ΔΟΕ: Ο πόλεμος στον Ιράν είναι το σοβαρότερο ενεργειακό σοκ όλων των εποχών

Το σοβαρότερο ενεργειακό σοκ όλων των εποχών προκάλεσε ο πόλεμος στο Ιράν. Αυτή είναι η εκτίμηση του επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΔΟΕ), Φατίχ Μπιρόλ, που επισημαίνει ότι μπορεί να χρειαστούν έξι μήνες ή και περισσότερο για να αποκατασταθούν πλήρως οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, μιλώντας  στους FT είπε ότι η σύγκρουση ήταν «η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία».

Εξήγησε ότι ο όγκος φυσικού αερίου που έχει διακοπεί από τις μάχες είναι διπλάσιος από αυτόν που έχασε η Ευρώπη το 2022 όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία.

Πρόσθεσε ότι ο όγκος του πετρελαίου που έχει χαθεί από την παγκόσμια αγορά είναι μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο των διπλών σοκ της πετρελαϊκής κρίσης της δεκαετίας του 1970 που βύθισαν τις οικονομίες σε ύφεση ενώ οι καταναλωτές προμηθευόταν καύσιμα με το δελτίο.

Ο ΔΟΕ προειδοποιεί ότι αγορές και πολιτικοί υποτιμούν την κρίση

Οι τιμές του πετρελαίου σχεδόν άγγιξαν τα 120 δολάρια μέσα στην εβδομάδα μετά από πλήγματα των ενεργειακών υποδομών στον Περσικό Κόλπο. Εξήγησε ότι οι πολιτικοί και οι αγορές εξακολουθούν να υποτιμούν την κλίμακα της κρίσης. Το πρόβλημα θα μεγαλώνει κάθε μέρα που οι ροές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή, η οποία εξάγει το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου, παγιδεύονται από τον de facto αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν.

«Οι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι αυτή είναι μια σημαντική πρόκληση, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι το βάθος και οι συνέπειες της κατάστασης είναι καλά κατανοητά» σημείωσε.

Ακόμα κι αν η σύγκρουση τερματιστεί και τα στενά ανοίξουν ξανά, ο Μπιρόλ είπε ότι «θα χρειαστεί πολύς χρόνος» για να επαναλειτουργήσουν τα πετρελαϊκά και τα πεδία φυσικού αερίου, πολλά από τα οποία έχουν κλείσει ή έχουν υποστεί ζημιές. «Θα χρειαστούν έξι μήνες για να λειτουργήσουν ορισμένες [τοποθεσίες], άλλες πολύ περισσότερο» είπε.

Αρνήθηκε να κάνει μια εκτίμηση για το που θα φθάσουν οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου τόνισε όμως ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται όσο παραμένουν κλειστά τα Στενά του Ορμούζ.

Οι απειλές του Ιράν έχουν βάλει «στο μάτι ζωτικές αρτηρίες» πλήττοντας την παγκόσμια προσφορά λιπασμάτων για καλλιέργειες, πετροχημικών για πλαστικά, ρούχα και μεταποιητικά προϊόντα, καθώς και θείου και ηλίου. «Αυτά είναι ζωτικής σημασίας προϊόντα για την παγκόσμια οικονομία» είπε.

Την περασμένη εβδομάδα, οι 32 χώρες μέλη του ΔΟΕ αποφάσισαν την αποδέσμευση  400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και προϊόντων διύλισης από τα παγκόσμια αποθέματα για να μετριάσουν τις ελλείψεις σε όλο τον κόσμο, τα οποία, σύμφωνα με τον Μπιρόλ, αντιπροσωπεύουν μόνο το 20% των αποθεμάτων του.

«Έχουμε ακόμα το 80% στην τσέπη μας», είπε, προσθέτοντας ότι είχε συνομιλίες με τον Καναδά, το Μεξικό, τη Βραζιλία, τη Νορβηγία και άλλες χώρες σχετικά με την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ωστόσο, είπε ότι αυτές οι ροές δεν θα έλυναν το πρόβλημα της απώλειας ενέργειας από τη Μέση Ανατολή. «Η πιο σημαντική ενέργεια είναι η επανέναρξη των διαμετακομίσεων μέσω των Στενών του Ορμούζ» είπε.

Η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί τώρα για ένα εκτεταμένο ενεργειακό σοκ

Προέτρεψε τους πολιτικούς στην Ευρώπη να μην χαλαρώσουν τους περιορισμούς στο ρωσικό φυσικό αέριο γιατί δεν πρέπει να επαναλάβουν το λάθος να εξαρτώνται υπερβολικά από τις ενεργειακές ροές της Μόσχας.

Επεσήμανε ότι η χρήση ρωσικού φυσικού αερίου δεν έχει οικονομικό νόημα, καθώς η τιμή του παραδοσιακά συνδεόταν με την τιμή του πετρελαίου. «Το ρωσικό φυσικό αέριο θα κόστιζε κοντά στην τρέχουσα τιμή φυσικού αερίου στην Ευρώπη σήμερα» είπε. Πρόσθεσε ότι οι αγωγοί Nord Stream της Ρωσίας δεν λειτουργούν και ότι η φήμη της Μόσχας ως αξιόπιστου και μακροπρόθεσμου προμηθευτή έχει καταστραφεί.

Οι μνήμες τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970

Προβλέπει ότι η ενεργειακή κρίση θα πυροδοτήσει ένα κύμα αλλαγών πολιτικής από κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο σύμφωνα με την ιστορική αναδρομή στις δίδυμες πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979.

«Υπήρχαν τρεις αντιδράσεις. Πάνω από το 40% της πυρηνικής ενέργειας που διαθέτουμε σήμερα κατασκευάστηκε ως απάντηση σε αυτήν την κρίση. Η ποσότητα καυσίμου που χρησιμοποιεί ένα μέσο αυτοκίνητο μειώθηκε στο μισό στα 10 χρόνια μετά το σοκ. Και οι χώρες άλλαξαν τις εμπορικές τους οδούς» είπε.

Ως εκ τούτου εκτιμά ότι θα αναζωπυρωθεί η στροφή στις ΑΠΕς, θα δοθεί ώθηση στην πυρηνική ενέργεια και στα ηλεκτρικά οχήματα, αλλά και μια επιστροφή στη χρήση περισσότερου άνθρακα αντί για φυσικό αέριο.