Γροιλανδία: Όταν η γεωπολιτική περνά μέσα από τους αλγόριθμους

Συχνά, οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται χωρίς να ξανασχεδιαστεί κανένας χάρτης και χωρίς να γίνει πολέμος.  Όμως στη Γροιλανδία, ένα νησί με λιγότερους κατοίκους από μια μικρή ευρωπαϊκή πόλη, εξελίσσεται ένας άλλος πόλεμος: ψηφιακός, αθόρυβος και εξαιρετικά αποτελεσματικός. Οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για «απόκτηση» της Γροιλανδίας μπορεί να μπήκαν προσωρινά στο συρτάρι, αλλά στο διαδίκτυο η σύγκρουση μόλις άρχισε. Και η Ευρώπη φοβάται ότι μπορεί να βγει χαμένη. Γιατί η γεωπολιτική παίζεται στις αναρτήσεις, στα σχόλια και τις διαφημίσεις στα social media. Εκεί όπου ένα like μπορεί να μετρήσει περισσότερο από μια διπλωματική δήλωση και όπου η Ευρώπη ανακαλύπτει – με καθυστέρηση – ότι το πιο κρίσιμο μέτωπο δεν είναι στον πάγο, αλλά στο feed.

Γροιλανδία: Ένα μικρό νησί με τεράστια επιρροή

Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας και αριθμεί λιγότερους από 60.000 κατοίκους. Αυτό που την καθιστά ευάλωτη – γράφει το Politico – δεν είναι μόνο η γεωγραφική της θέση ή ο πλούτος των φυσικών της πόρων, αλλά η ψηφιακή της πραγματικότητα. Σε μια κοινωνία όπου οι περισσότεροι πολίτες ενημερώνονται σχεδόν αποκλειστικά από τα κοινωνικά δίκτυα, λίγες δεκάδες αναρτήσεις αρκούν για να διαμορφώσουν κλίμα.

Σε μια κοινωνία όπου οι περισσότεροι πολίτες ενημερώνονται σχεδόν αποκλειστικά από τα κοινωνικά δίκτυα, λίγες δεκάδες αναρτήσεις αρκούν για να διαμορφώσουν κλίμα

Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, η παραπληροφόρηση στη Γροιλανδία δεν χρειάζεται περίπλοκες δομές ή μυστικές υπηρεσίες. Όταν τα μηνύματα προέρχονται από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, αποκτούν αυτομάτως κύρος και απήχηση.

Από τις απειλές στα timelines

Τον Ιανουάριο, ο Τραμπ αιφνιδίασε την Ευρώπη συνδέοντας  τους εμπορικούς δασμούς με την αξίωσή του να «ελέγξει» τη Γροιλανδία. Παρότι η ρητορική αυτή υποχώρησε, το αφήγημα συνέχισε να κυκλοφορεί διαδικτυακά. Σύμφωνα με τον αρχισυντάκτη του δανέζικου οργανισμού ελέγχου γεγονότων TjekDet, Τόμας Χέντιν, η ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «αγοράσουν» τη Γροιλανδία είναι καθαρή παραπληροφόρηση — κάτι που απαγορεύεται ρητά από το δανέζικο Σύνταγμα.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Δανίας, Πέτερ Χούμελγκααρντ, μιλά ανοιχτά στο Politico για τις εκστρατείες επιρροής που στοχεύουν στο να διαρραγούν οι σχέσεις Δανίας–Γροιλανδίας. Ακόμη κι αν δεν πρόκειται για οργανωμένη ξένη παρέμβαση, το αποτέλεσμα παραμένει επικίνδυνο.

Όταν το Facebook στη Γροιλανδία γίνεται η δημόσια σφαίρα

Η ερευνήτρια Σίνιε Ραβν-Χόιγκααρντ εξηγεί στο Politico ότι στη Γροιλανδία «τα νέα ταξιδεύουν με ταχύτητα φωτός». Με ελάχιστα μέσα ενημέρωσης και σχεδόν καθολική χρήση του Facebook, μια ψευδής είδηση μπορεί να φτάσει σε ολόκληρο τον πληθυσμό μέσα σε ώρες. Σε μια χώρα 20.000 κατοίκων, 5.000 άνθρωποι που πιστεύουν κάτι λάθος δεν απειλούν τη δημοκρατία. Στη Γροιλανδία, όμως, αυτό αντιστοιχεί σε κρίσιμη μάζα.

Η Ευρώπη εκτός παιχνιδιού;

Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι το νομικό: η Γροιλανδία δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι ο Κανονισμός Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA), που υποχρεώνει τις πλατφόρμες να περιορίζουν την παραπληροφόρηση, δεν εφαρμόζεται εκεί. Ευρωβουλευτές των Πρασίνων προειδοποιούν για μια «νέα μορφή υβριδικής αντιπαράθεσης», όπου οι ίδιες οι πλατφόρμες γίνονται το πεδίο μάχης.

Πολιτικές αντιδράσεις και σιωπηλές ανησυχίες

Μέλη της κυβέρνησης της Γροιλανδίας κάλεσαν δημόσια τους πολίτες να παραμείνουν ενωμένοι απέναντι στις πιέσεις από την Ουάσινγκτον. Στις Βρυξέλλες, ακούγονται φωνές που ζητούν ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων για τη Γροιλανδία και μεγαλύτερη στήριξη σε οργανισμούς ελέγχου γεγονότων, όπως συμβαίνει ήδη σε χώρες όπως η Μολδαβία και η Ουκρανία.

Διαφάνεια: το χαμένο στοίχημα

Η έλλειψη διαφάνειας στη διαδικτυακή διαφήμιση αποτελεί ακόμη ένα αγκάθι. Σύμφωνα με ειδικούς, πολιτικές διαφημίσεις που προβλήθηκαν πριν από τις εκλογές του 2025 στη Γροιλανδία δεν εμφανίστηκαν ποτέ στις βάσεις διαφάνειας των πλατφορμών. Ο DSA θα μπορούσε να αλλάξει το τοπίο — αν εφαρμοζόταν.

Η μάχη για τη Γροιλανδία δεν θα κριθεί με στρατιωτικές κινήσεις, αλλά με αλγόριθμους, αφηγήσεις και likes. Αν η Ευρώπη δεν προσαρμοστεί γρήγορα, κινδυνεύει να χάσει έναν πόλεμο που δεν κατάλαβε ποτέ ότι είχε ξεκινήσει…