Σε δίνη οικονομία και πληθωρισμός

Με τις πολεμικές συγκρούσεις σε πλήρη εξέλιξη, με απουσία ξεκάθαρων στόχων και επιδιώξεων από την πλευρά των ΗΠΑ – Ισραήλ και με τις αγορές να αντιδρούν σχεδόν αντανακλαστικά σε κάθε εξέλιξη από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, είναι πραγματικά δύσκολο για τον οποιονδήποτε αναλυτή να καταλήξει σε συγκεκριμένα συμπεράσματα και διαπιστώσεις αναφορικά με τις οικονομικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις των πρόσφατων γεγονότων.

Ωστόσο βασιζόμενοι στην εμπειρία παρόμοιων γεωπολιτικών καταστάσεων του παρελθόντος, αυτό που μπορούμε να καταγράψουμε είναι ότι υπάρχουν δύο βασικοί μηχανισμοί μετάδοσης των γεωπολιτικών γεγονότων στην παγκόσμια οικονομία. Ο πρώτος είναι φυσικά μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας και ο δεύτερος μέσω της αύξησης της αβεβαιότητας.

Μέχρι τη στιγμή που γράφεται αυτό το άρθρο παρά την αύξησή τους οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου δείχνουν να διαμορφώνονται σε επίπεδα που τείνουν να προεξοφλήσουν την επαναφορά στην κανονικότητα σε ορίζοντα 4-5 εβδομάδων. Εάν όντως το σενάριο αυτό επαληθευτεί, τότε το αποτύπωμα της παρούσας κρίσης στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα θα είναι από ελάχιστο έως και μηδενικό. Στο αρνητικό σενάριο των παρατεταμένων πολιτικών συγκρούσεων με μακροχρόνιο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και καταστροφή πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, όλοι οι υπολογισμοί και οι προβλέψεις θα πρέπει φυσικά να αναθεωρηθούν επί τα χείρω.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι οι επιπτώσεις των γεωπολιτικών εξελίξεων δεν θα είναι οι ίδιες για κάθε οικονομία. Η οικονομία των ΗΠΑ – μια σχετικά κλειστή οικονομία με σημαντικές εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου – θα παραμείνει σχετικά προφυλαγμένη. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή οικονομία – μια ανοικτή οικονομία που βασίζεται στο διεθνές εμπόριο και με τεράστιες ανάγκες εισαγωγών ενέργειας – είναι πολύ πιθανόν να απολέσει την πρόσφατη θετική δυναμική της.

Ειδικά στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας μια τυχόν σημαντική αύξηση των τιμών ενέργειας θα πρέπει να θεωρούμε σχεδόν σίγουρο ότι θα επηρεάσει αυξητικά τον πληθωρισμό και είναι πολύ πιθανόν να μετριάσει τον ρυθμό ανάπτυξης κοντά στα επίπεδα του 1,5%. Αυτό που θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα είναι η αντίδραση των κεντρικών τραπεζών και κυρίως της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Εάν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρήσει ότι ο πληθωρισμός οφείλεται στο αρνητικό σοκ προσφοράς ενέργειας, είναι πολύ πιθανό να αγνοήσει τις πληθωριστικές πιέσεις, να τις θεωρήσει προσωρινές και να αφήσει τα επιτόκια αμετάβλητα.

Εάν θεωρήσει ότι υπάρχει κίνδυνος δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων όπως συνέβη στην περίπτωση της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και αύξησης μισθολογικών διεκδικήσεων, είναι πολύ πιθανόν να προχωρήσει σε αύξηση επιτοκίων επιδεινώνοντας την οικονομική κατάσταση ακόμα περισσότερο.

*Ο κ. Ηλίας Λεκκός είναι επικεφαλής Οικονομικής Ανάλυσης και Επενδυτικής Στρατηγικής στην Τράπεζα Πειραιώς