Ανεπτυγμένες χώρες: Βροχή οι χρεοκοπίες επιχειρήσεων

Ήταν ένα αδιαμφισβήτητο σοκ για ολόκληρη την υφήλιο η πολιτική δασμών που εφάρμοσε το 2025 ο Ντόναλντ Τραμπ. Η παγκόσμια ανάπτυξη το άντεξε αυτό το σοκ, ωστόσο από τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων που υπέφεραν από τις πολιτικές Τραμπ, πολλές αναγκάστηκαν να βάλουν λουκέτο. Οι χρεοκοπίες μάλιστα αναμένεται να συνεχιστούν και φέτος, σύμφωνα με τα συμπεράσματα διεθνούς επιχειρηματικής εκδήλωσης που έλαβε χώρα την Τρίτη στο Παρίσι.

«Στις ανεπτυγμένες οικονομίες του πλανήτη οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων είχαν αυξηθεί κατά 20% το 2024, μετά την άρση των μέτρων στήριξης που είχαν λάβει οι κυβερνήσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19 και κατά 5% επιπλέον το 2025», δήλωσε ο βρετανός οικονομολόγος Τζόναθαν Στίνμπεργκ στο εφετινό, ετήσιο Συνέδριο Οικονομικής Επικινδυνότητας, που διοργάνωσε η εταιρεία ασφάλισης πιστώσεων Coface.

Ειδικοί που μίλησαν στο Συνέδριο εξέφρασαν την εκτίμηση ότι μέχρι τα τέλη του 2025 ο αριθμός των πτωχεύσεων στις ανεπτυγμένες οικονομικά χώρες ήταν ήδη υψηλότερος κατα 25% συγκριτικά με το προ-πανδημίας επίπεδο και έφτασαν σε αριθμό στα υψηλότερα επίπεδα από το έτος 2013. Και έπεται συνέχεια. Διότι το 2026 η Coface αναμένει αύξηση 3% στις πτωχεύσεις, πάντα στις ανεπτυγμένες χώρες.

Ο Τζόναθαν Στίνμπεργκ σημείωσε το γεγονός ότι οι μετρήσεις της Coface επηρεάζονται από την απότομη μετατόπιση του εκκρεμούς των κρατικών παρεμβάσεων για την στήριξη των επιχειρήσεων τα δύσκολα χρόνια της Covid-19. «Οι κυβερνήσεις παρενέβησαν χορηγώντας άμεση οικονομική βοήθεια, εγγυημένα δάνεια και επιδοτήσεις, εξασφαλίζοντας έτσι ένα μορατόριουμ πτωχεύσεων. Πέτυχαν τους άμεσους στόχους τους, αλλά ταυτόχρονα, οι πτωχεύσεις διατηρήθηκαν σε τεχνητά χαμηλό επίπεδο», αναλύει ο Βρετανός οικονομολόγος.

Η ώρα του λογαριασμού

Οι κυβερνήσεις στήριξαν τον επιχειρηματικό κόσμο, «τώρα όμως φαίνεται πως ήρθε η ώρα για να πληρωθεί ο λογαριασμός», γράφει ο Γκιγιόμ ντε Καλινιόν στην οικονομική «Les Echos». Οι επιχειρήσεις διαπιστώνουν ότι σταδιακά η βιωσιμότητά τους φθίνει. Από το 2022 βρέθηκαν αντιμέτωπες με την εκτίναξη του κόστους ενέργειας και εργασίας, καθώς και με τα υψηλά επιτόκια. Όλα αυτά έχουν αργά αλλά σταθερά διαβρώσει τα περιθώρια κέρδους και τις ταμειακές ροές των επιχειρήσεων στο δυτικό κόσμο.

«Οι καθυστερήσεις πληρωμών έχουν πολλαπλασιαστεί. Στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία τουλάχιστον το 80% των επιχειρήσεων αντιμετώπισε καθυστέρηση πληρωμών τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Και τα κρούσματα παρουσιάζουν αύξηση σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος», τονίζει ο Τζόναθαν Στίνμπεργκ.

Στη Γερμανία τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια προς αφερέγγυες εταιρείες έφθασαν το 2024 στο υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από το 2009. Το 2025 μειώθηκαν ελαφρώς, αλλά παραμένουν σε πολύ υψηλά επίπεδα. Στη Γαλλία, τα κόκκινα δάνεια αυξήθηκαν πέρυσι για τέταρτο συνεχόμενο έτος και έχουν σχεδόν διπλασιαστεί σε αξία συγκριτικά με πριν την πανδημία.

Η Ευρώπη σε στενωπό

Ένα μείζον συμπέρασμα του Συνεδρίου της Coface είναι η διαπίστωση της δεινής θέσης στην οποία περιέρχονται χρόνο με το χρόνο μετά την πανδημία – και τις δασμολογικές ψυχρολουσίες Τραμπ – οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Πέρυσι στη Γηραιά Ήπειρο καταγράφτηκαν 311 περιπτώσεις πτωχεύσεων μεγάλων εταιρειών με ετήσιο τζίρο άνω των 50 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Allianz Trade.

Με 94 πτωχεύσεις εταιρειών η Γερμανία ηγείται της κατάταξης των ευρωπαϊκών κρατών με βάση τις εταιρικές χρεοκοπίες την χρονιά που πέρασε. Αρκετοί ευρωπαϊκοί βιομηχανικοί κλάδοι, όπως είναι τα χημικά, ο μηχανολογικός κλάδος, τα κεφαλαιουχικά αγαθά και η αυτοκινητοβιομηχανία, αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες και το 2026.

Ευάλωτες οι χημικές

Η χημική βιομηχανία ειδικότερα είναι ο κλάδος στην Ευρώπη με τα περισσότερα κρούσματα παύσης πληρωμών. Σύμφωνα με τον Τζόναθαν Στίνμπεργκ ο κλάδος αντιμετωπίζει ένα πλέγμα προκλήσεων που έχουν να κάνουν με τον κινεζικό ανταγωνισμό, με το υψηλό κόστος ενέργειας, με την ασθενή ζήτηση και επίσης με το ιδιαίτερα ανατιμημένο ευρώ. Όλοι αυτοί οι παράγοντες υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων χημικών, ενός κλάδου που διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο δευτερογενή τομέα της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Συνολικά οι οικονομολόγοι αναμένουν αύξηση 1% έως 2% του αριθμού των χρεοκοπιών στη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Βρετανία (παρά το ότι η Βρετανία όχι μόνο δεν μετέχει στο ευρώ αλλά αποχώρησε και από την ΕΕ, οι ειδικοί συμπεριλαμβάνουν και τη Βρετανία στις ευρωπαϊκές μετρήσεις).

«Κανόνια» και στις ΗΠΑ

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού οι πτωχεύσεις εταιρειών αναμένονται αυξημένες την εφετινή χρονιά και μάλιστα κατά το διόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό 4%. Αυτό παρά το γεγονός ότι η αμερικανική οικονομία με ρυθμό διπλάσιο ή και υπερδιπλάσιο από την ευρωπαϊκή. «Η απαισιόδοξη πρόβλεψη των ερευνητών αποδίδεται στη μεγαλύτερη ευελιξία της αμερικανικής οικονομίας, η οποία επί Τραμπ μοιάζει να βρίσκεται σε μια πυρετώδη διαδικασία δημιουργικής καταστροφής, όπως την περιέγραψε ο αυστριακός οικονομολόγος Γιόζεφ Σουμπέτερ.

Πρόκειται για μια διαδικασία μετάβασης σε μια νέα εποχή παραγωγής που χαρακτηρίζεται από την ψηφιοποίηση και τους αυτοματισμούς της τεχνητής νοημοσύνης. Και «σε κάθε μεγάλη μετάβαση μοιραία ένα μέρος του πληθυσμού μένει πίσω», όπως θυμίζει ο ρεπόρτερ της «Les Echos».

«Δομική αστάθεια»

Οι οικονομολόγοι και οι μάνατζερ που συμμετείχαν στην παριζιάνικη εκδήλωση της Coface επισήμαναν ότι «για τους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους και τις πολυεθνικές εταιρείες οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι και ο αντίκτυπός τους στις αλυσίδες αξίας και εφοδιασμού είναι οι βασικές απειλές για το μέλλον».

Ο πρόεδρος της αυτοκινητοβιομηχανίας Renault Ζαν-Ντομινίκ Σενάρ από το βήμα της εκδήλωσης αναφέρθηκε σε «μια μορφή δομικής αστάθειας» των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Στον κλάδο του αυτοκινήτου ειδικότερα, που έχει να αντιμετωπίσει την πρόκληση της μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση (έστω και με τα πισωγυρίσματα που του υπαγορεύουν οι Γερμανοί) «το γεωπολιτικό ζήτημα καθίσταται πρωταρχικής σημασίας και συνιστά μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της καθημερινότητάς μας», όπως εξήγησε ο Σενάρ της Renault.

«Βρισκόμαστε σε μια ευάλωτη θέση όσον αφορά την προμήθεια πρώτων υλών και ιδιαίτερα των απαραίτητων σπάνιων γαιών, πράγμα που σημαίνει ότι στην πρώτη σοβαρή γεωπολιτική κρίση θα απειλούνταν ακόμα και η λειτουργία των αλυσίδων παραγωγής», είπε χαρακτηριστικά ο Γάλλος μάνατζερ.