου, πιο αυστηρούς όρους δανεισμού ή και περιορισμένες επιλογές χρηματοδότησης.
Όσες εταιρείες δεν προχωρήσουν σε ουσιαστική ενσωμάτωση των ESG κριτηρίων στις λειτουργίες τους και δεν ευθυγραμμιστούν με αναγνωρισμένα πρότυπα, όπως τα ESRS και το VSME, αυξάνουν σημαντικά το χρηματοοικονομικό τους ρίσκο.
3) Ανασχεδιασμός εφοδιαστικής αλυσίδας και αυξημένη εταιρική ευθύνη
Η γεωπολιτική αστάθεια καθιστά το μοντέλο “single supplier” ιδιαίτερα ευάλωτο και οικονομικά επικίνδυνο.
Παράλληλα, οι μεγάλες εταιρείες υποχρεούνται να αποδεικνύουν τεκμηριωμένα ότι διαχειρίζονται κινδύνους που σχετίζονται με ανθρώπινα δικαιώματα, περιβάλλον και εκπομπές Scope 3. Οι εξελίξεις αυτές θα επηρεάσουν ήδη χιλιάδες μικρομεσαίες B2B επιχειρήσεις, ιδιαίτερα μέσα από τη νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση στο Due Diligence (Νομοθεσία CSDDD) ενώ η αδυναμία συμμόρφωσης η μερική συμμόρφωση μπορεί να επηρεάσει την πιστοληπτική εικόνα, τη δυνατότητα ασφάλισης και την πρόσβαση σε διεθνείς αλυσίδες αξίας.
4) Κυβερνοασφάλεια και νέες απαιτήσεις συμμόρφωσης (NIS2)
Οι κυβερνοεπιθέσεις κλιμακώνονται και οι επιχειρήσεις καλούνται να ενισχύσουν σημαντικά την ανθεκτικότητά τους. Ταυτόχρονα, οι εταιρείες που εντάσσονται στις κατηγορίες “essential” ή “important entities” επηρεάζονται άμεσα από τις απαιτήσεις της NIS2, με υποχρεώσεις σε θέματα πρόληψης, ασφάλειας και χρειάζονται εξελιγμένα πρόγραμματα, και ετοιμότητα για ελέγχους .
5) Ανθρώπινο κεφάλαιο και εξειδίκευση ως επενδυτικό πλεονέκτημα
Η Ευρωπαϊκή αγορά εργασίας στη βιωσιμότητα μεταβαίνει από τη γενική γνώση στην ουσιαστική εξειδίκευση. Η ζήτηση θα αυξηθεί ιδιαίτερα για επαγγελματίες με τεχνική επάρκεια και πιστοποιήσεις σε ESG reporting, εφοδιαστική αλυσίδα, κανονιστικές απαιτήσεις, και κυβερνοασφάλεια και η επένδυση σε δεξιότητες και κατάρτιση γίνεται στρατηγικός παράγοντας ανταγωνιστικότητας.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα το 2026 για να παραμείνουν Ανθεκτικές
Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα χρειάζονται μια ενιαία στρατηγική που να “δένει” τη γεωπολιτική ανθεκτικότητα, το λειτουργικό κόστος και το ESG. Όχι ως τρία ξεχωριστά έργα, αλλά ως συνολική στρατηγική ανταγωνιστικότητας και διαχείρισης κινδύνου.
Οι ΜμΕ και μεγάλες επιχειρήσεις θα πρέπει να συμπεριλάβουν στην εστίαση τους κατά ελάχιστο :
Μετάβαση από ESG συμμόρφωση σε ουσιαστική εφαρμογή Το ESG δεν είναι απλώς μια έκθεση. Είναι εργαλείο για:
- προστασία εσόδων και αλυσίδας αξίας
- μείωση κόστους (ενέργεια, απόβλητα, διακοπές λειτουργίας)
- καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση
- ενίσχυση εμπιστοσύνης πελατών και προμηθευτών
Οι επιχειρήσεις που ενσωματώνουν το ESG στις λειτουργίες τους, έχουν στρατηγική και μετρήσιμα αποτελέσματα κερδίζουν περισσότερες ευκαιρίες, επειδή αξιολογούνται ως πιο αξιόπιστοι και «καθαροί» συνεργάτες.
Χαρτογράφηση ρίσκου και εφοδιαστικής αλυσίδας Η χαρτογράφηση ρίσκου είναι κρίσιμη για την Ελλάδα, λόγω εισαγωγών, μεταφορών και έντονης μεταβλητότητας. Η ανθεκτικότητα απαιτεί σχέδιο προμηθειών, εναλλακτικές επιλογές και τεκμηριωμένη διαχείριση.
Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό και την εταιρική κουλτούρα Σε περιβάλλον αβεβαιότητας, η παραγωγικότητα και η διατήρηση προσωπικού γίνονται καθοριστικοί παράγοντες. Η εκπαίδευση, η ασφάλεια και η κουλτούρα υπευθυνότητας καθορίζουν την αντοχή της επιχείρησης.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες αλλάζουν γρήγορα και τα κόστη μετακινούνται απρόβλεπτα, το ζητούμενο για τις ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι να προβλέψουν τα πάντα, είναι να χτίσουν την ανθεκτικότητα τους για να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες και ανταγωνιστικές
Οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν το ESG ως στρατηγική επιλογή και όχι ως έργο επικοινωνίας ή απλής συμμόρφωσης, θα προστατεύσουν τη λειτουργία τους, και θα ενισχύσουν τη φήμη τους ενώ θα συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση στις αγορές. Το 2026 θα ξεχωρίσουν όσες επενδύουν στη διαχείριση κινδύνων, στη διαφάνεια και στη ουσιαστική εφαρμογής των κριτηρίων ESG, γιατί αυτές θα μπορούν να προχωρούν δυναμικά ακόμη και όταν το περιβάλλον γύρω τους αλλάζει.
Ο Νίκος Αυλώνας είναι Πρόεδρος Κέντρου Αειφορίας (CSE) www.cse-net.org Επισκέπτης Καθηγητής Βιώσιμης Ανάπτυξης, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (iMBA)
![Ακίνητα: Οι 5 ακριβότερες περιοχές το 2025 [πίνακες]](https://www.ot.gr/wp-content/uploads/2025/06/akinit.jpg)
