Ο Σι Τζινπίνγκ και η Κίνα προετοιμάζεται εδώ και χρόνια για μια κρίση όπως αυτή που έχει προκύψει από την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν και μάλιστα θα πρέπει να διασφαλίσει τον ενεργειακό της εφοδιασμό «με τα δικά της χέρια», όπως φέρεται να δήλωσε ο πρόεδρός της κατά τη διάρκεια επίσκεψής του σε ένα από τα τεράστια πετρελαϊκά κοιτάσματα της χώρας το 2021.
Το ενεργειακό σύστημα της Κίνας διαθέτει «σημαντικά αποθέματα ασφαλείας»
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν βύθισε τη Μέση Ανατολή σε μια βαθιά σύγκρουση, με τα Στενά του Ορμούζ – μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς στο παγκόσμιο εμπόριο – να είναι σχεδόν κλειστά και βασικές ενεργειακές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την περιοχή να δέχονται επιθέσεις.
Οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν μειωθεί κατά 61% τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με την εταιρεία συμβούλων ναυτιλιακής παρακολούθησης Kpler – προκαλώντας αναταραχή σε χώρες σε ολόκληρη την Ασία, οι οποίες βασίζονταν στην περιοχή για το 59% των εισαγωγών αργού πετρελαίου το 2025 και έχουν αναγκαστεί να σπεύσουν να εξοικονομήσουν ενέργεια.
Ωστόσο, η Κίνα, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου, φαίνεται να βρίσκεται σε πολύ διαφορετική θέση σε σχέση με το μεγαλύτερο μέρος της ηπείρου.
Σημαντικά ενεργειακά αποθέματα διατηρεί η Κίνα
Το ενεργειακό της σύστημα διαθέτει «σημαντικά αποθέματα ασφαλείας», εξήγησε σε πρόσφατη μελέτη ο Μιχάλ Μέινταν, επικεφαλής του τμήματος ενεργειακής έρευνας για την Κίνα στο Oxford Institute for Energy Studies, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο – από τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) έως την ισχυρή εγχώρια προσφορά, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών πηγών ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή.
Η Κίνα, η οποία συνήθως εισάγει περίπου το ήμισυ των προμηθειών της σε αργό πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή, δεν είναι τόσο εκτεθειμένη όσο άλλες ασιατικές οικονομίες. «Αν και το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλό, είναι περιορισμένο σε σύγκριση με την Ιαπωνία, την Ινδία ή την Ν. Κορέα», δήλωσε ο Μέινταν. Η Ιαπωνία, για παράδειγμα, προμηθεύεται περίπου το 95% των εισαγωγών της σε πετρέλαιο από την περιοχή.
Το Ιράν συνεχίζει να πραγματοποιεί εξαγωγές προς την Κίνα, τον κύριο αγοραστή του πετρελαίου του, παρά τον πόλεμο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Kpler, οι εισαγωγές ιρανικού αργού από την Κίνα σημείωσαν μόνο οριακή μείωση, από 1,57 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο σε 1,47 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο.
Εν τω μεταξύ, κινεζικά πλοία που λειτουργούν από κρατικές εταιρείες προσπαθούν να πλοηγηθούν στην ευρύτερη περιοχή. Το υπερδεξαμενόπλοιο Kai Jing άλλαξε πορεία για να παραλάβει σαουδαραβικό αργό σε λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας νωρίτερα αυτό το μήνα, σύμφωνα με το κινεζικό μέσο ενημέρωσης Caixin, και αναμένεται να αγκυροβολήσει στην Κίνα στις αρχές Απριλίου.
Και ακόμη κι αν το Πεκίνο αναγκαστεί να αντιμετωπίσει μια κρίση εφοδιασμού από το εξωτερικό, έχει συσσωρεύσει διακριτικά ένα τεράστιο απόθεμα για να μετριάσει τις επιπτώσεις ενός σοβαρού κλονισμού.
Το Πεκίνο δεν αποκαλύπτει το μέγεθος των αποθεμάτων πετρελαίου του, και οι εκτιμήσεις διαφέρουν σημαντικά. Ωστόσο, επικρατεί ευρεία συναίνεση ότι διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα: περίπου 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια, σύμφωνα με το Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.
Μετά την έναρξη του πολέμου, το Πεκίνο έδωσε εντολή στα δικά του διυλιστήρια να σταματήσουν τις εξαγωγές.
Απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα
Ταυτόχρονα, το κινεζικό κράτος έχει επιδιώξει να μειώσει την οικονομική του εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, κάθε χρόνο πωλούνται περισσότερα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα στην Κίνα από ό,τι στον υπόλοιπο κόσμο.
Εν τω μεταξύ, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας της χώρας έχουν αναπτυχθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια, περιορίζοντας την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα. Ο ερευνητικός οργανισμός Ember εκτιμά ότι η αιολική, η ηλιακή και η υδροηλεκτρική ενέργεια παρήγαγαν περίπου το 31% της ηλεκτρικής ενέργειας της Κίνας το 2024.
Όσο όμως παρατείνεται αυτή η κρίση, τόσο πιο περίπλοκη – και επώδυνη – γίνεται. Καμία χώρα δεν είναι απρόσβλητη.
Η αποδέσμευση αποθεμάτων ενέργειας είναι «πιο εύκολη στα λόγια παρά στην πράξη», σύμφωνα με τον Μέινταν, ο οποίος ανέφερε ότι ο μηχανισμός για το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου (SPR) της Κίνας έχει δοκιμαστεί μόνο μία φορά. «Αν και μια άλλη, μεγαλύτερη, αποδέσμευση SPR δεν είναι αδύνατη, πιθανότατα θα απαιτούσε μια παρατεταμένη έλλειψη εφοδιασμού και μια σημαντική αύξηση των τιμών.»
Τα ανεξάρτητα διυλιστήρια στην Κίνα – οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς ιρανικού αργού – είναι τα πιο ευάλωτοι, ακόμη και αν στραφούν προς τη Ρωσία. Οι βιομηχανικοί και χημικοί τομείς που εξαρτώνται από το LNG αντιμετωπίζουν επίσης την προοπτική υψηλότερων τιμών και ελλείψεων εφοδιασμού.
«Ενώ μια βραχυπρόθεσμη διακοπή θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί, η προοπτική μακροχρόνιων διακοπών και των συναφών αυξήσεων των τιμών προκαλεί ανησυχία στο Πεκίνο», δήλωσε ο Meidan.
Η Κίνα βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τις περισσότερες χώρες για να αντιμετωπίσει τους οικονομικούς κινδύνους που δημιουργεί ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Ωστόσο, παρά το όραμα του Σι, ο ενεργειακός εφοδιασμός της δεν βρίσκεται εξ ολοκλήρου στα χέρια της.
Εάν οι εβδομάδες μετατραπούν σε μήνες και η παγκόσμια αγορά ενέργειας συνεχίσει να κλονίζεται, η ανθεκτικότητά της θα τεθεί υπό δοκιμασία, όπως και του υπόλοιπου κόσμου.
