Ιράν: Μπλόκο στις εξαγωγές κρέατος από την Ανατολική Αφρική

Σοβαρό πλήγμα έχουν δεχθεί οι εξαγωγές κρέατος από την Ανατολική Αφρική προς τις χώρες του Κόλπου, καθώς ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν από τη μία έχει διαταράξει τις μεταφορές και συγχρόνως έχει εκτοξεύσει το κόστος αποστολής. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς συμπίπτει με το Ραμαζάνι, όταν η ζήτηση για κρέας αυξάνεται σημαντικά, προσφέροντας ζωτικής σημασίας εισόδημα στους κτηνοτρόφους και σε πολλές αγροτικές και κτηνοτροφικές κοινότητες.

Η Κένυα, μία από τις βασικές εξαγωγικές χώρες κρέατος στην περιοχή, έχει δει τις αποστολές της προς τη Μέση Ανατολή να καταρρέουν σε μόλις 5% των συνηθισμένων επιπέδων για την περίοδο του Ραμαζανιού, σύμφωνα με το Συμβούλιο Εξαγωγέων Κρέατος και Ζωικού Κεφαλαίου της χώρας.

Το κόστος αποστολής προβάτων από την Κένυα προς Ομάν αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 1.000 δολάρια/τόνο έως και 2.200 δολάρια

Ένα μεγάλο ποσοστό αυτών των εξαγωγών – περίπου 40% έως 60% – κατευθύνεται συνήθως προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και μικρές διαταραχές έχουν άμεσο και έντονο αντίκτυπο.

Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν εκτοξεύει το κόστος μεταφοράς

Ένας από τους βασικούς λόγους της κατάρρευσης των εξαγωγών, όπως αναφέρει ο FT, είναι η έλλειψη διαθέσιμων αεροπορικών μεταφορών. Το μεγαλύτερο μέρος του κρέατος μεταφέρεται αεροπορικώς, όμως οι πτήσεις έχουν περιοριστεί σημαντικά λόγω της σύγκρουσης. Όπως ανέφερε εξαγωγέας από το Ναϊρόμπι, δεν υπάρχουν πλέον αρκετά αεροσκάφη για τη μεταφορά φορτίων, ενώ η αγορά έχει γεμίσει από απούλητα ζώα, καθώς δεν υπάρχουν αγοραστές στο εξωτερικό.

Παράλληλα, οι θαλάσσιες μεταφορές έχουν επίσης πληγεί. Οι διαδρομές μέσω των Στενών του Ορμούζ – από όπου περνά μεγάλο μέρος του εμπορίου προς τον Κόλπο – έχουν ουσιαστικά κλείσει λόγω της έντασης, αναγκάζοντας τις εταιρείες να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές. Την ίδια στιγμή, η διέλευση μέσω της Ερυθράς Θάλασσας καθίσταται επικίνδυνη, εξαιτίας του φόβου επιθέσεων από τους Χούθι.

Το αποτέλεσμα είναι η εκτόξευση του κόστους μεταφοράς. Για παράδειγμα, το κόστος αποστολής προβάτων από τη Μομπάσα της Κένυας προς το Ομάν αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 1.000 δολάρια ανά τόνο σε έως και 2.200 δολάρια μέσα στον επόμενο μήνα. Αυτή η αύξηση καθιστά τις εξαγωγές πολύ λιγότερο βιώσιμες για τους εμπόρους.

Η «Γιορτή της θυσίας» και οι κτηνοτρόφοι

Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς η ζήτηση για κρέας αυξάνεται κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού και κορυφώνεται στο Έιντ αλ-Άντχα, τη λεγόμενη «Γιορτή της Θυσίας», που φέτος πέφτει στα τέλη Μαΐου. Για πολλούς κτηνοτρόφους στην περιοχή του Κέρατος της Αφρικής, αυτή η περίοδος αποτελεί την πιο σημαντική πηγή εσόδων μέσα στο έτος.

Ωστόσο, λόγω των προβλημάτων στις μεταφορές, μεγάλες ποσότητες κρέατος —κυρίως κατσικιού και βοδινού— παραμένουν εγκλωβισμένες σε λιμάνια όπως αυτό της Μομπάσα στην Κένυα, χωρίς να μπορούν να φτάσουν στους βασικούς προορισμούς τους στον Κόλπο. Παρά το γεγονός ότι η ζήτηση στις χώρες αυτές παραμένει υψηλή, η αδυναμία μεταφοράς εμποδίζει την κάλυψή της.

Οι επιπτώσεις επεκτείνονται σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τους εξαγωγείς και τα σφαγεία μέχρι τις τοπικές αγορές ζώων και τους ίδιους τους κτηνοτρόφους, όλοι επηρεάζονται. Το κρέας που δεν μπορεί να εξαχθεί διοχετεύεται στην εγχώρια αγορά, αυξάνοντας την προσφορά και πιέζοντας τις τιμές προς τα κάτω, συμπιέζοντας τις τιμές για τους παραγωγούς.

Διεθνείς οργανισμοί εκφράζουν ανησυχία για τις συνέπειες αυτής της κατάστασης. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP), οι κτηνοτρόφοι σε χώρες όπως η Σομαλία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές προς την Αραβική Χερσόνησο. Η απώλεια αυτών των εσόδων μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις τοπικές οικονομίες και στην επισιτιστική ασφάλεια.

«Η ζημιά ενδέχεται να παραμείνει»

Αν και οι εξαγωγές ζώων από τη Σομαλία προς χώρες όπως η Σαουδική Αραβία συνεχίζονται, σύμφωνα με το Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης, πραγματοποιούνται σε χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με πέρυσι. Η αύξηση του κόστους ασφάλισης, των μεταφορών και των κινδύνων μειώνει τα περιθώρια κέρδους σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας.

Το πλήγμα αυτό έρχεται σε μια περίοδο όπου οι πωλήσεις ζώων είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση των αγροτικών νοικοκυριών. Ακόμη και μια μικρή μείωση στην ποσότητα ή στις τιμές των εξαγωγών μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλες επιπτώσεις στα εισοδήματα, ανέφερε ο οργανισμός του ΟΗΕ.

Σε αντίθεση με τις καλλιέργειες, τα ζώα δεν μπορούν να αποθηκευτούν επ’ αόριστον. Η παρατεταμένη διακοπή κινδυνεύει να αναγκάσει σε εκποιήσεις και μειώσεις των κοπαδιών, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του κτηνοτροφικού τομέα.

Πάντως οι εξαγωγείς προειδοποιούν ότι, ακόμη και αν οι διαδρομές ξανανοίξουν, η ζημιά ενδέχεται να παραμείνει.

Με τα έξοδα μεταφοράς να αναμένεται να παραμείνουν υψηλά τους επόμενους μήνες, η ανάκαμψη του εμπορίου — και των εισοδημάτων των κτηνοτρόφων — θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα θα επανέλθει η σταθερότητα σε έναν από τους σημαντικότερους διαδρόμους εμπορίου τροφίμων στον κόσμο.