Πετρέλαιο: Σοκ στις αγορές ενέργειας – Το 24ωρο που τίναξε στον αέρα το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου

Λίγο πριν τα μεσάνυχτα της Κυριακής στο Λονδίνο, τα γραφεία μιας εταιρείας trading στο South Kensington έμοιαζαν περισσότερο με κέντρο επιχειρήσεων παρά με συνηθισμένο χώρο εργασίας. Η 32χρονη trader Μάνι Νιούμαν άνοιξε διαδοχικά τις δέκα οθόνες που βρίσκονταν μπροστά της, γνωρίζοντας ότι το πετρέλαιο ετοιμαζόταν να περάσει μια από τις πιο ακραίες συνεδριάσεις στην ιστορία του.

Οι αγορές ενέργειας είχαν ήδη αρχίσει να δείχνουν σημάδια έντασης από το Σαββατοκύριακο, όμως κανείς δεν περίμενε το μέγεθος της καταιγίδας που θα ακολουθούσε. Μέσα σε λιγότερο από μία ημέρα, η τιμή του διεθνούς δείκτη Brent εκτινάχθηκε έως τα 119 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσει βίαια στα 84 δολάρια, αναφέρουν οι Financial Times.

Η μεταβολή αυτή δεν ήταν απλώς μεγάλη — ήταν ιστορική. Σε όρους δολαρίων, επρόκειτο για μία από τις μεγαλύτερες ενδοημερήσιες διακυμάνσεις που έχουν καταγραφεί ποτέ στο πετρέλαιο.

Για όσους βρίσκονταν στις αίθουσες συναλλαγών, η εμπειρία έμοιαζε με ασταμάτητο παιχνίδι ταχύτητας. Κάθε δευτερόλεπτο μπορούσε να μετατρέψει ένα κέρδος σε τεράστια ζημιά.

Πώς το πετρέλαιο προκάλεσε το πιο χαοτικό trading της χρονιάς

Η Νιούμαν εργάζεται ως market maker στην Onyx Commodities, μια εταιρεία που ειδικεύεται στις αγορές ενέργειας. Ο ρόλος της είναι να δίνει συνεχώς τιμές αγοράς και πώλησης για συμβόλαια που σχετίζονται με το πετρέλαιο, επιτρέποντας στους πελάτες να πραγματοποιούν συναλλαγές οποιαδήποτε στιγμή.

Ακόμη και για έναν έμπειρο trader, αυτό που συνέβη εκείνη τη Δευτέρα ξεπέρασε κάθε προηγούμενη εμπειρία.

Τα τελευταία χρόνια είχε ήδη περάσει από μεγάλες αναταράξεις: την πανδημία, τις γεωπολιτικές εντάσεις με τη Ρωσία και τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας το 2019. Ωστόσο, η ταχύτητα με την οποία κινήθηκε η αγορά πετρελαίου αυτή τη φορά ήταν πρωτοφανής.

Οι traders της εταιρείας λειτουργούσαν σε καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Κατανάλωναν ενεργειακά ποτά και συμπληρώματα ηλεκτρολυτών, ενώ έπαιρναν σύντομους ύπνους λίγων λεπτών ανάμεσα στις συναλλαγές.

Η αίθουσα συνεδριάσεων μετατράπηκε προσωρινά σε χώρο ξεκούρασης, με υπνόσακους στο πάτωμα για όσους δεν άντεχαν άλλο μπροστά στις οθόνες.

Όταν οι τιμές αλλάζουν κάθε δευτερόλεπτο

Η Onyx απασχολεί περίπου 60 traders σε τρία βασικά χρηματοοικονομικά κέντρα: το Λονδίνο, το Ντουμπάι και τη Σιγκαπούρη. Η εταιρεία δραστηριοποιείται σε χιλιάδες συμβόλαια που συνδέονται με την ενέργεια, από αργό πετρέλαιο έως προϊόντα όπως ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.

Στις κανονικές ημέρες, η διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και πώλησης — γνωστή ως spread — είναι ελάχιστη, συνήθως μερικά σεντς ανά βαρέλι.

Εκείνη τη Δευτέρα όμως η αβεβαιότητα ήταν τόσο μεγάλη ώστε το spread εκτοξεύτηκε έως και τα 10 δολάρια.

Κανείς δεν μπορούσε να είναι βέβαιος πού θα σταθεροποιηθεί η αγορά.

Ο συνιδρυτής της εταιρείας, Γκρεγκ Νιούμαν, εξηγεί ότι σε τέτοιες συνθήκες ακόμη και ένα μικρό λάθος στην τιμολόγηση μπορεί να κοστίσει τεράστια ποσά.

Σε μια συνηθισμένη ημέρα, μια λάθος εκτίμηση μπορεί να σημαίνει απώλεια 10.000 δολαρίων. Όμως με τη μεταβλητότητα εκείνης της ημέρας, η ίδια απόφαση θα μπορούσε να οδηγήσει σε ζημιά εκατομμυρίων.

Η γεωπολιτική σπίθα που άναψε την αγορά

Η ένταση ξεκίνησε από τις εξελίξεις στον Περσικό Κόλπο. Οι αγορές, που παραμένουν κλειστές το Σαββατοκύριακο, άνοιξαν τη Δευτέρα αντιδρώντας σε πληροφορίες ότι μεγάλοι παραγωγοί πετρελαίου εξετάζουν μειώσεις παραγωγής.

Οι traders έσπευσαν να αγοράσουν συμβόλαια φοβούμενοι περιορισμό της προσφοράς. Η τιμή εκτοξεύτηκε μέσα σε λίγες ώρες.

Λίγο αργότερα όμως η αγορά δέχτηκε νέο σοκ. Κυβερνήσεις συζητούσαν το ενδεχόμενο απελευθέρωσης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ώστε να περιοριστεί η άνοδος των τιμών.

Παράλληλα, οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι η σύγκρουση θα ολοκληρωθεί σύντομα προκάλεσαν μαζικές πωλήσεις.

Η αγορά έκανε απότομη στροφή προς τα κάτω.

Όταν οι traders χρειάζονται… διάλειμμα

Η ψυχολογική πίεση ήταν τεράστια. Ορισμένοι traders χρειάστηκε να σταματήσουν για λίγο τη δραστηριότητά τους προκειμένου να επανακτήσουν την ψυχραιμία τους.

Όταν οι τιμές κινούνται τόσο γρήγορα, κάθε απόφαση λαμβάνεται σε δευτερόλεπτα και μπορεί να επηρεάσει εκατομμύρια δολάρια.

Η διαχείριση του άγχους γίνεται σχεδόν εξίσου σημαντική με την οικονομική ανάλυση.

Επιχείρηση μεταφοράς traders πριν ανοίξει η αγορά

Το παρασκήνιο της ημέρας ήταν εξίσου δραματικό.

Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, η διοίκηση της εταιρείας οργάνωσε την απομάκρυνση 15 traders από το Ντουμπάι μαζί με τις οικογένειες και τα κατοικίδιά τους.

Ναυλώθηκε αεροσκάφος Airbus από τη Μασσαλία, το οποίο πέταξε μέχρι τη Φουτζάιρα για να τους παραλάβει. Με στάση ανεφοδιασμού στη Ρώμη, το αεροπλάνο επέστρεψε στο Λονδίνο.

Οι traders έφτασαν μόλις λίγες ώρες πριν ανοίξει η αγορά.

Γιατί τα συμβόλαια πετρελαίου είναι τόσο κρίσιμα

Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας στην αγορά αφορά την αντιστάθμιση κινδύνου.

Παραγωγοί πετρελαίου, διυλιστήρια και εμπορικές εταιρείες χρησιμοποιούν συμβόλαια για να κλειδώσουν τιμές για το μέλλον. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύονται από μεγάλες διακυμάνσεις.

Ένα διυλιστήριο, για παράδειγμα, μπορεί να θέλει να εξασφαλίσει το περιθώριο κέρδους μεταξύ του αργού που αγοράζει και των καυσίμων που πουλά.

Σε περιόδους ακραίας μεταβλητότητας, όμως, αυτή η διαδικασία γίνεται πολύ πιο δύσκολη.

Τα κέρδη και οι καταστροφές των traders

Οι μεγάλες αυξήσεις τιμών μπορούν να δημιουργήσουν τεράστιες ευκαιρίες για τους παραγωγούς. Αν το πετρέλαιο αυξηθεί κατά 20%, τότε το μελλοντικό πετρέλαιο που θα παραχθεί αποκτά ξαφνικά πολύ μεγαλύτερη αξία.

Ωστόσο, η ίδια μεταβλητότητα μπορεί να οδηγήσει σε τεράστιες απώλειες για όσους έχουν στοιχηματίσει στη λάθος κατεύθυνση.

Η Νιούμαν αναφέρει ότι αρκετά επενδυτικά κεφάλαια υπέστησαν σημαντικές ζημιές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ομάδες traders απολύθηκαν μετά από αποτυχημένες θέσεις.

Όπως σημειώνει και η Wall Street Journal, τα χρηματοοικονομικά funds έχουν σήμερα πολύ μεγαλύτερο ρόλο στην αγορά πετρελαίου σε σχέση με το παρελθόν, γεγονός που ενισχύει τη μεταβλητότητα.

Η αγορά κάνει ένα βήμα πίσω

Μέσα στο χάος, πολλοί συμμετέχοντες αποφάσισαν να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους.

Οι όγκοι συναλλαγών μειώθηκαν αισθητά καθώς οι εταιρείες προτιμούσαν να περιμένουν μέχρι να σταθεροποιηθεί η αγορά.

Σε περιόδους τόσο μεγάλης αβεβαιότητας, ακόμη και οι πιο έμπειροι traders επιλέγουν συχνά την υπομονή αντί για το ρίσκο.

Ένα ασταθές μέλλον για τις αγορές ενέργειας

Παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις ότι η γεωπολιτική ένταση μπορεί να αποκλιμακωθεί σύντομα, πολλοί αναλυτές πιστεύουν ότι οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν για εβδομάδες.

Η διαταραχή στην αγορά ενέργειας δεν αποκαθίσταται από τη μια στιγμή στην άλλη. Ακόμη κι αν οι συγκρούσεις σταματήσουν άμεσα, η ισορροπία προσφοράς και ζήτησης χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει.

Για τους ανθρώπους που εργάζονται στα trading floors, αυτό σημαίνει ένα πράγμα: πολλές ακόμη νύχτες μπροστά σε δεκάδες οθόνες, παρακολουθώντας μια αγορά που μπορεί να αλλάξει πορεία μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.