Παραγωγικότητα και νεοφυείς επιχειρήσεις

Παρά τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, στη σημερινή δομή της ελληνικής οικονομίας παραμένουν εξωτερικά ελλείμματα, διαχρονική χαμηλή ανάπτυξη, πληθωρισμός κόστους και υψηλή διαρθρωτική ανεργία.

Κοινός παρονομαστής για αυτά είναι η χαμηλή παραγωγικότητα, η οποία αδυνατεί να τα τιθασεύσει επηρεάζοντας και την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Υφίσταται διαχρονική απουσία ισορροπίας αποταμιεύσεων και επενδύσεων, συσσωρεύοντας μεγάλο επενδυτικό έλλειμμα, καθώς στα δημοσιονομικά ελλείμματα όδευε μεγάλο μέρος της ιδιωτικής αποταμίευσης, ακυρώνοντας ιδιωτικές επενδύσεις (crowding out effect), το τραπεζοκεντρικό σύστημα χρηματοδότησης βάσει της λειτουργίας του (συμβάσεις δανείων) αποκλείει πολλές επιχειρήσεις, ενώ υφίσταται μη επαρκής άμεση χρηματοδότηση από την κεφαλαιαγορά προς τις επιχειρήσεις.

Προκύπτει η ανάγκη για επενδύσεις που θα οδηγήσουν σε μια νέα δομή, αντλώντας και από την εμπειρία άλλων αναπτυγμένων χωρών.

Σε αυτές, η παραγωγή ενισχύεται σημαντικά από μικρές νεοφυείς επιχειρήσεις, όσες επιτυγχάνουν και αναπτύσσονται. Πρόκειται για καινοτόμες επιχειρήσεις σε προϊόντα και υπηρεσίες, με δυναμική ταχείας ανάπτυξης, τεχνολογικό προσανατολισμό και σημαντική εξωστρέφεια, ωστόσο, με υψηλό ρίσκο αλλά και χαμηλό αρχικό κόστος.

Τα παραδείγματα είναι χειροπιαστά στην αμερικανική οικονομία με τους σημερινούς κολοσσούς νέων τεχνολογιών. Στην Ευρώπη, πρόσφατα δημοσιεύθηκαν 25 επιχειρήσεις που από νεοφυείς εξελίχθηκαν σε αξίες δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ το Ισραήλ έχει χαρακτηριστεί ως κράτος νεοφυών επιχειρήσεων (start-up nation).

Οι κλάδοι ανάπτυξής νεοφυών επιχειρήσεων είναι πολλοί, όπως ιατρική, βιοτεχνολογία, γενετική, κλάδοι μεταποίησης, ενέργεια, άμυνα, ρομποτικά συστήματα και spin-offs ερευνητικών κέντρων και εταιρειών. Νεοφυείς επιχειρήσεις υπάρχουν και στη χώρα μας, ορισμένες μάλιστα αναπτύχθηκαν με επιτυχία.

Ομως, αξίζει να ευδοκιμήσουν πολύ περισσότερες, καθώς σε πρόσφατο συνέδριο του ΕΚΠΑ αναφέρθηκε ότι υπάρχουν περίπου 600.000 μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Αξίζει να σκεφτούμε πόσα «δημιουργικά μυαλά», έστω ένα ποσοστό, βρίσκονται σε αυτές και τι θα μπορούσαν να επιτύχουν αν εξασφάλιζαν μια αρχική μη τραπεζική χρηματοδοτική ώθηση, αλλά και ορισμένες υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως σε χώρες που πέτυχαν σε αυτό το θέμα.

Σήμερα, η Πολιτεία και οι φορείς παρέχουν μέτρα και δράσεις που εστιάζουν στην ενίσχυση της καινοτομίας, της ψηφιακής μετάβασης και της επιχειρηματικότητας, φορολογικά κίνητρα, μητρώο νεοφυών επιχειρήσεων, δικτύωση και χρηματοδότηση από πλατφόρμες.

Ωστόσο, χρειάζεται μια ακόμα πιο ισχυρή, συνεκτική στρατηγική πολυδιάστατης ενίσχυσής τους που διαχέεται στη χώρα, με ευρύτερα κέντρα (hubs) σε μεγάλες πόλεις και δίκτυα διάχυσης γνώσης, πληροφόρησης και παροχής υπηρεσιών, συμβολή εμπειρογνωμόνων (mentoring) κάθε ειδικότητας, εξειδικευμένα κεφάλαια για τα πρώτα στάδιά τους, και εκπαίδευση των δημιουργών σε επιχειρηματικότητα, καινοτομία και επιχειρηματική κουλτούρα.

Περαιτέρω, χρειάζονται ευέλικτες πολιτικές ανθρώπινου δυναμικού, χρηματοδότηση εφαρμοσμένης έρευνας, προστασία δεδομένων, καθοδήγηση στην ανάπτυξη (scaling up) και στο επιχειρηματικό μοντέλο, υποστήριξη πρόσβασης σε αγορές, διαχείριση ρευστότητας και χρηματοδότες που θα τις συμβουλεύουν μέχρι να φθάσουν να απευθυνθούν σε VCs, την κεφαλαιαγορά και τον τραπεζικό τομέα.

Το εθνικό αυτό θέμα απαιτεί μεγαλύτερη, ξεχωριστή, εστίαση από την κυβέρνηση, την τοπική αυτοδιοίκηση, συλλογικούς φορείς, ερευνητικά ινστιτούτα, επιχειρήσεις, ειδικά κεφάλαια, ιδιώτες χρηματοδότες και συμβούλους, που θα στηρίζουν πιο συγκροτημένα τις νέες επιχειρηματικές ιδέες.

Ο κ. Παναγιώτης Αλεξάκης είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικών ΕΚΠΑ.